I SA/Lu 323/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 201 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia spod egzekucji zajętych środków pieniężnych p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy W. R. prowadząca działalność gospodarczą pod nazwą W. R. "A. P." Przedszkole Niepubliczne w B. (dalej: "skarżąca" lub "strona") wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem oraz trójką dzieci w wieku: 8, 16 i 18 lat. Rodzina utrzymuje się z dochodu z tytułu prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej w zadeklarowanej wysokości [...] zł netto miesięcznie. Maż skarżącej nie pracuje i nie posiada żadnego dochodu (początkowo strona podała, że zajmuje stanowisko dyrektora przedszkola). Majątek jaki strona posiada to mieszkanie o pow. 64 m2 , wartości [...] zł. Do stałych wydatków zaliczyła czynsz za lokal (364 zł), wywóz śmieci (25 zł), opłatę za energię elektryczną (250 zł), telefon i internet (160 zł), leki (250 zł), ratę pożyczki (116 zł), opał (150 zł). Skarżąca zwróciła uwagę, że posiada zadłużenie na kwotę około [...] zł w ZUS-ie i obecnie prowadzona jest egzekucja komornicza dotycząca tych należności. Odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego skarżąca złożyła m.in. deklaracje podatkowe za lata 2014-2014, wyciągi z posiadanych rachunków bankowych oraz dowody wpłat ponoszonych przez nią wydatków. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpocząć należy od wskazania, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych (w całości lub w części), o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie skarżąca może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez wskazany uszczerbek, należy zaś rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Oznacza to nic innego jak to, że prawo pomocy ma charakter wyjątkowy i jest instytucją przeznaczoną dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie kosztów sądowych jest niemożliwe bowiem wiązałoby się z niemożnością zaspokojenia ich podstawowych potrzeb życiowych. W związku z tym, iż w przypadku przyznania prawa pomocy koszty udzielonej pomocy pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach szczególnie uzasadnionych, ograniczonych do sytuacji, gdy strona skarżąca nie ma jakichkolwiek możliwości pokrycia tych kosztów z posiadanych dochodów lub z dochodów możliwych do osiągnięcia. Wskazać również trzeba, iż ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na dokonaniu porównania wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej strony, biorąc pod uwagę jej wydatki niezbędne dla utrzymania siebie oraz rodziny. Uwzględniając powyższe - w ocenie referendarza sądowego - sytuacja finansowa strony nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci żądanego zwolnienia od kosztów sądowych. Rozpoznanie niniejszej sprawy przez Sąd I instancji jest uzależnione od uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł, co stanowi najniższą kwotę wpisu w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Mając zatem na względzie z jednej strony wielkość ww. niezbędnych na obecnym etapie postępowania kosztów, z drugiej zaś sytuację finansową strony stwierdzić należy, że nie zachodzą przesłanki do uwzględnienia jej wniosku. Konkluzja taka nasuwa się w wyniku analizy dokumentacji przedstawionej przez skarżącą która stanowi przesądzający argument nie pozwalający przyznać jej prawa pomocy. Mianowicie ze złożonych deklaracji podatkowych wynika, że skarżąca w 2014 r. osiągnęła przychód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie [...]zł. Natomiast w roku 2015 przychód ten wyniósł [...] zł. Powyższe jednoznacznie wskazuje, że prowadzona przez nią działalność gospodarcza jest znacznych rozmiarów i przynosi wymierne korzyści, co samo w sobie nie pozwala uznać skarżącą za osobę, która wpisuje się w kanony ubóstwa dla których przeznaczona jest instytucja prawa pomocy nazywanego pierwotnie "prawem ubogich". Bez znaczenia przy tym jest, iż bilans roczny za rok 2015 wykazuje w stosunki do przychodu stratę rzędu [...] zł. Zaznaczyć bowiem należy, że dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy, który prowadzi działalność gospodarczą, miarodajną nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować lub go całkowicie uniknąć. Jak się przyjmuje w orzecznictwie dochód lub strata jest jedynie wynikiem bilansowym przychodów i kosztów ich uzyskania, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci m.in. zwolnienia z kosztów (postanowienie NSA z 24 czerwca 2008 r. sygn. akt I GZ 260/08, LEX nr 479125). Innymi słowy strata podatkowa powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, co skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania - brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego, nie stanowi natomiast automatycznie o braku środków finansowych. Istotne jest, że w 2016 r. skarżąca kontynuuje prowadzenie działalności gospodarczej. Z nadesłanych wyciągów wynika, że skarżąca dokonuje transakcji handlowych, zarówno sprzedając towary i usługi, jak i je nabywając. Ponadto z przywołanych rachunków bankowych jednoznacznie wynika, że skarżąca stale dysponuje środkami pieniężnymi z których mogła pokryć wymagalne obecnie koszty sądowe. Powyższe fakty całkowicie podważają twierdzenia skarżącej o braku środków finansowych na poniesienie kosztów postępowania sądowego, które nie znajdują jakiegokolwiek potwierdzenia w treści rozpatrywanych dokumentów. Co więcej wszczynając spór przed Sądem, skarżąca powinna mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie z koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Winna ona zatem poczynić odpowiednie starania w celu zabezpieczenia środków finansowych niezbędnych do pokrycia tych kosztów. Poczynione wyżej uwagi pozwoliły na negatywną ocenę działań skarżącej zmierzających do przeniesienia ciężaru ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa, a w ostatecznym rozrachunku na innych obywateli, w sytuacji, gdy osiągane przez nią dochody są w stanie zabezpieczyć wymagane obecnie należności budżetowe. Z tych względów orzeczono jak w postanowieniu na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.