I SA/Lu 335/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi E. S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. - w zakresie sprzeciwu od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 7 czerwca 2018 r. postanawia: utrzymać w mocy postanowienie Referendarza sądowego z dnia 7 czerwca 2018 r. E. S. zastępowana przez zawodowego pełnomocnika wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na tę okoliczność wniosku oświadczyła, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Z mężem, od roku 2014, pozostaje w ustroju rozdzielności małżeńskiej. Utrzymuje się z dochodów z wynagrodzenia za pracę ([...] zł netto) w H. sp. z o.o. w B. P., w której funkcję prezesa zarządu sprawuje jej mąż. Dochód ten w całości przeznacza na bieżące utrzymanie. Skarżąca jednocześnie oświadczyła, że nie posiada żadnych oszczędności, gdyż wszystkie posiadane środki wydała na uregulowanie zobowiązań wobec dostawców i spłatę kredytów. Posiada natomiast udział w wielkości ˝ prawa własności nieruchomości o wartości [...] zł, zabezpieczone w chwili obecnej hipotekami na rzecz banku, H. sp. z o.o. oraz Urzędu Skarbowego w B. P.. Ponadto oświadczyła, że wszystkie niezbędne dokumenty dołączyła do sprawy sygn. akt I SA/Lu 264/18. Odnosząc się do stałych wydatków i zobowiązań w stosownej rubryce PPF skarżąca podała kredyt w Banku [...] – [...] zł, zobowiązania wobec H. Sp. o.o. – [...] zł, J. C. L. – [...] zł oraz leczenie - [...] zł rocznie. Postanowieniem z dnia 7 czerwca 2018 r. Referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. Od postanowienia Referendarza sądowego skarżąca złożyła sprzeciw argumentując, że w sprawie niniejszej zobowiązana będzie do zapłaty wpisu "blisko 60.000 zł", co jest wielokrotnością jej wynagrodzenia. Zwracała uwagę na obciążenie hipoteczne majątku oraz na okoliczność, że jej małżonek osiąga co prawda dochody z działalności gospodarczej, lecz miesięcznie spłaca kilkadziesiąt tysięcy złotych rat kredytu, by powstrzymać egzekucję z nieruchomości. Zaznaczyła, że satysfakcjonujące dla niej byłoby zwolnienie od wpisu ponad określoną kwotę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) - dalej "P.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). W ocenie Sądu sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Rozstrzygnięcie Referendarza sądowego, jest prawidłowe. Skarżąca wnioskowała o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Niewątpliwie ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Pamiętać również należy, że instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony (która wynika z treści art. 199 P.p.s.a.). W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz – co istotne w rozpatrywanej sprawie - pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Skarżąca do takiego grona osób nie należy. Należy bowiem zwrócić uwagę, że odnośnie do pozostawania w rozdzielności majątkowej stosownie do art. 27 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2012 r., poz. 788; dalej: kro), małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 kro małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny. Potrzeby rodziny mogą w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków (por. postanowienie NSA z dnia 2 grudnia 2011 r. sygn. akt II OZ 1266/11, publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Innymi słowy na małżonkach spoczywa ciężar wzajemnej pomocy i alimentacji, w tym także obowiązek ponoszenia kosztów postępowania w sytuacji, gdy jeden z małżonków nie jest w stanie pokryć ich z własnego majątku. W realiach niniejszej sprawy należy mieć na uwadze, iż małżonek wnioskującej podatniczki osiąga znaczny dochód miesięczny z działalności gospodarczej: z zeznania PIT-36L za rok 2017 J. S. wynika, że w 2017 roku osiągnął on przychód w kwocie [...]zł i dochód w kwocie [...]zł, przy tym spłaca zobowiązania rzędu kilkudziesięciu tysięcy złotych miesięcznie. W ocenie sądu, mając na uwadze przedstawione sądowi dochody małżonka skarżącej , nie można przyjąć, że w przypadku skarżącej mamy do czynienia z osobą ubogą, która, aby zrealizować prawo do sądu, wymaga wsparcia od innych obywateli. Sąd nie znajduje przyczyny, dla której kosztów sądowych w niniejszej sprawie skarżąca nie mogłaby sfinansować ze środków uzyskanych z prowadzonej przez małżonka działalności gospodarczej. Zwłaszcza, że poziom osiąganych z tej działalności przychodów możliwość taką daje. W tym miejscu zaznaczyć też trzeba, że zgodnie z Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z dnia 27 czerwca 2018 r. wartość przedmiotu zaskarżona w niniejszej sprawie została sprawdzona i określona na kwotę [...]zł co oznacza że wpis od skargi w tej sprawie, zgodnie z § 1 pkt 4) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postepowaniu przed sądami administracyjnymi, wyniesie 2.000 zł, a nie jak wskazuje strona w sprzeciwie "blisko 60.000 zł", i jest to najwyższa kwota, jaka będzie ona zobowiązana uiścić w tym postępowaniu. W świetle przedstawionych danych należało stwierdzić, że przy pomocy małżonka skarżąca jest w stanie opłacić koszt zainicjowanego przez siebie postępowania sądowoadministracyjnego. Oceny tej nie zmienia istniejąca między małżonkami rozdzielność majątkowa. Jak to już bowiem wskazano wyżej, fakt pozostawania w związku małżeńskim nakazuje uwzględnienie małżonka w szeroko rozumianym współdziałaniu dla dobra rodziny. W tych okolicznościach, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 § 1- § 3 P.p.s.a., sąd postanowił jak w sentencji.