I SA/Lu 364/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Czajecka - Szpringer po rozpoznaniu w dniu 4 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. S. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 sierpnia 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...]nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. W skardze na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną skarżąca zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku oświadczyła, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synem (ur. 2010 r.). Źródłem ich utrzymania jest dochód z tytułu prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej (salon fryzjerski) w kwocie [...]zł netto. Skarżąca posiada majątek w postaci nieruchomości rolnej o pow. 6 ha, jednak nie uzyskuje z tego tytułu żadnych dochodów z tytułu użytkowania, dzierżawy oraz funduszy unijnych. Jako koszty utrzymania wskazała na wydatki w łącznej kwocie [...]zł w tym: czynsz - [...] zł, wyżywienie - [...] zł oraz media i środki czystości - [...] zł. Skarżąca korzysta także z pomocy rodziny i przyjaciół zarówno finansowej jak i rzeczowej (posiłki, ubrania). Wobec uznania, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do oceny sytuacji majątkowej strony, wezwaniem referendarza sądowego z dnia 18 czerwca 2018 r. wydanym na podstawie art. 255 w zw. z art. 258 § 2 pkt 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. - dalej "P.p.s.a.") zobowiązano skarżącą do złożenia określonych dokumentów i oświadczeń. W odpowiedzi skarżąca wniosła o przedłużenie terminu na wykonanie przedmiotowego wezwania. Zarządzeniem z dnia 13 lipca 2018 r. referendarz sądowy przedłużył o 14 dni licząc od dnia doręczenia tego zarządzenia termin do wykonania wezwania. Pomimo przedłużenia terminu wezwanie nie zostało wykonane. Postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2018 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W przewidzianym prawem terminie w dniu 24 września 2018 r. skarżąca złożyła sprzeciw, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zwolnienie jej od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała, że rozstrzygnięcie wydane przez referendarza sądowego jest dla niej krzywdzące i rażąco niesprawiedliwe. Argumentowała, że ze złożonego przez nią na urzędowym formularzu oświadczenia dotyczącego sytuacji materialnej wynika niezbicie, że wszystkie uzyskiwane środki finansowe przeznacza na bieżące utrzymanie, co w jej ocenie oznacza, przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Do sprzeciwu nie dołączyła jednak żadnych dokumentów, bowiem z uwagi na bardzo długi czas oczekiwania ich uzyskanie od odpowiednich instytucji i podmiotów było możliwe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: W ocenie Sądu sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 260 § 1 P.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych (w całości lub w części), o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie skarżąca może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając wniosek skarżącej prawidłowo referendarz sądowy w pierwszej kolejności wskazał, że podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę (art. 252 § 1 P.p.s.a.). Jeżeli natomiast oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Obowiązek ten rozciąga się przy tym na wszystkie dokumenty zawierające dane na temat sytuacji majątkowej strony, pozwalające zbadać istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy. Wystosowanie rozpatrywanego wezwania ma na celu weryfikację informacji zawartych we wniosku poprzez ich konfrontację ze stosowną dokumentacją i w efekcie poczynienie ustaleń, które byłyby wolne od jakichkolwiek wątpliwości. Zasadnie przy tym referendarz argumentował, że przyznanie prawa pomocy następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że w stosunku do jego osoby zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Użyte w treści art. 246 p.p.s.a. słowo "wykazać" oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, publ. LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, publ. LEX nr 1069777). W świetle powyższych uwag nie budzi wątpliwości Sądu, że strona ma obowiązek współdziałania w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Nieuczynienie zadość temu obowiązkowi pociąga natomiast za sobą negatywne konsekwencje w postaci niemożliwości uwzględnienia wniosku. Taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie. Dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego skarżącej i jej możliwości płatniczych. Z tego względu i aby wykluczyć nasuwające się wątpliwości skarżąca została wezwana do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń ( m. in. wyciągów z rachunków bankowych, wykazu środków trwałych używanych w działalności gospodarczej, oświadczenia dotyczącego tytułu prawnego do lokalu przy ul. [...] w L., zaświadczenia o wielkości gruntów rolnych, oświadczenia czy samotnie wychowuje i utrzymuje dziecko oraz rachunków m.in. za media). Pomimo prawidłowego wezwania i świadomości, że ww. braki stanowiły przesłankę odmowy przyznania prawa pomocy zarówno w zakreślonym jak i w przedłużonym przez referendarza sądowego terminie nie złożyła stosownych oświadczeń ani dokumentów. Zawartą w sprzeciwie argumentację ograniczyła jedynie do ogólnikowych stwierdzeń, że odmowa przyznania prawa pomocy jest w jej przypadku krzywdząca i rażąco niesprawiedliwa, niezastosowanie się do wezwania tłumaczyła niemożliwością uzyskania w wyznaczonym terminie dokumentów od odpowiednich instytucji i podmiotów. Zdaniem sądu wobec powyższego za w pełni uzasadnione należy uznać stanowisko referendarza sądowego, w którym odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych, że uchylanie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79), odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Podobne stanowisko wyraził także Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z dnia 25 września 2014 r. sygn. akt. I FZ 367/14. Wskazał, że to do strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy należy wykazanie, że znajduje się ona w sytuacji uprawniającej do skorzystania z tej instytucji, a skoro skarżąca z tego zadania się nie wywiązuje w sposób rzetelny, to sąd ma prawo odrzucić wniosek z powodu niewykazania spełnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (publ. w LEX nr 1506885). Podsumowując, brak odpowiedzi na uzasadnione w ocenie sądu wezwanie referendarza do nadesłania określonych dokumentów i złożenia stosownych oświadczeń, skutkować musi stwierdzeniem, że w sprawie nie zostały uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na istnienie przesłanki przyznania prawa pomocy wynikającej z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 w zw. art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.