I SA/Lu 398/08
WyrokWSA w Lublinie2009-04-15
Skład orzekający: Anna Kwiatek, Wiesława Achrymowicz, Małgorzata Fita
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wyrok sądu karnego uniewinniający podatnika od zarzutu uszczuplenia Skarbu Państwa oraz opinie biegłych sporządzone na potrzeby postępowania karnego, stanowią nowe dowody lub nowe okoliczności faktyczne w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, uzasadniające wznowienie postępowania podatkowego zakończonego ostateczną decyzją?Ratio decidendi
Wyrok sądu karnego uniewinniający podatnika oraz opinie biegłych sporządzone na potrzeby postępowania karnego nie stanowią nowych dowodów ani nowych okoliczności faktycznych w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, jeśli nie ujawniają nowych faktów, a jedynie odmienną ocenę dowodów znanych organowi podatkowemu przed wydaniem ostatecznej decyzji. Instytucja wznowienia postępowania nie może zastępować postępowania podatkowego ani służyć odmiennej ocenie już znanych dowodów.Stan faktyczny
Skarżący L. K. złożył wniosek o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r. Jako podstawę wznowienia wskazał art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, powołując się na wyrok sądu karnego uniewinniający go od zarzutu uszczuplenia Skarbu Państwa oraz opinie biegłych sporządzone na potrzeby postępowania karnego. Organ podatkowy odmówił uchylenia decyzji, uznając, że wskazane dokumenty nie stanowią nowych dowodów ani nowych okoliczności faktycznych. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie zasad postępowania podatkowego.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Kwiatek, Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz, WSA Małgorzata Fita (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Julita Urbaś, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 r. - oddala skargę.
Dyrektor Izby Skarbowej decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz.60 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania z dnia 13 marca 2008 r. od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] , nr [...] o odmowie uchylenia jego decyzji ostatecznej z dnia [...] nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...] w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r. w kwocie 239.409,80 zł, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu podał, że w dniu 1 lutego 2008 r. M. K. i L. K. złożyli do Dyrektora Izby Skarbowej wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej jego decyzją ostateczną z dnia [...] utrzymującą w mocy decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...] w sprawie określenia im zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej wznowił postępowanie celem stwierdzenia istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1 pkt 5 tej ustawy, a następnie po przeprowadzeniu postępowania, decyzją z dnia [...] odmówił uchylenia wymienionej wyżej decyzji stojąc na stanowisku, iż w przedmiotowej sprawie przesłanki te nie występują
Od powyższej decyzji pełnomocnik L. K. wniósł odwołanie, w którym wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy, zarzucając tej decyzji naruszenie zasad postępowania podatkowego, a w szczególności art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Zdaniem pełnomocnika, decyzja ostateczna Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000r. wydana została z naruszeniem przepisów prawa procesowego w sposób skutkujący koniecznością jej wzruszenia. W jego ocenie w sprawie wystąpiły przesłanki wznowienia postępowania określone w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, gdyż załączone do wniosku o wznowienie postępowania opinie biegłych są "nowym dowodem, który istniał tzn. mógł być przeprowadzony w toku postępowania podatkowego", a także "opinie te wskazują na istniejące w toku postępowania podatkowego nowe okoliczności faktyczne mające decydujące znaczenie dla sprawy".
Po dokonaniu analizy akt podatkowych sprawy, wniesionego odwołania, jak również dokonania oceny prawidłowości i zgodności z obowiązującymi przepisami wydanej przez organ podatkowy pierwszej instancji decyzji, organ odwoławczy stwierdził, że instytucja wznowienia postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną jest jedną z nadzwyczajnych form eliminacji z obiegu prawnego wadliwych decyzji ostatecznych. Wznowienie postępowania jest w postępowaniu podatkowym postępowaniem szczególnym, stanowiącym odstępstwo od zasady stabilności decyzji administracyjnych wynikającej z art. 128 Ordynacji podatkowej. Celem wznowienia postępowania podatkowego jest konieczność sprawdzenia czy w danej sprawie miała miejsce któraś z przesłanek wymienionych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej i czy przesłanka ta miała wpływ na treść wydanej przez organ podatkowy decyzji ostatecznej. Wznowienie postępowania podatkowego jako instytucja dająca możliwość weryfikacji decyzji ostatecznej nie może natomiast zastępować postępowania podatkowego.
