I SA/Lu 324/96

WyrokWSA w Lublinie1996-12-11

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba formalnie pozostająca w związku małżeńskim, mimo faktycznego rozpadu pożycia i toczącego się postępowania rozwodowego, może być uznana za osobę samotnie wychowującą dzieci w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?
Ratio decidendi
Przepis art. 6 ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych definiuje osobę samotnie wychowującą dzieci przez pryzmat stanu cywilnego (stan wolny, panna, kawaler, osoba rozwiedziona, wdowa, wdowiec). Nie obejmuje on sytuacji faktycznej, w której osoba formalnie pozostaje w związku małżeńskim, nawet jeśli pożycie ustało, a postępowanie rozwodowe jest w toku. Skoro skarżący w roku podatkowym formalnie pozostawał w związku małżeńskim, nie spełniał wymogów do zastosowania preferencyjnych zasad opodatkowania jako osoba samotnie wychowująca dzieci.
Stan faktyczny
Skarżący, Marian K., złożył zeznanie podatkowe PIT-34 za 1994 r., deklarując się jako osoba samotnie wychowująca małoletnie dzieci. Organy podatkowe ustaliły podatek dochodowy, odrzucając tę deklarację, ponieważ skarżący formalnie pozostawał w związku małżeńskim, mimo że jego żona opuściła rodzinę w 1992 r. i toczyło się postępowanie rozwodowe. Skarżący wniósł skargę do NSA, argumentując, że jego sytuacja faktyczna uzasadniała zastosowanie przepisów dotyczących osób samotnie wychowujących dzieci.
Rozstrzygnięcie
Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o oddaleniu skargi.

Pełny tekst orzeczenia

Przepis art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./ odnosi się do określonego stanu cywilnego danej osoby, a nie do stanu faktycznego w jakim się ona znajduje. Zaskarżoną decyzją z dnia 14 lutego 1996 r. Izba Skarbowa w R. na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa oraz art. 6 ust. 4 i 5, art. 10 ust. 1 pkt 1, art. 26 ust. 1 pkt 10 i art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych po rozpatrzeniu odwołania Mariana K. od decyzji Pierwszego Urzędu Skarbowego w R. z dnia 7 listopada 1995 r. w sprawie ustalenia podatku dochodowego za 1994 r. w kwocie 866 zł. 40 gr. - utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Izba skarbowa ustaliła, iż organ podatkowy I instancji przy uznaniu za dowód złożone zeznanie podatkowe PIT-34 o wysokości dochodu osiągniętego w 1994 r. oraz na podstawie dowodu osobistego podatnika stwierdzającego, że nie posiada on prawnie rozwiązanego małżeństwa, ustalił podatek dochodowy od osób fizycznych, przyjmując dochód w kwocie 6.303,50 zł., odliczenie od dochodu /obligacje/ 1.600 zł. Podstawę opodatkowania stanowiła kwota 4.703,50 zł., a podatek według skali 866,40 zł. Podatnik zeznanie podatkowe za 1994 r. przedstawił na formularzu PIT-34, jako osoba samotnie wychowująca małoletnie dzieci przez cały rok podatkowy, podczas gdy nie spełniał wymogów określonych w art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, gdyż w tym roku formalnie pozostawał w związku małżeńskim. Zgodnie z art. 6 ust. 4 ww. ustawy podatek może być ustalony na wniosek wyrażony w rocznym zeznaniu podatkowym, w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów dla osób samotnie wychowujących przez cały rok podatkowy małoletnie dzieci. Przez osobę samotnie wychowującą dzieci rozumie się rodzica lub opiekuna prawnego stanu wolnego: pannę, kawalera, osobę rozwiedzioną, wdowę oraz wdowca. Podatnik sam określił, że sprawa rozwodowa jest w toku. Tym samym nie spełniał w 1994 r. wymogu art. 6 ust. 5 ustawy. Trudna sytuacja finansowa podatnika nie mogła mieć wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, bowiem ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych nie przewiduje innych warunków, niż wymienione w ustawie, do ustalenia podatku w innej niż w niniejszej decyzji wysokości. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Marian K. Nie precyzując wniosków ani zarzutów skarżący w skardze wyjaśnia, że w 1992 r. jego żona opuściła rodzinę. Skierował do sądu sprawę przeciwko żonie o zagarnięcie mienia, alimenty i rozwód, jednak żona ukrywała się i dopiero list gończy wydany w sprawie o niealimentację spowodował ustalenie miejsca jej pobytu i możliwość rozpoznania tych spraw. Mając na uwadze ww. stan faktyczny uznał, że ma prawo zastosować w stosunku do siebie regulację dotyczącą osób samotnie wychowujących małoletnie dzieci. W odpowiedzi na skargę izba skarbowa wnosiła o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Zaskarżana decyzja swą podstawę materialnoprawną znajduje w przytoczonych w niej przepisach prawa. Zwłaszcza, w świetle przytoczonych przez skarżącego argumentów, zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia miała definicja osoby samotnie wychowującej małoletnie dzieci. Definicję tę, jak to słusznie przyjmuje zaskarżona decyzja, zawiera art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z tym przepisem prawa przez osobę samotnie wychowującą dzieci rozumie się rodzica lub opiekuna prawnego stanu wolnego: pannę, kawalera, osobę rozwiedzioną, wdowę oraz wdowca. Przepis ten odnosi się więc do określonego stanu cywilnego danej osoby, a nie do stanu faktycznego w jakim znajduje się ona, jak w przypadku skarżącego, w formalnie trwającym związku małżeńskim. Związek małżeński skarżącego, jak wynika z dołączonego do skargi wyroku Sądu Wojewódzkiego w R., rozwiązany został 29 stycznia 1996 r. Przytoczone więc przez skarżącego okoliczności faktyczne nie mogły mieć wpływu na treść decyzji organów podatkowych w niniejszej sprawie. Z tych względów, skoro zaskarżona decyzja nie narusza prawa zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA, należało orzec jak w wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło