I SA/Lu 347/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 3 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. B. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. B. na pismo Regionalnej Izby Obrachunkowej z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi p o s t a n a w i a odmówić zmiany prawomocnego postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 września 2017 r., sygn. akt I SA/Lu 347/17. Prawomocnym postanowieniem z dnia 7 września 2017 r., sygn. akt I SA/Lu 347/17 referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Następnie w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionego zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 15 czerwca 2017 r. skarżący ponownie zwrócił się o zwolnienie go od kosztów sądowych. Z uzasadnienia wniosku wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe, samodzielne gospodarstwo domowe, posiada gospodarstwo rolne o pow. 6,74 ha, którego części użytkuje syn i córka, a on z tego tytułu nie uzyskuje żadnych dochodów. Utrzymuje się natomiast z emerytury w wysokości 1.628,13 zł netto. Podniósł, że pozostaje w trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej. Budynki i maszyny wymagają napraw. Odnośnie zaś ponoszonych wydatków podał: lekarstwa – około 60 zł oraz energia elektryczna – około 300 zł. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a.), zwolnienie od kosztów sądowych, o które kolejny raz ubiega się w rozpoznawanej sprawie skarżący może zostać przyznane osobie fizycznej o ile ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy zaś rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, niepubl.). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Przystępując jednak do rozpoznania przedmiotowego wniosku w pierwszej kolejności wskazać trzeba, że kwestia przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych była już przedmiotem rozpoznania referendarza sądowego tutejszego Sądu, który wniosek ten oddalił postanowieniem z dnia 7 września 2017 r., sygn. akt I SA/Lu 347/17. W wyniku rozpatrzenia sprzeciwu strony tutejszy sąd postanowieniem z dnia 12 października 2017 r. utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego co oznacza, że rozstrzygnięcie to jest prawomocne. Zgodnie zaś z treścią art. 170 P.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Powyższe nie wyklucza jednak możliwości ponownego ubiegania się przez stronę o przyznanie prawa pomocy, z tym jednak wyjątkiem, iż rozpatrzenie takiego wniosku następuje w trybie art. 165 P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu postanowienia niekończące postępowania w sprawie (a do takich należy rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy) mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Innymi słowy odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym prawomocnym postanowieniu może wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Tym samym bez zmiany okoliczności sprawy nie można uchylić ani zmienić prawomocnego postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy, należy zaś rozumieć zmianę okoliczności faktycznych, które legły u podstaw poprzednio wydanego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy należy założyć, że będą to nowe okoliczności świadczące o tym, iż sytuacja materialna wnioskodawcy uległa pogorszeniu w stosunku do stanu istniejącego w dacie wydania tegoż postanowienia, co wnioskodawca musi wykazać, zgodnie z regułami, jakimi rządzi się postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. Uwzględniając powyższą argumentację oraz treść kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stanął na stanowisku, że wniosek ten będący w istocie wnioskiem o zmianę prawomocnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 7 września 2017 r. nie zasługuje na uwzględnienie. Ocena ta jest skutkiem przyjęcia ustaleń faktycznych zawartych we wskazanym prawomocnym postanowieniu referendarza sądowego oraz treścią ponownie złożonego wniosku. Mianowicie podnieść należy, że treść złożonego obecnie wniosku jest w istocie tożsama z treścią wniosku złożonego pierwotnie. Co najistotniejsze, nie uległy jakiemukolwiek obniżeniu dochody skarżącego. Również jego sytuacja bytowa nie uległą jakiejkolwiek zmianie. W konsekwencji brak jest zdaniem referendarza sądowego podstaw do przyjęcia, że w sprawie doszło do zmiany okoliczności w rozumieniu art. 165 p.p.s.a. uzasadniających przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie (w związku z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W związku z powyższym, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przy uwzględnieniu art. 165 P.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.