W ocenie organu wydana w niniejszej sprawie decyzja ostateczna była wynikiem prawidłowo prowadzonego postępowania dowodowego, w toku którego ustalono, że L. K. w złożonej korekcie zeznania PIT - 36 za 2000r. nienależnie dokonał zmniejszenia kosztów uzyskania przychodów o kwotę 281.413,83 zł dotyczącą korekty na minus wartości robót w toku na dzień 31 grudnia 2000 r. Załączony do wniosku o wznowienie postępowania odpis wyroku Sądu Rejonowego II Wydział Karny z dnia 20 kwietnia 2007 r. sygn. akt [...] jak i opinie biegłych z dnia 27 czerwca 2006 r. i 30 grudnia 2006 r., sporządzone w toku postępowania karnego nie są nowym dowodem, o którym mowa w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, gdyż sporządzone zostały po wydaniu decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Ich treść nie ujawnia także nowych okoliczności wymienionych w tym przepisie, lecz wskazuje na odmienną ocenę znanych wcześniej organom podatkowym dowodów. Podkreślenia wymaga, że opinie biegłych sądowych sporządzone zostały na podstawie akt sprawy karnej i akt podatkowych zawierających ustalenia osób kontrolujących oraz wypływających z tych kontroli wniosków, postanowień i decyzji podatkowych, które znane były organowi podatkowemu.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, iż nowa ocena znanych wcześniej okoliczności i dowodów nie stanowi podstawy wznowienia, o której mowa w art. 240 § 1 pkt. 5 Ordynacji podatkowej. Podstawy tej nie stanowi też wyrok Sądu Rejonowego z dnia 20 kwietnia 2007 r. wydany w sprawie karnej, bowiem rozstrzygnięcie dokonane tym wyrokiem nie istniało w dacie wydawania decyzji.
Na marginesie, Dyrektor Izby Skarbowej dodał, że wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 16 czerwca 2004 r. sygn. akt I SA/Lu 656/03 oddalona została skarga na decyzję ostateczną Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] utrzymującą w mocy decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...] w sprawie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r, a Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 stycznia 2006r. sygn. akt II FSK 235/05 oddalił skargę kasacyjną.
Na powyższą decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, pełnomocnik stron złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w której wniósł o jej uchylenie, ze względu na rażące naruszenie zasad postępowania podatkowego, w szczególności art. 240 § 1 pkt. 5 Ordynacji podatkowej.
W uzasadnieniu stwierdził, że zaskarżona decyzja ewidentnie narusza wskazane w zarzutach przepisy prawa, bowiem wbrew stanowisku organów podatkowych w sprawie wystąpiły przesłanki wznowienia postępowania określone w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Zdaniem pełnomocnika, opinie biegłych są nowym dowodem, który istniał tzn. mógł być przeprowadzony w toku postępowania podatkowego, a poza tym opinie te wskazują na istniejące w toku postępowania podatkowego nowe okoliczności faktyczne mające decydujące znaczenie sprawy.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Mając na uwadze art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sąd dokonuje kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Jak wynika z akt sprawy, skarżący złożyli w dniu 1 lutego 2006 r. wniosek o uchylenie w trybie wznowienia postępowania decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] utrzymującej w mocy decyzję Urzędu Skarbowego z dnia [...] w sprawie określenia im zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2000 r. w kwocie 239.409,80 zł. Do wniosku załączyli: 1) wyrok Sądu Rejonowego II Wydział Karny z dnia 20 kwietnia 2007 r. sygn. akt [...] o uniewinnieniu ich od dokonania zarzucanego im czynu tj. uszczuplenia Skarbu Państwa w 2000 r. w podatku dochodowym od osób fizycznych o kwotę 142.050,35 zł i 2) opinie biegłych z dnia 27 czerwca 2006 r. i z dnia 30 grudnia 2006 r., sporządzone w toku i na potrzeby postępowania karnego. Powyższe dokumenty, zdaniem skarżących stanowiły przesłankę wymienioną w art. 240 § 1 pkt. 5 Ordynacji podatkowej, której wystąpienie powinno spowodować uchylenie decyzji wymiarowej z 2003 r.
