I SA/Lu 364/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2005 r. p o s t a n a w i a odmówić zmiany prawomocnego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 września 2012 r., sygn. akt I SA/Lu 364/12 odmawiającego skarżącemu przyznania prawa pomocy. T. P. (dalej skarżący), po oddaleniu skargi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na decyzję opisaną w sentencji niniejszego postanowienia wyrokiem z dnia 8 lutego 2013 r., sygn. I SA/Lu 364/12, a także po wcześniejszym oddaleniu zażalenia na postanowienia Sądu o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2012 r., sygn. II FZ 969/12), wniósł skargę kasacyjna od wskazanego wyroku oraz zwrócił się ponownie o zwolnienie od kosztów sądowych (formularz PPF z dnia 27 czerwca 2013 r.). W uzasadnieniu wniosku podniósł, że nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu od skargi kasacyjnej (11.618,00 zł), gdyż w wyniku wydanych przez organ podatkowy decyzji łączna kwota jego zobowiązań wynosi 6.534.883,47 zł. Dodał, że w toku egzekucji prowadzonej przez komornika sądowego zajęty został cały jego majątek i konta bankowe, ponadto posiada zobowiązania wobec dostawców oraz z tytułu kredytu inwestycyjnego (102.000 CHF), a sytuacja finansowa i dokonane zajęcia egzekucyjne uniemożliwiają mu zarówno wzięcie kredytu lub pożyczki, jak i spieniężenie części majątku. Podał również, iż jest właścicielem budynku użytkowego o powierzchni 697 m2, położonego w L., który jest zajęty przez komornika. Wyjaśnił, iż z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej poniósł stratę za 2012 r. w łącznej kwocie 599.242,20 zł. Prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z 5-letnim synem, zamieszkując w domu należącym do jego rodziców, którzy ponoszą w całości koszty jego utrzymania. Celem wyeliminowania wątpliwości co do aktualnego faktycznego stanu majątkowego skarżącego i jego możliwości płatniczych, skierowano do strony wezwanie do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, tj.: wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię (przelewy, wpłaty, wypłaty) i salda tych kont z okresu ostatnich trzech miesięcy, oświadczenia wskazującego wysokość dochodu miesięcznego brutto z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej z okresu ostatnich sześciu miesięcy; oświadczenia wskazującego wysokość dochodu miesięcznego brutto z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej; wykazania, kto jest właścicielem domu w którym mieszka skarżący i kto ponosi koszty jego utrzymania, dokumentów źródłowych wskazujących aktualne źródła dochodów rodziców skarżącego oraz ich wysokość i oświadczenia dotyczącego majątku posiadanego przez rodziców skarżącego. Rozpoznając wniosek referendarz sądowy zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że rozpatrywany obecnie wniosek o przyznanie prawa pomocy jest kolejnym już wnioskiem w tym przedmiocie w tej samej sprawie. Jak wskazano wyżej, poprzedni wniosek został oddalony postanowieniem Sądu z dnia 24 września 2012 r., sygn. akt I SA/Lu 354/12, które dodatkowo w wyniku wniesionego zażalenia zostało skontrolowane przez Naczelny Sąd Administracyjny, który zażalenie oddalił. Tym samym postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w kwestii prawa pomocy stało się prawomocne. Zgodnie zaś z treścią art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.)- zwanej dalej p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Wspomniana moc wiążąca orzeczenia w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Powyższe nie wyklucza jednak możliwości ponownego ubiegania się przez stronę o przyznanie prawa pomocy, ponieważ stosownie do treści 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku (na każdym jego etapie). Oznacza to jednak tyle, że aktualny wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych należało potraktować jako wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy w toczącym się postępowaniu. Możliwość zmiany bądź uchylenia wspomnianego orzeczenia daje bowiem art. 165 p.p.s.a., ale tylko przy spełnieniu wskazanego w nim warunku, a mianowicie zmiany okoliczności sprawy. Natomiast bez zmiany okoliczności sprawy sąd (referendarz sądowy) nie może zmienić lub uchylić postanowienia, nawet gdyby doszedł do wniosku, że jego poprzednia ocena tych okoliczności była błędna (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 1970 r. , sygn. II CZ 139/70, OSPiKA 1971, nr 10, poz. 178). Przesłanki wymienione w art. 246 p.p.s.a. mają bowiem charakter dynamiczny i ich późniejsze wystąpienie może powodować, również w przypadku uprzedniego prawomocnego oddalenia wniosku strony o przyznanie prawa pomocy, konieczność udzielenia tego prawa w odpowiednim zakresie. Przez zmianę okoliczności sprawy, należy zaś rozumieć zmianę okoliczności faktycznych, które legły u podstaw poprzednio wydanego rozstrzygnięcia. W istocie chodzi więc o czynniki, które odnoszą się do zasadności utrzymania w obrocie prawnym wydanego postanowienia (por. R. Sawuła, glosa do postanowienia NSA z dnia 7 czerwca 1995 r., SA/Rz 461/95, Sam. Teryt. 1996, nr 3, poz. 71). W przypadku sprawy dotyczącej prawa pomocy zmiana musiałaby być tego rodzaju, by przyznanie prawa pomocy stało się zasadne. Innymi słowy strona przedstawi nowe okoliczności świadczące o tym, iż jej sytuacja materialna uległa pogorszeniu w stosunku do stanu istniejącego w dacie wydania tegoż postanowienia lub jak to ma miejsce w niniejszej sprawie strona przedstawi dokumentację pozwalająca na ocenę jej rzeczywistych możliwości finansowych. Dokonując takiej oceny referendarz sądowy doszedł do przekonania, że przedstawione przez skarżącego informacje nie pozwalają uwzględnić jego żądania. Przede wszystkim podnieść należy, że skarżący podobnie jak w przypadku rozpatrywania przez Sąd pierwszego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie ujawnił wszystkich okoliczności obrazujących jego stan majątkowy i sytuację finansową, pozwalających ustalić rzeczywistą sytuację finansową w jakiej się znajduje. Z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika zaś obowiązek wykazania przez stronę, że jej sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zatem to strona powinna podjąć wszelkie czynności, które świadczyłyby o zasadności jej wniosku. W razie jednak, gdyby oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, obligatoryjnie składane wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (art. 252 § 1 p.p.s.a.) nie zawierało danych wystarczających do oceny, bądź też jego treść nasuwała wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony i jej zdolności płatniczych, sąd (lub referendarz sądowy) zgodnie z art. 255 p.p.s.a. zobligowany jest do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia tych okoliczności poprzez wezwanie strony do złożenia konkretnie określonych dokumentów i oświadczeń i dopiero w oparciu o taki materiał dowodowy wydaje rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Jednocześnie na sądzie (referendarzu sądowym) nie ciąży obowiązek prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy wnioskodawca uchyla się od podania stosownych danych umożliwiających pełną ocenę jego sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Natomiast zaniechanie zastosowania się przez stronę do wezwania sądu (lub referendarza sądowego) ma ten skutek, że sąd (lub referendarz sądowy) nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. To bowiem strona ma przekonać rozpatrującego wniosek, że znajduje się w takiej sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. W niniejszej sprawie strona nie uczyniła zadość tym obowiązkom. W pierwszej kolejności ponieść należy, że skarżący nie ujawnił danych o sytuacji majątkowej i finansowej, które można uznać za pełne i rzetelne. Wezwany bowiem do przedstawienia wyciągów z posiadanych rachunków bankowych i innych na których gromadzone są środki pieniężne dokumentujących pełną historię za okres ostatnich 3 miesięcy złożył odpisy wyciągów z dwóch rachunków bankowych prowadzonych w A. S.A. o numerach [...] i [...] . Przy czym wyciąg z pierwszego rachunku obejmuje okres od 1 do 31 marca 2012 r., a drugiego okres od 1 stycznia do 20 lipca 2012 r. Obydwa wyciągi pochodzą z dnia 20 lipca 2012 r., nie dotyczą zatem wskazanego w wezwaniu okresu, a co więcej przedstawiają jedynie ostatnie operacje z danych okresów. Mianowicie wyciągi z obydwu rachunków zawierają dane o operacjach wykonanych tylko w dniu 21 marca 2012 r., tj. w dniu ich zamknięcia. W kontekście powyższego oczywistym jest, że skarżący nie ujawnił o swojej sytuacji majątkowej i finansowej danych dokładnych, w pełni i rzetelnie odzwierciedlających tę sytuację. Ponadto przedstawione przez skarżącego wyciągi z rachunków bankowych, chociaż niepełne, dowodzą, że po doręczeniu zaskarżonej decyzji, w krótkim czasie przed wniesieniem skargi w sprawie niniejszej skarżący dysponował środkami pieniężnymi przewyższającymi opłaty sądowe, konieczność poniesienia których w sprawie niniejszej, winien przewidywać. Jak bowiem wynika z wyciągów bankowych środki w łącznej kwocie 40.020,28 zł, zostały w dniu 21 marca 2012 r. przelane przez skarżącego na rachunek bankowy B. spółki z o.o. w L., w której pełni funkcje prezesa zarządy), co referendarz sądowy ustalił drogą internetową na podstawie KRS spółki). Jednocześnie niewiarygodnym jest, że skarżący prowadząc tak dużych rozmiarów działalność gospodarczą nie posiada żadnego rachunku bankowego na którym gromadzi środki z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Jak zaś wynika ze złożonego bilansu zysków i strat za pierwsze półrocze 2013 r. skarżący osiągnął z tytułu prowadzonej działalności przychód w wysokości 5.349.373,22 zł netto. Bez znaczenia przy tym jest, iż bilans półroczny wykazuje stratę z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Zaznaczyć bowiem przy tym należy, że dla oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy, który prowadzi lub prowadził działalność gospodarczą istotny jest nie dochód, czy strata, a osiągnięty przychód z tej działalności. Zauważyć bowiem trzeba, że dochód lub strata jest jedynie wynikiem bilansowym przychodów i kosztów ich uzyskania. Potwierdza to ukształtowana w tym zakresie linia orzecznicza (w szczególności w zakresie straty), według której strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci m.in. zwolnienia z kosztów (postanowienie NSA z 24 czerwca 2008 r. sygn. akt I GZ 260/08, LEX nr 479125). Zdaniem referendarza, oceniając możliwości płatnicze skarżącego nie można pominąć okoliczności uiszczenia przez skarżącego wpisu od skargi w wysokości 23.236,00 zł i opłaty kancelaryjnej, jak również faktu, że skarżący w toku postępowania sądowego reprezentowany jest przez dwóch profesjonalnych pełnomocników. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że bezpodstawne jest stanowisko strony, dotyczące tego, iż nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego wraz z rodzicami. Sam bowiem fakt ponoszenia kosztów utrzymania domu w którym mieszka skarżący wraz z synem wskazuje na tę okoliczność. Do prowadzenia wspólnego gospodarstwa nie jest bowiem wymagane wspólne zamieszkiwanie, wystarczające bowiem jest częściowe pozostawanie jednej osoby na utrzymaniu innej, a tak jest w przypadku nieodpłatnego korzystania z użyczonego stronie domu. Osoby wspólnie prowadzące gospodarstwo domowe mają zaś obowiązek wzajemnej pomocy rozciągający się na prowadzone z ich udziałem sprawy przed organami administracji publicznej i sądami. Nie bez znaczenia jest zatem sytuacja majątkowa członków rodziny wnioskodawcy, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Jak zaś wynika z akt sprawy rodzice skarżącego posiadają dwa domy jednorodzinne oraz nieruchomości gruntowe o powierzchni 4,91 ha. Dysponują przy tym stałym miesięcznym dochodem z tytułu otrzymywanych emerytur w łącznej wysokości 2.515,75 zł. Nie wykazali przy tym - mimo wezwania - wysokości stałych miesięcznych kosztów prowadzenia gospodarstwa domowego. W konsekwencji brak jest zdaniem referendarza sądowego podstaw do przyjęcia, że w sprawie doszło do zmiany okoliczności w rozumieniu art. 165 p.p.s.a. uzasadniających przyznanie skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie (w związku z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy, na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.