I SA/Lu 357/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Erwin Srebrny po rozpoznaniu w dniu 21 października 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E.W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] 2008 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za poszczególne miesiące styczeń-listopad 2005 r. - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. postanawia: odmówić E.W. przyznania prawa pomocy. W związku z wezwaniem pełnomocnika strony do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 9016 zł od wniesionej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej E. W. jako skarżąca w zakreślonym terminie do jego uiszczenia złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia w całości od kosztów sądowych. Złożone na urzędowym formularzu oświadczenie, stanowi środek dowodowy, za pomocą którego strona skarżąca wykazuje zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy, dlatego powinno ono zawierać dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz o stanie rodzinnym. W uzasadnieniu wniosku strona wskazuje na fakty, z których wynika, że wniosek jest w jej przekonaniu zasadny. Strona podnosi, iż obecnie nie posiada wolnych środków finansowych, które mogłaby przeznaczyć na opłacenie wpisu sądowego. Nie posiada również przedmiotów, które mogłaby spieniężyć na jego opłacenie. Nie ma też możliwości pozyskania środków finansowych, ponieważ nie byłaby w stanie spłacić zaciągniętego kredytu. Jedynym źródłem dochodu jest prowadzona firma, jednakże w ostatnim okresie nie przynosi ona oczekiwanych zysków, które pozwoliły by na pokrycie przedmiotowej należności. Strona jest zobowiązana opłacać także stałe należności związane z prowadzoną działalnością m.in. prąd, tel. itp. Na utrzymaniu strony jest również małoletni syn. Informując o stanie rodzinnym skarżąca wskazała, iż w jej wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje także jej mąż. Wskazując na swój stan majątkowy jak i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie skarżąca podała mieszkanie spółdzielcze lokatorskie o powierzchni [...] m2. Odnosząc się do majątku osób pozostających we wspólnym gospodarstwie skarżąca podała, iż pozostaje z mężem w ustroju rozdzielności majątkowej. Informując o osiąganych dochodach skarżąca wskazała, iż jedynie ona osiąga w swoim gospodarstwie domowym dochody w wysokości [...] zł brutto. W myśl art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "ppsa" jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z tym, że złożone na urzędowym formularzu PPF oświadczenie w ocenie referendarza sądowego okazało się niewystarczające, co do prawidłowej oceny sytuacji finansowej oraz możliwości płatniczych wnioskodawczyni, stwierdzono, że zachodzi konieczność doprecyzowania jej sytuacji finansowej poprzez złożenie szeregu dokumentów źródłowych mających na celu dokładne ustalenie stanu majątkowego, wysokości osiąganych miesięcznych dochodów i ponoszonych wydatków wnioskującej oraz wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Dlatego też, wezwano pełnomocnika strony skarżącej do nadesłania: wyciągów z posiadanych przez E.W. rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy poprzedzających złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy; zaświadczenia (formularz ZAS-DF) organu podatkowego właściwego rzeczowo i miejscowo w sprawach poszczególnych zobowiązań podatkowych o wysokości obrotu w podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym a także dochodu podatnika w podatku dochodowym od osób fizycznych za okres ostatnich 6 miesięcy, oświadczenia E.W. w zakresie wszystkich stałych miesięcznych wydatków ponoszonych na utrzymanie (jeśli posiada to przedłożenie dokumentów potwierdzających te wydatki - dowody zapłaty, faktury VAT, itp.), oświadczenia E.W. wykazującego, jakie środki majątkowe (budynki, maszyny, urządzenia, samochody) posiada w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz do jej oświadczenia wykazującego majątek i miesięczne dochody uzyskiwane przez męża. Mimo prawidłowego doręczenia wezwania w sposób prawem przewidziany (k. nr 44) w zakreślonym terminie zarówno pełnomocnik jak i wnioskodawczyni żądanych dokumentów nie nadesłała. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie stwierdził, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ppsa przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Strona wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – art. 245 § 3 ppsa. Podkreślenia wymaga, iż przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym w zakresie całkowitym lub częściowym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe, z przyczyn niezależnych od niej lub spowodować może uszczerbek utrzymania koniecznego dla strony. Przyznanie prawa pomocy oznacza, że ciężar kosztów postępowania w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. W ocenie referendarza sądowego, przedstawione przez stronę skarżącą na urzędowym formularzu oświadczenie na okoliczność jej sytuacji finansowej nie dawało podstaw do pełnej i prawidłowej oceny możliwości (lub ich braku) poniesienia kosztów sądowych w tej sprawie. Składane przez stronę skarżącą oświadczenie stanowi środek dowodowy, za pomocą którego strona wykazuje zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy. W rozpoznawanej sprawie ten warunek nie został spełniony. Strona skarżąca dochodząc swego prawa na drodze sądowej może ubiegać się o przyznanie jej prawa pomocy, jednak dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, regulującymi instytucję prawa pomocy – między innymi wymogu unormowanego w art. 252 § 1 w związku z art. 255 ppsa. Złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie odpowiadał obowiązkom wynikającym z treści zacytowanych wyżej przepisów i nie pozwalał na stwierdzenie, iż skarżąca wykazała, że nie może w ogóle ponieść kosztów sądowych toczącego się postępowania. Sytuacja finansowa strony musiała być zbadana tym bardziej, że skarżąca oświadczyła we wniosku, iż wspólne gospodarstwo domowe utrzymuje się jedynie z jej dochodów pomijając milczeniem możliwość uzyskiwania dochodów (bądź ich braku) przez męża zasłaniając się ustanowioną rozdzielnością majątkową. Ponadto, nie sprecyzowano jakie są stałe konieczne wydatki związane z utrzymaniem. Strona skarżąca nie wykonując w ogóle wezwania do nadesłania dokumentów źródłowych odnoszących się m.in. do potencjalnych możliwości uzyskiwania dochodów przez współmałżonka czy też do wysokości obrotu w podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym nie wykazała by zachodziły przyczyny uzasadniające przyznanie jej prawa pomocy uniemożliwiając przez to referendarzowi sądowemu pełną i rzetelną analizę możliwości poniesienia przez siebie kosztów sądowych w tej sprawie. Konsekwencją takiego działania strony jest odmowa przyznania jej prawa pomocy. Ubocznie należy zauważyć, iż wniosku o przyznanie prawa pomocy nie może uzasadniać pozostawanie w ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Zasadą jest bowiem, że małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy (art. 23 i 87 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSAiWSA 1(4) 2005, poz. 8). Biorąc pod uwagę powyższe, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, należało orzec jak na wstępie.