I SA/Lu 32/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Chitrosz po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia wniosku o umorzenie zaległego podatku p o s t a n a w i a 1. przyznać B. B. prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 złotych, skarżący B. B. wniósł o zwolnienie z kosztów postępowania sądowego oraz ustanowienie adwokata powołując się na trudną sytuację materialną i zły stan zdrowia. Wykazał, że prowadzi jednoosobowe, samodzielne gospodarstwo domowe, zamieszkuje w mieszkaniu o pow. 24 m2, posiada gospodarstwo rolne o pow. 6,68 ha fiz., utrzymuje się z emerytury w wysokości 1.877,69 zł brutto, tj. 1.664,10 zł netto. Wyjaśnił również, że gruntów rolnych ze względu na zły stan zdrowia nie użytkuje. Nie korzysta z nich również jego syn. Ponadto dodał, że wspomaga finansowo niepracującą córkę oraz ponosi znaczne wydatki na leczenie. Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2013 r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu adwokata z urzędu, odmawiając jednocześnie zwolnienia go z kosztów sądowych. Zdaniem referendarza z analizy zestawienia dochodów i wydatków miesięcznych wynika, że uiszczenie kosztów sądowych nie powinno wpłynąć negatywnie na stan finansowy prowadzonego przez skarżącego gospodarstwa domowego. Powyższe postanowienie B. B. zaskarżył w całości podnosząc, że obecnie jego emerytura jest zmniejszona z tytułu prowadzonej egzekucji administracyjnej i wynosi 1093,28 zł. Z tego względu nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Na wstępie stwierdzić należy, iż z uwagi na skutecznie wniesiony sprzeciw postanowienie referendarza, przeciwko któremu został on wniesiony utraciło moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlegała rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Konsekwencja taka wynika bowiem z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. Rozpoznanie wniosku strony o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i jednocześnie ustanowienie adwokata sprowadza się do ustalenia czy w niniejszej sprawie spełniona jest przesłanka określona w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z treścią powołanego przepisu przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym - obejmującym zwolnienie od opłat sądowych i ustanowienie adwokata - może być przyznane osobie fizycznej, która wykaże, że uiszczenie jakichkolwiek kosztów postępowania skutkowałoby uszczerbkiem koniecznego utrzymania wnioskodawcy i jego rodziny. Wyjaśnienia przy tym wymaga, że przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, niepubl.). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie analiza przedstawionej sytuacji finansowej skarżącego nie daje podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku w całości. W ocenie Sądu skarżący spełnia bowiem wyłącznie wymóg warunkujący przyznanie prawa pomocy w części dotyczącej ustanowienia adwokata z urzędu. Przede wszystkim należy wskazać, iż wysokość wpisu w niniejszej sprawie ustalona na podstawie § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wynosi 100 zł. Również pozostałe ewentualne koszty sądowe, tj. opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, wpis od zażalenia, wpis od potencjalnej skargi kasacyjnej, nigdy nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł. W ocenie Sądu obecna sytuacja finansowe nie jest natomiast na tyle trudna aby uniemożliwiała poniesienie wskazanych, i co należy dodać rozłożonych w czasie kosztów postępowania sądowego. Przede wszystkim skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiada majątek w postaci nieruchomości rolnej o pow. 6,68 ha fiz. (10,3560 ha przel.), z której może czerpać pożytki. Ma również zapewnione własne, stałe źródło dochodów w postaci emerytury w kwocie 1.877,69 zł brutto (1.664,10 zł netto). Co prawda kwota ta od marca 2013 r. uległa zmniejszeniu z uwagi na prowadzoną egzekucję administracyjną, jednakże w dalszym ciągu nie jest na tyle niska, aby uznać, iż uiszczenie przez skarżącego wpisu od skargi w wysokości 100 zł przekracza jego możliwości płatnicze i mogłoby poskutkować powstaniem uszczerbku w koniecznych potrzebach jej gospodarstwa domowego. Skarżący posiada stały comiesięczny dochód, grunty orne o znacznej powierzchni oraz mieszkanie. Dlatego też nie można go uznać za osobę, która nie byłaby w stanie partycypować chociażby w części w kosztach postępowania sądowego. Oceny tej nie zmienia również okoliczność występowania w roli skarżącego w trzech innych sprawach (I SA/Lu 29/13, I SA/Lu 30/13 i I SA/Lu 31/13). Koszty postępowania w wymienionych sprawach kształtują się identycznie jak w sprawie niniejszej. Konkludując, w ocenie Sądu zasadne jest przyznanie skarżącemu jedynie prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata, które to koszty, w większym zakresie niż koszty sądowe, obciążyłyby budżet domowy skarżącego, co w połączeniu z obowiązkiem opłacenie kosztów sądowych spowodowałoby w ocenie Sądu uszczerbek w utrzymaniu koniecznym strony. Mając na względzie powyższą argumentację, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji.