I SA/Lu 38/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz, Sędziowie NSA Anna Kwiatek (sprawozdawca), NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Protokolant Referent stażysta Julita Urbaś, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi S. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz uchylenia czynności egzekucyjnej - oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu zażalenia S. G. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz uchylenia czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu rachunku bankowego. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w dniu 6 czerwca 2007 r. wystawił na S. G. tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] . Tytułami tymi objęto składki na ubezpieczenia społeczne za luty, marzec i kwiecień 1999 r. oraz składki na FP i FGŚP w łącznej kwocie 356 zł oraz odsetki za zwłokę, jako podstawę prawną wskazując deklaracje. Tytuły zostały przekazane do egzekucyjnej realizacji Naczelnikowi Urzędu Skarbowego. Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułów wykonawczych, wskazując, iż egzekucja administracyjna jest niedopuszczalna, gdyż deklaracje nie mogą stanowić podstawy prawnej wystawienia tytułów obejmujących składki na ubezpieczenia społeczne za 1999 r. W dniu 31 sierpnia 2007 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych ponownie wystawił tytuły wykonawcze, którymi objęto wynikające z deklaracji zaległe składki na ubezpieczenie społeczne i FP i FGŚP za maj 1999 r. oraz składki na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz FP i FGŚP za miesiące od czerwca do września 1999 r. w łącznej kwocie 2.003 zł oraz odsetki za zwłokę. Tytuły te przekazane Naczelnikowi Urzędu Skarbowego, zostały zwrócone wierzycielowi z powodu niedopuszczalności prowadzonej na ich podstawie egzekucji administracyjnej. Decyzją z dnia [...] ZUS stwierdził na koncie S. G. zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek na FP i FGŚP, Fundusz Ubezpieczeń Społecznych i Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie 6.898,97 zł. Od powyższej decyzji strona nie odwoływała się, wobec czego stała się ona ostateczna. Na podstawie decyzji z dnia [...], w dniu 7 sierpnia 2008 r. ZUS Oddział wystawił na S. G. tytuły wykonawcze o numerach od [...] do [...] . Tytułami tymi objęto zaległe składki: - na ubezpieczenie społeczne za miesiące od lutego do września 1999 r., - na ubezpieczenie zdrowotne za miesiące od czerwca do września 1999 r. oraz - składki na FP i FGŚP za miesiące od maja do września 1999 r. w łącznej kwocie należności głównych 2.321 zł oraz należne odsetki za zwłokę. W celu wyegzekwowania ww. należności Dyrektor Oddziału ZUS zawiadomieniami z dnia 7 sierpnia 2008 r. dokonał zajęcia rachunku bankowego. Wnioskiem z dnia 4 września 2008 r. S. G. zażądał umorzenia postępowania egzekucyjnego wszczętego na postawie decyzji ZUS z dnia [...] oraz uchylenia zajęcia rachunku bankowego w Banku wskazując, iż prowadzona na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] egzekucja jest niedopuszczalna, gdyż możliwość stosowania egzekucji administracyjnej składek na ubezpieczenie społeczne w oparciu o tytuły wykonawcze wystawione na podstawie deklaracji rozliczeniowej złożonej przez płatnika składek obowiązuje od 30 listopada 2001 r., to jest do czasu wejścia w życie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z uwagi na niedopuszczalność egzekucji strona zażądała umorzenia postępowania egzekucyjnego. Po przeprowadzeniu postępowania, w trakcie którego organ zbadał stan majątkowy S. G., postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Oddziału ZUS nie wyraził zgody na umorzenie postępowania egzekucyjnego i odmówił uchylenia czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu rachunku bankowego w Banku. W zażaleniu na powyższe postanowienie, strona wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzuciła niezgodne z rzeczywistym stanem ustalenie, że może być prowadzone postępowanie egzekucyjne należności za 1999 r., a także brak rozważenia wskazanych okoliczności dotyczących bardzo ciężkiej sytuacji materialnej. Po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS z dnia [...] W uzasadnieniu wskazał na treść art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2002 r. nr 110, poz. 968 ze zm. – dalej "ustawa egzekucyjna"), stanowiącego katalog przesłanek obligujących organ do umorzenia postępowania egzekucyjnego, oraz na treść art. 59 § 3 i art. 60 § 1 ustawy egzekucyjnej, zgodnie z którym umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa wart. 59 § 1 pkt 1-8 i 10, powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Zwrócono też uwagę na art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 137, poz. 887 ze zm.), zgodnie z którym należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, nieopłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, oraz na przepis art. 26 § 1 tej ustawy, który stanowi co do podstawy wszczęcia egzekucji. W ocenie organu odwoławczego, w przypadku tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] nie wystąpiła żadna z przesłanek wymienionych w art. 29 ustawy egzekucyjnej, uprawniająca organ do zwrotu tytułów wierzycielowi i nie przystąpienia do egzekucji. Wskazał, że na podstawie ww. tytułów wykonawczych egzekwowane są składki za miesiące od lutego do września 1999 r., jednak jako podstawę prawną należności wskazano decyzję z dnia [...]