Odnosząc się do powyższego, w pierwszej kolejności przypomnieć należy, że instytucja wznowienia postępowania uregulowana jest w przepisach art. 240 – 246 Ordynacji podatkowej i ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia nowego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli postępowanie podatkowe przed organem podatkowym było dotknięte kwalifikowanymi wadami procesowymi, wyliczonymi wyczerpująco w art. 240 § 1 Ordynacji.
Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, na który wskazali skarżący, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.
Oceniając, czy w niniejszej sprawie wyżej określona przesłanka rzeczywiście występuje, należy zastanowić się, czy przedstawione przez skarżących dokumenty, czyli wyrok Sądu Rejonowego II Wydział Karny z dnia 20 kwietnia 2007 r. o uniewinnieniu ich od dokonania zarzucanego im czynu i opinie biegłych z dnia 27 czerwca 2006 r. i z dnia 30 grudnia 2006 r., są nowymi, istotnymi dowodami istniejącymi w dniu wydania decyzji i nieznanymi organowi, który wydał decyzję lub czy też może ujawniają nową, istotną okoliczność istniejącą w dniu wydania decyzji i nieznaną organowi, który wydał decyzję.
Pamiętać przy tym należy, że art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej wymaga kumulatywnego spełnienia powyższych przesłanek, tj.: a) wyjścia na jaw nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, b) mających walor istotnej wagi dla sprawy, 3) nie znanych organowi, który wydał decyzję i c) istniejących w dniu wydania decyzji.
Nie budzi wątpliwości, że wymienione wyżej dokumenty nie mogły być znane organowi i nie istniały w dniu wydania przez ten organ decyzji z dnia [...] Zatem w przedmiotowej sprawie nie zaistniała przesłanka ujawnienia się nowych dowodów nieznanych organowi, który wydał decyzję, istniejących w dniu wydania decyzji.
Odnośnie nowych, istotnych okoliczności, o jakich mowa w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, przedstawiają one określony stan faktyczny i prawny, który istniał w chwili wydawania przez organ decyzji ostatecznej, lecz nie był on znany organowi z niezależnych od tego organu przyczyn, mający wpływ na status prawny strony, tj. na zakres jego praw i obowiązków, a w konsekwencji na treść merytorycznego rozstrzygnięcia. Nowe okoliczności faktyczne, to takie, które zostały na nowo odkryte w sprawie i nie były znane organom podatkowym obu instancji oraz stronie. Przez pojęcie okoliczności faktycznych nieznanych organowi, który wydał decyzję rozumieć należy tylko takie okoliczności, które z badanego materiału dowodowego nie wynikały. Czym innym jest bowiem wyciągnięcie wniosków i ocena okoliczności faktycznych dla rozstrzygnięcia sprawy, a czym innym wiedza o faktach. Ujawnienie nowych okoliczności faktycznych nie oznacza sytuacji, w której takie okoliczności faktyczne są wyprowadzane z odmiennej oceny dowodów znanych organowi wydającemu decyzję pierwotną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2004 r., sygn. akt FSK 170/04, LEX nr 143703).
Zasadnie zatem Dyrektor Izby Skarbowej uznał, że treść wyroku Sądu Rejonowego II Wydział Karny z dnia 20 kwietnia 2007 r. i opinii biegłych z dnia 27 czerwca 2006 r. i 30 grudnia 2006 r., sporządzonych w toku postępowania karnego, nie wskazuje na nowe okoliczności, o których mowa w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, gdyż nie ujawnia nowych okoliczności wymienionych w tym przepisie. Wskazuje jedynie na odmienną ocenę dowodów znanych wcześniej organom podatkowym.
Mając na uwadze powyższe, organ podatkowy słusznie zadecydował o odmowie uchylenia w trybie postępowania wznowieniowego decyzji ostatecznej z dnia [...] w związku z tym, że w rozpoznawanej sprawie nie stwierdził istnienia przesłanki wskazanej przez skarżących we wniosku o wznowienie postępowania.
Z tych też względów oraz na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło