I SA/Lu 335/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem dołączonym do skargi na opisaną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L., skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Z jego treści wynika, że wnioskodawca we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną oraz trojgiem dzieci synami (20 i 16 lat) oraz córką (10 lat). Skarżący oświadczył, że rodzina nie osiąga żadnych dochodów, a w jej utrzymaniu pomaga rodzina. Majątek skarżącego stanowi natomiast mieszkanie o pow. 141,89 m2, garaż, działka rekreacyjna o pow. 600 m2, hala magazynowa o pow. 360 m2 oraz nieruchomości rolne w łącznej pow. 103,72 ha. Do wniosku dołączył zaświadczenia o zawieszeniu działalności gospodarczej prowadzonej przez niego oraz jego żonę, powiadomienie o wysokości opłat czynszowych oraz upomnienie i tytuły wykonawcze wystawione w związku z zaległościami podatkowymi. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Stosownie do art. 246 §1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, o ile wykaże, czyli przedstawi w sposób przekonywujący, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie referendarza sądowego przedstawione przez stronę fakty nie stwarzają wystarczającej podstawy do takich ustaleń. Przede wszystkim należy podkreślić, że obecny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie jest pierwszym jaki skarżący na przestrzeni ostatniego półrocza złożył w tutejszym Sądzie. Mianowicie złożone wcześniej do spraw sygn. akt: I SA/Lu 114/14, I SA/Lu 191/14, I SA/Lu 205/14, I SA/Lu 206/14, I SA/Lu 220/14, I SA/Lu 221/14 i I SA/Lu 222/14 wnioski o przyznanie prawa pomocy nie zostały uwzględnione. We wszystkich tych sprawach referendarz sądowy stwierdził brak podstaw do udzielenia stronie wnioskowanego zwolnienie. W sprawach sygn. akt: I SA/Lu 114/14 i I SA/Lu 191/14 stanowisko to podzielił tutejszy Sąd odmawiając postanowieniami z dnia 8 maja 2014 r. przyznania skarżącemu prawa pomocy. Sąd rozpatrujący wnioski o przyznanie prawa pomocy w tych sprawach nie uznał za wiarygodne twierdzeń skarżącego o jego sytuacji materialnej, zważywszy na poziom wydatków nad poziomem wskazywanych dochodów (z oświadczenia strony wynika, że skarżący i jego małżonka nie uzyskują żadnych dochodów). Skarżący nie wyjaśnił bowiem w sposób przekonujący źródeł finansowania wydatków, nie jest bowiem przekonujące twierdzenie, że przez dłuższy okres czasu skarżący pozostaje na utrzymaniu rodziny. W tej sytuacji skarżący doskonale wiedział jakie obowiązki spoczywają na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy i jakimi informacjami musi podzielić się z sądem by skorzystać z dobrodziejstwa prawa pomocy. Tymczasem skarżący w dalszym ciągu powiela argumentację zawartą we wcześniejszych wnioskach w istocie poprzestając na ogólnikowej, naświetlającej tylko takie informacje argumentacji, która w jego zamyśle potwierdzałyby tezę o braku środków na pokrycie kosztów sądowych, pomijając konsekwentnie, że ich wiarygodność musi zostać udowodniona. W takiej sytuacji nie ma potrzeby prowadzenia głębszych dochodzeń lub podejmowania dalszych czynności bo generalnie ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r., FZ 165/04). Tym samym referendarz sądowy biorąc pod uwagę zasady doświadczenia życiowego, w dalszym ciągu za niewiarygodne uznaje oświadczenie strony o pokrywaniu wszystkich kosztów utrzymania pięcioosobowej rodziny skarżącego przez nieokreśloną bliżej "rodzinę". Powtórzenia wymaga również argumentacja dotycząca majątku skarżącego. W dalszym ciągu deklaruje on, że jest właścicielem dwóch mieszkań o łącznej powierzchni 141,89 m2, garażu, działki rekreacyjnej, hali magazynowej o pow. ok. 360 m2 oraz gruntów rolnych o łącznej powierzchni 103,72 ha. Jeśli zatem weźmie się pod uwagę tylko sam fakt posiadana wszystkich tych nieruchomości, całkowicie przeczy to tezie o ubóstwie strony. W tych okolicznościach można poprzestać na wskazaniu, iż zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości o znacznej wartości, co ma miejsce w niniejszej sprawie, wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt FZ 454/04 (niepubl). Pod pojęciem stanu majątkowego należy bowiem rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 maja 2012 r., sygn. akt II FZ 390/12; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 144/11). Z tego też względu posiadanie majątku, w postaci jakichkolwiek aktywów zawsze rzutuje na ocenę prawa do zwolnienie strony z kosztów postępowania. Ponadto w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że sposób w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki (por. postanowienie NSA z dnia 30 sierpnia 2005 r., sygn. akt I OZ 835/05 oraz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2006, s. 556). Bez znaczenia przy tym jest okoliczność obciążenia części posiadanych nieruchomości hipotekami umownymi i przymusowymi. Skarżący wadliwie w tym zakresie rozumie instytucję hipoteki. Ustanowienie na nieruchomości dłużnika zabezpieczenia w postaci hipoteki nie wyklucza bowiem możliwości korzystania z niej i uzyskiwania dodatkowych dochodów w postaci pożytków naturalnych lub cywilnych (patrz: art. 65 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece – t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.). Nie stanowi również przeszkody w rozporządzaniu nią według własnego uznania. Kwestia hipotek obciążających nieruchomości i postępowania komorniczego może mieć znaczenie jedynie przy ustalaniu ceny pomiędzy stronami dokonującymi przeniesienia własności nieruchomości, nie stanowi natomiast zakazu zbycia jej lub oddania do użytkowania innej osobie. Przejście własności nieruchomości na inną osobę powoduje, że w myśl art. 65 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece staje się ona dłużnikiem rzeczowym. Wierzyciel zaś hipoteczny może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości bez względu na to czyją stała się ona własnością (patrz wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 21 maja 1997 r., sygn. akt I ACa 131/97, niepubl.). Powyższe jest tym bardziej istotne jeśli uwzględnić charakter nieruchomości należących do skarżącego (działki rolne o łącznej powierzchni ponad 100 ha, działka rekreacyjna o pow. 600 m2 oraz nieruchomość mogąca służyć prowadzeniu działalności gospodarczej - hala magazynowa o pow. 360 m2), które ze swej istoty są najbardziej korzystne jeśli chodzi o możliwość czerpania z nich jakichkolwiek pożytków, których prawdopodobna wielkość przy prawidłowym gospodarowaniu wielokrotnie przewyższa wymaganą do uiszczenia wartość wpisów we wszystkich sprawach. W tym stanie rzeczy, wniosek skarżącego, jako pozbawiony usprawiedliwionych podstaw, nie mógł zostać uwzględniony. Stąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na marginesie należy zaznaczyć, iż w razie uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny pierwszej instancji, przysługuje stronie skarżącej od organu, który wydał zaskarżony akt - zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw (art. 200 p.p.s.a.).