. Dalej organ wskazał, że zgodnie z art. 3 § 1 ustawy egzekucyjnej, egzekucję administracyjną stosuje się do podlegających tej egzekucji obowiązków, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa ( ... ), wobec czego prowadzenie egzekucji administracyjnej składek za 1999 r. w oparciu o tytuły wykonawcze z dnia 7 sierpnia 2008 r. o numerach od [...] do [...], wystawione na podstawie decyzji, organ uznał za dopuszczalne. W odniesieniu do podnoszonych w zażaleniu argumentów, iż organ egzekucyjny nie rozważył wskazanych okoliczności dotyczących bardzo ciężkiej sytuacji materialnej wyjaśnił, iż sytuacja majątkowa nie stanowi przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego w trybie art. 59 § 1 ustawy egzekucyjnej. Wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego i wniosek o umorzenie należnych składek to środki prawne od siebie odrębne i niezależne, a skorzystanie z jednego z nich wszczyna konkretne postępowanie toczące się według odmiennych zasad i przed innymi organami. W skardze na powyższą decyzję S. G. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je, zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (art. 7, 8, 10 i 81 k.p.a.) poprzez zaniechanie podjęcia kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, w tym pominięcie faktu, iż egzekucja dotyczyła składek za 1999 rok, w sytuacji gdy możliwość stosowania egzekucji administracyjnej do składek na ubezpieczenie społeczne w oparciu o tytuły wykonawcze obowiązuje od 30 listopada 2001 r., co powoduje niedopuszczalność prowadzonego w sprawie postępowania egzekucyjnego, oraz naruszenie art. 59 § 1 pkt 7 ustawy egzekucyjnej poprzez prowadzenie postępowania egzekucyjnego pomimo jego niedopuszczalności. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone postanowienie prawa nie narusza. Organy podatkowe podejmując rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie dokonały prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego i zachowały w swoim działaniu wszystkie zasady, jakimi powinny kierować się organy podatkowe prowadząc postępowanie egzekucyjne. Przedmiotem sporu w sprawie niniejszej jest dopuszczalność egzekucji składek na FP i FGŚP, Fundusz Ubezpieczeń Społecznych i Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego za 1999 r., wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie 6.898,97 zł. W ocenie skarżącego, egzekucja tych składek nie jest dopuszczalna, co powinno prowadzić do zastosowania art. 59 § 1 pkt 7 ustawy egzekucyjnej, który obliguje organ do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Niedopuszczalność egzekucji w sprawie niniejszej skarżący uzasadniał niemożliwością prowadzenia egzekucji składek za okres 1999 roku w oparciu o deklaracje i wystawione na ich podstawie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych tytuły wykonawcze z dnia 7 sierpnia 2008 r. o numerach od [...] do [...]. W ustosunkowaniu do tej kwestii wskazać należy, że – wbrew twierdzeniom strony skarżącej – sporne w sprawie tytuły wykonawcze nie zostały wystawione w oparciu o deklaracje. Jako podstawę prawną egzekwowanej należności organ wskazał "orzeczenie z dnia 17 czerwca 2008 r. nr 302/08" (punkt 30. formularza tytułu wykonawczego), to jest decyzję z dnia 17 czerwca 2008 r. o pełnym numerze nr [...] , stwierdzającą zadłużenie na koncie S. G. jako płatnika w kwocie 6.898,97 zł. Na powyższą decyzję, jako podstawę wystawienia tytułów wykonawczych zwrócił uwagę organ w zaskarżonym postanowieniu. Nie można zatem skutecznie czynić zarzutu, iż organ nie prowadził egzekucji zgodnie z wymogami przepisu art. 3 § 1 ustawy egzekucyjnej, który stanowi, iż co do zasady (z wyjątkami nie mającymi zastosowania w sprawie) egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, (...). W świetle przytoczonego przepisu prawomocna decyzja stwierdzająca istnienie zadłużenia w konkretnej określonej wysokości stanowi dla organu podstawę egzekucji składek. Nie można w związku z powyższym mówić o niedopuszczalności egzekucji ani też o niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego, o którym mowa w art. 59 § 1 pkt 7 ustawy egzekucyjnej. Wobec tego, sąd podziela ocenę organu zawarta w skarżonym postanowieniu o braku podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego i uchylenia podjętych czynności egzekucyjnych, na podstawie art. 60 § 1 ustawy egzekucyjnej. Nie można też podzielić argumentacji strony skarżącej, iż w dacie zaistnienia zaległości z tytułu niezapłaconych składek przepisy prawa nie dawały możliwości ich wyegzekwowania. W odniesieniu do tego zarzutu wskazać należy na treść art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1998 r. Nr 137 poz. 887 ) w brzmieniu w roku 1999, który stanowił, iż składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, dodatkowa opłata i opłata prolongacyjna, zwane dalej "należnościami z tytułu składek", nie opłacone w terminie, podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. Możliwość egzekwowania w trybie egzekucji administracyjnej składek, była możliwa od początku obowiązywania powołanej wyżej ustawy, również zatem w roku 1999. Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, powoływana przez stronę skarżącą we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego z dnia 4 września 2008 r., pozostaje bez wpływu na możliwość egzekucji składek za rok 1999. Na koniec wskazać należy, że strona nie wskazała w jaki sposób organy egzekucyjne naruszyły przepisy art. 7, 8, 10 i 81 k.p.a., bardzo ogólnikowo zarzucając "brak wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej", nie wskazując dokładnie, jakich faktów i dowodów zarzut dotyczy. W ocenie Sądu Dyrektor Izby Skarbowej w sposób szczegółowy i wyczerpujący wskazał stronie w uzasadnieniu postanowienia, w oparciu o jakie dokumenty i akty prawne oraz na podstawie jakich przepisów wydał skarżone rozstrzygnięcie, szczegółowo uzasadniając zajęte stanowisko. W tych okolicznościach, uznając iż zaskarżona decyzja wydana została bez naruszenia przepisów prawa materialnego, które były podstawą jej wydania, oraz zgodnie z zachowaniem procedury administracyjnej, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.