I SA/Lu 418/03

WyrokWSA w Lublinie2004-03-26

Skład orzekający: Sędzia NSA Ewa Gdulewicz, Sędzia WSA Halina Chitrosz, Sędzia NSA Anna Kwiatek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja organu odwoławczego (Izby Skarbowej) wydana w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji, w której pracownik organu brał udział w wydaniu zarówno decyzji pierwszej instancji, jak i decyzji odwoławczej, jest wadliwa i podlega uchyleniu?
Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem normy prawnej zawartej w art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, który stanowi o wyłączeniu pracownika organu od udziału w postępowaniu, jeśli brał on udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. W sytuacji, gdy pracownik Izby Skarbowej orzekał zarówno jako organ I, jak i II instancji, a obie decyzje zostały podpisane przez tę samą osobę, występuje wadliwość postępowania, która skutkuje koniecznością uchylenia decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b PPSA.
Stan faktyczny
Spółka A złożyła skargę na decyzję Izby Skarbowej odmawiającą uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za sierpień 2000 r. Spółka argumentowała, że nadpłata podatku istniała już w dacie wydania decyzji ostatecznej, a jej istnienie nie było znane organowi odwoławczemu, co uzasadniało wznowienie postępowania. Izba Skarbowa odmówiła uchylenia decyzji, wskazując na brak nowych dowodów i brak wpływu rozliczenia nadpłaty na wcześniejsze decyzje wymiarowe. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję z powodu naruszenia przepisów o wyłączeniu pracownika organu od udziału w postępowaniu.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Gdulewicz (spr.), Sędziowie WSA Halina Chitrosz, NSA Anna Kwiatek, Protokolant asyst. Anna Strzelec, po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2004 r. przy udziale - sprawy ze skargi A Spółka z o.o. w N. na decyzję Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za m-c VIII 2000 r. - uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Izba Skarbowa , działając na podstawie art. 233 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 137 poz. 926 ze zm./ po rozpatrzeniu odwołania "A" Sp. z o.o. od decyzji Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] odmawiającej po wznowieniu postępowania uchylenia ostatecznej decyzji Izby Skarbowej Nr [...] z dnia [...] w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług, zaległości podatkowej i odsetek od tej zaległości za sierpień 2000 r. oraz ustalenia dodatkowego zobowiązania za ten miesiąc w podatku od towarów i usług, utrzymała zaskarżoną decyzję w mocy. Z akt sprawy wynika, że podstawę rozstrzygnięcia ostateczną decyzją z dnia [...] stanowiło ustalenie, iż Spółka w rozliczeniu podatku od towarów i usług za sierpień 2000 r., w złożonej deklaracji VAT-7 obniżyła podatek należny o podatek naliczony w łącznej kwocie 1.771.765,63 zł wynikający z faktur, które otrzymała we wrześniu 2000 r., tj. z naruszeniem art. 19 ust. 3 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług. W dniu 13 kwietnia 2001 r. Spółka złożyła wniosek o stwierdzenie nadpłaty i uwzględnienie podatku naliczonego z faktur, które otrzymała we wrześniu 2000 r., a których odliczenia dokonała przedwcześnie – w rozliczeniu za sierpień 2000 r. Decyzją z dnia [...] Urząd Skarbowy odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku VAT za wrzesień. Izba Skarbowa rozpatrując sprawę na skutek odwołania Spółki, decyzją z dnia [...] uchyliła w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. Następnie decyzją z dnia [...] Drugi Urząd Skarbowy stwierdził nadpłatę w podatku od towarów i usług za wrzesień 2000 r. w kwocie 1.771.766 zł. W dniu 22 stycznia 2003 r. pełnomocnik Spółki zwrócił się z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Izby Skarbowej z dnia [...], wskazując, jako przesłankę wznowienia art. 240 § 1 pkt 5 ordynacji podatkowej. Po wznowieniu postępowania postanowieniem z dnia [...] i przeprowadzeniu postępowania podatkowego Izba skarbowa decyzją z dnia [...] nr [...] odmówiła uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik Spółki, wskazał na treść art. 76 § 1 ordynacji podatkowej, stwierdzając, że kwota podatku naliczonego ujęta w rozliczeniu za sierpień, a wyłączona z tego rozliczenia decyzją Urzędu Skarbowego stała się w dacie wydania decyzji nadpłatą. Istnienie nadpłaty zostało potwierdzone decyzją z dnia [...] Oznacza to, że zapłata podatku w wysokości większej niż należnej była okolicznością faktyczną, która istniała w dacie wydania decyzji Izby Skarbowej /[...]./, a nie była w tej dacie znana organowi odwoławczemu. Rozpatrując odwołanie Izba Skarbowa wskazała na wyjątkowy charakter instytucji wznowienia postępowania oraz na przesłanki prawne wznowienia, o których mowa w art. 240 § 1 pkt 5 ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy podniósł, że w dacie wydawania decyzji ostatecznej znana była decyzja w sprawie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku VAT oraz okoliczności wynikające z wniosku o stwierdzenie nadpłaty, a także fakt wpłacenia przez Spółkę kwoty 2.118.796 zł na rachunek Urzędu Skarbowego. Nowym dowodem jest decyzja z dnia [...], jednakże ten dowód nie istniał w dniu wydania decyzji ostatecznej. Okoliczność, że zobowiązanie podatkowe w podatku VAT za wrzesień 2000 r. wynosi 347.030 zł, natomiast Spółka zapłaciła podatek VAT za ten miesiąc w kwocie 2.118.796 zł nie jest okolicznością faktyczną mającą znaczenie przy rozstrzyganiu w zakresie zobowiązania i odsetek za zwłokę za miesiąc sierpień 2000 r. Ponadto Izba Skarbowa wskazała, że rozliczenie nadpłaty nastąpiło po wydaniu decyzji stwierdzającej nadpłatę według zasad określonych w art. 75 ordynacji podatkowej i pozostaje bez wpływu na wcześniejsze decyzje wymiarowe. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi podtrzymuje zarzuty odwołania. Zdaniem skarżącej, skoro nadpłata w podatku istniała już w dacie wydania decyzji ostatecznej, a nie była znana Izbie Skarbowej, była to istotna okoliczność dla sprawy, uzasadniająca wznowienie postępowania. Ponadto, powołując się na wyrok NSA z dnia 9 października 2002 r. sygn. akt III SA 2310/00, podatniczka wskazuje, że w przypadku przedwczesnego odliczenia VAT, kwota do odliczenia powinna być z urzędu przeniesiona przez urząd skarbowy na miesiąc, w którym podatnik otrzymał fakturę. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wnosi o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z art. 3 i art. 106 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ z dniem 1 stycznia 2004 r. utraciła moc ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm./ i przestały funkcjonować ośrodki zamiejscowe tego sądu, a w ich miejsce powstały wojewódzkie sądy administracyjne /art. 85 powołanej ustawy/. Stosownie do art. 97 § 1 powołanej ustawy sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wobec tego sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, będący sądem właściwym zgodnie z art. 13 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z mocy art. 134 § 1 w/w ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Należy przez to rozumieć nie tylko zezwolenie i uprawnienie Sądu do wykroczenia poza granice zaskarżenia, lecz również jego obowiązek stosownego rozstrzygnięcia, jeżeli zajdą tylko wymagające reakcji wadliwości kontrolowanego aktu lub czynności. Nie ulega wątpliwości, iż na mocy art. 244 § 1 w zw. z art. 243 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm./ organem właściwym w sprawach wznowienia postępowania podatkowego jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. W przedmiotowej sprawie Izba Skarbowa działając jako organ odwoławczy decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. Tym samym była organem właściwym do rozpatrzenia wniosku skarżącej spółki o wznowienie postępowania podatkowego. Decyzją z dnia [...], Nr [...] Izba Skarbowa po wznowieniu postępowania odmówiła uchylenia swojej decyzji z dnia [...]. Zgodnie z dyspozycją art. 221 ustawy ordynacja podatkowa w przypadku wydania decyzji w I instancji przez Izbę Skarbową odwołanie od przedmiotowej decyzji rozpatruje ten sam organ podatkowy, stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu odwoławczym. Dopiero od tej decyzji stronie służyła skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego /por. postanowienie NSA z dnia 13 stycznia 1995 r., II SA 1886/94, Prok. i Pr. 1995, nr 7-8, str. 69/. Wskazywany tryb postępowania w sprawie niniejszej został wprawdzie zachowany, gdyż Izba Skarbowa decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymała w mocy decyzję z dnia [...], jednakże zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem normy prawnej zawartej w art. 130 § 1 pkt 6 ordynacji podatkowej, który mówi, iż pracownik Izby Skarbowej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawach dotyczących zobowiązań podatkowych, w których brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. W rozpatrywanej sprawie, Izba Skarbowa – jak już wyżej podniesiono – orzekło zarówno jako organ I jak i II instancji i obydwie decyzje, tj. decyzja z dnia [...] i utrzymująca ją w mocy decyzja z dnia [...] zostały podpisane przez wicedyrektora Izby Skarbowej. Wobec literalnego brzmienia przepisu art. 130 § 1 pkt 6 ordynacji podatkowej nie może budzić wątpliwości ocena, iż pracownik Izby Skarbowej, który brał udział w wydaniu decyzji z dnia [...], podlegał ustawowemu wyłączeniu w wydaniu decyzji, która jako zaskarżona jest przedmiotem skargi. Dlatego też, skutkiem prawnym niewyłączenia pracownika w przypadku występowania okoliczności, których następstwem – zgodnie z art. 130 ustawy ordynacja podatkowa – powinno być jego wyłączenie od udziału w sprawie jest wadliwość postępowania, która pociąga za sobą – w przypadku decyzji ostatecznej sankcję w postaci wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 3 ordynacji podatkowej. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.b ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło