I SA/Lu 374/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka Sędziowie WSA Monika Kazubińska-Kręcisz (sprawozdawca) WSA Grzegorz Wałejko po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 listopada 2023 r. sprawy ze skargi T. T. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 kwietnia 2023 r. nr 030100/71/2023-RED-JD w przedmiocie zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę. I SA/Lu 374/23 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2023 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Biłgoraju (organ) utrzymał w mocy postanowienie Zakładu z 1 marca 2023 r. oddalające zarzuty T. T. (skarżący, strona, zobowiązany) zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] Jak wynika z treści postanowienia oraz przedstawionych akt, w dniu 10 stycznia 2023 r. Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Biłgoraju - działając jako organ egzekucyjny - na podstawie tytułów wykonawczych z 9 stycznia 2023 r. o numerach: [...] wszczął postępowanie egzekucyjne wobec skarżącego. Następnie, 10 stycznia 2023 r. zajął wierzytelności z rachunku bankowego skarżącego (zawiadomienia nr [...]) . Zawiadomienia o zajęciu rachunku i tytuły wykonawcze zostały doręczone skarżącemu w dniu 12 stycznia 2023 r. W dniu 21 lutego 2023 r. bank poinformował organ o zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej do wskazanego rachunku bankowego. W związku z tym, zgodnie z art. 62 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm. - u.p.e.a.) łączne prowadzenie egzekucji przejął komornik sądowy, który 25 listopada 2022 r. jako pierwszy dokonał czynności egzekucyjnej. Pismami z 19 stycznia 2023 r. (uzupełnionymi 17 lutego 2023 r.) skarżący wniósł skargi na czynności egzekucyjne zajęcia rachunku bankowego nr [...] oraz zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych nr [...], z wnioskiem o uchylenie wszystkich dotychczas podjętych czynności egzekucyjnych. Postanowieniem nr 2/2023 z 8 marca 2023 r. ZUS oddalił zarzut skarżącego jako nieoparty na ustawowej podstawie prawnej. W piśmie z dnia 19 stycznia 2023 r., stanowiącym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżący podniósł, że w prowadzonym wobec niego postępowaniu egzekucyjnym naruszono przepis art. 62 § 1 u.p.e.a. Z uwagi na zbieg egzekucji powinna być ona prowadzona przez sądowy organ egzekucyjny, który jako pierwszy dokonał zajęcia rachunku bankowego (25 listopada 2022 r.). Dlatego też czynność zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego winna zostać uchylona. Skarżący wskazał też, że zaskarżył czynności komornika sądowego, z uwagi na ich skierowanie do składników podlegających wyłączeniu z egzekucji. Wyłączenia te dotyczą również organu w egzekucji administracyjnej. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Prezes ZUS orzekł o utrzymaniu w mocy wskazanego postanowienia. Wskazał, że zobowiązany - kwestionując prowadzenie postępowania egzekucyjnego - może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Zdaniem organu, zarzut złożony przez zobowiązanego nie mieści się w katalogu przesłanek wymienionych w tym przepisie. W skardze na postanowienie z 26 kwietnia 2023 r. skarżący wniósł o jego uchylenie oraz o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania. Zarzucił naruszenie art. 62 § 1 u.p.e.a. na skutek prowadzenia egzekucji przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Biłgoraju w sytuacji, gdy pozostaje ona w zbiegu z egzekucją prowadzoną przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym [...], który 21 października 2022 r. jako pierwszy dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego należącego do skarżącego. W związku z tym, zdaniem skarżącego, dalsze postępowanie egzekucyjne winno być prowadzone wyłącznie przez komornika. Skarżący podniósł także, że w sądowym postępowaniu egzekucyjnym zaskarżył czynności komornika, zarzucając naruszenie art. 831 § 1 pkt 7 i art. 890 § 2 k.p.c. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Zarządzeniem z dnia 16 października 2023 r. sprawa skierowana została do rozpoznania w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Przedmiotem sporu jest postanowienie wierzyciela w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu administracyjnym. Zdaniem organu, skarżący nie oparł podania (nazwanego zarzutami w postępowaniu egzekucyjnym) na podstawach wynikających z art. 33 § 2 u.p.e.a., katalog ten ma zaś charakter zamknięty. Skarżący nie odniósł się do tego stanowiska organu, a w skardze jedynie powtórzył twierdzenia, jakie przedstawił najpierw w piśmie nazwanym zarzutami, a następnie we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Nie wskazał też, by organ nieprawidłowo zakwalifikował jego żądanie. Według treści skargi, intencją skarżącego było uznanie, że czynność zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego dokonana przez administracyjny organ egzekucyjny jest nieskuteczna (bo została dokonana przez organ nieuprawniony), z równoczesnym stwierdzeniem, że czynność komornika sądowego (właściwego do prowadzenia postępowania w wyniku zbiegu egzekucji) skierowana została do składnika majątkowego (środków na rachunku bankowym) podlegającego wyłączeniu z egzekucji. W ocenie Sądu, stanowisko organu sprowadzające się wyłącznie do formalnej oceny wniosku skarżącego, jest prawidłowe. Należy przy tym zważyć na fakt, że równocześnie nadano odrębny bieg pismu skarżącego jako skardze na czynność egzekucyjną. W sprawie zastosowanie znajdują przepisy ustawy egzekucyjnej, w tym w szczególności art. 33 § 1 i 2 u.p.e.a., w brzmieniu wprowadzonym ustawą z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2019, poz. 2070), obowiązujące od 30 lipca 2020 r. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W świetle art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej może być: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości lub części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Jak słusznie podkreślił organ, postępowanie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym może toczyć się jedynie w ramach nakreślonych przez zgłaszającego. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że to na stronie zobowiązanej spoczywa obowiązek wskazania, na której z okoliczności wymienionych w art. 33 u.p.e.a. opiera swój zarzut. Jeśli zobowiązany uważa, że w jego sprawie występuje któraś z przesłanek określonych w § 1 art. 33 u.p.e.a., to powinien wskazać tę konkretną przesłankę. Zarówno poglądy doktryny, jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że zarzuty mogą być oparte tylko na podstawach wyczerpująco uregulowanych w art. 33 u.p.e.a. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1469/10). Organ w postępowaniu wywołanym wniesionymi zarzutami, jest nimi związany i zarzuty te ograniczają zakres orzekania. W sprawie administracyjnej zainicjowanej zarzutami z art. 33 u.p.e.a. obowiązek organu (wierzyciela) sprowadza się bowiem do zbadania zasadności konkretnego zarzutu lub zarzutów wniesionych przez zobowiązanego (por. wyrok NSA z 2 grudnia 2021 r., sygn. akt III FSK 4334/21). Zarzut w postępowaniu egzekucyjnym nie ma charakteru środka konkurencyjnego wobec skargi na czynność egzekucyjną (z której skarżący także skorzystał), czy też wniosku o wyłączenie z egzekucji lub też o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Każdy z wniosków ma swój odrębny przedmiot i zakres rozstrzygania, nie może być zatem stosowany zamiennie. Jak zasadnie wskazał organ w zaskarżonym postanowieniu, skarżący nie wskazał żadnej z podstaw zarzutów wymienionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. (nie uczynił tego również jego profesjonalny pełnomocnik na etapie postępowania przed organem, ani też w skardze). Stanowisko i argumentacja przedstawione przez stronę nie pozwoliły też organowi na samodzielne zakwalifikowanie wniosku strony (nazwanego wprost jako zarzut) do którejkolwiek z tych podstaw. Słusznie zatem uznano, że w sprawie nie wykazano istnienia podstawy tego środka zaskarżenia. Odnosząc się jednak – na zasadzie informacyjnej – do stanowiska skarżącego wskazać należy, że organ egzekucyjny nie kwestionował zaistnienia w sprawie zbiegu egzekucji administracyjnej i sądowej oraz skutków z tym związanych. Do zbiegu egzekucji administracyjnej i egzekucji sądowej dochodzi wówczas, gdy organ egzekucyjny prowadzący egzekucję administracyjną oraz organ prowadzący egzekucję sądową wobec tego samego zobowiązanego, dokonały zajęcia tej samej nieruchomości, rzeczy ruchomej lub prawa majątkowego (art. 62 u.p.e.a.). W konsekwencji organy te konkurują ze sobą o to, kto zrealizuje zajęcie egzekucyjne. Zbieg egzekucji administracyjnej i sądowej nie wstrzymuje jednak czynności egzekucyjnych (art. 62a u.p.e.a.). Jeżeli zajęte kwoty w dniu realizacji zajęcia nie wystarczają na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych, to dłużnik zajętej wierzytelności postępuje w sposób określony w art. 69a § 1 u.p.e.a., to jest przekazuje środki pieniężne: a) organowi egzekucyjnemu, który pierwszy dokonał zajęcia, a w razie niemożności ustalenia tego pierwszeństwa - organowi, który dokonał zajęcia na poczet należności pieniężnych w wyższej kwocie, albo b) administracyjnemu organowi egzekucyjnemu - w przypadku zbiegu egzekucji, o którym mowa w art. 62 § 2, albo c) sądowemu organowi egzekucyjnemu - w przypadku zbiegu egzekucji, o którym mowa w art. 62 § 3 i 4. Równocześnie dłużnik zajętej wierzytelności pod rygorem odpowiedzialności za szkodę, niezwłocznie zawiadamia o zbiegu egzekucji właściwe organy egzekucyjne, wskazując datę doręczenia zawiadomień o zajęciach dokonanych przez te organy i wysokość należności, na poczet których zajęcia zostały dokonane. Jeżeli doszło do zbiegu egzekucji i zajęte kwoty nie wystarczają na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych, to zobowiązany w przypadku zbiegu egzekucji do ruchomości albo prawa majątkowego, którego warunkiem wykonywania jest posiadanie dokumentu, pod rygorem odpowiedzialności za szkodę, niezwłocznie zawiadamia o zbiegu egzekucji właściwe organy egzekucyjne, wskazując datę doręczenia zawiadomień o zajęciach dokonanych przez te organy i wysokość należności, na poczet których zajęcia zostały dokonane (art. 69a § 2 u.p.e.a.). W niniejszej sprawie administracyjny organ egzekucyjny o zbiegu egzekucji z toczącą się już egzekucją sądową dowiedział się po dokonaniu czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] S.A. (pismo banku z dnia 21 lutego 2023 r.). Komornik sądowy powiadomił o przejęciu sprawy zarówno dłużnika zajętej wierzytelności (bank), jak i zobowiązanego w dniu 28 lutego 2023 r. Jak natomiast wynika z dokonanego przez komornika sądowego planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji z wierzytelności z rachunku bankowego (postanowienie komornika z dnia 2 marca 2023 r.), wierzyciel w niniejszej sprawie otrzymał kwotę 2.666,26 zł dopiero w wyniku tego podziału. Nie naruszono zatem w żadnym razie zasad prowadzenia postępowania, o których mowa w art. 62 i nast.. u.p.e.a. Mając to na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w wyroku.