I SA/Lu 423/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Kwiatek, Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca),, WSA Halina Chitrosz, Protokolant Stażysta Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi M. C. u wynagrodzenie w kwocie [...], w tym podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz zwrot wydatków w kwocie [...] złotych, które wypłacić z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. I SA/Lu 423/09 UZASADNIENIE 1. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej, na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 i art. 216 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa / Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm. – o.p. / stwierdził niedopuszczalność odwołania M. W.od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 6 lutego 2009 r. nr [...]. Dyrektor Izby Skarbowej uzasadniał, że decyzją z dnia 6 lutego 2009 r. nr [...] stwierdził nieważność ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]. nr [...] w sprawie podatku od towarów i usług za miesięczne okresy rozliczeniowe 2002 r. Nieważność decyzji ostatecznej w sprawie podatku od towarów i usług za miesięczne okresy rozliczeniowe 2002 r. została stwierdzona z powodu skierowania jej do osoby niebędącej stroną, na podstawie art. 247 § 1 pkt 5 o.p. Decyzja ostateczna nie została skierowana do syndyka. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że od decyzji stwierdzającej nieważność M. W.złożył odwołanie, w którym wniósł o jej uchylenie w całości, zarzucając rażące naruszenie art. 123 § 1, art. 121 § 1, art. 200 § 1 o.p., bo został pozbawiony możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym w sprawie oraz naruszenie art. 145 pkt 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze. Dyrektor Izby Skarbowej ocenił, że odwołanie M.W. jest niedopuszczalne w rozumieniu art. 228 § 1 pkt 1 o.p. Argumentował, że postanowieniem Sądu Rejonowego [...] [...] Wydziału dla Spraw Upadłościowych i Naprawczych z dnia [...] w sprawie [...] została ogłoszona upadłość M. W., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "A" w P., obejmująca likwidację majątku. Argumentował, że zgodnie z art. 51 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze / Dz. U. Nr 60, poz. 535 ze zm. – p.u.n. / z dniem 1 marca 2007 r. zarząd nad majątkiem upadłego przejął syndyk. Mocą art. 144 p.u.n. ustawodawca przyznał uprawnienie do wszczęcia i prowadzenia postępowań sądowych i administracyjnych w sprawach dotyczących mienia wchodzącego w skład masy upadłości wyłącznie syndykowi. Jednym ze skutków ogłoszenia upadłości jest to, że upadły traci z mocy prawa zarząd oraz możność korzystania i rozporządzania majątkiem, należącym do niego w dniu ogłoszenia upadłości. Ten majątek stanowi masę upadłości stosownie do art. 75 § 1 p.u.n. W zakresie postępowań dotyczących mienia wchodzącego w skład masy upadłości, wyłączną legitymację procesową ma ustanowiony syndyk. W takiej sytuacji ma miejsce podstawienie procesowe o charakterze bezwzględnym, którego istotą jest to, że w procesie zamiast podmiotu będącego stroną w znaczeniu materialnoprawnym występuje jako strona w znaczeniu procesowym inny, wskazany w ustawie podmiot. Powyższe oznacza eliminację możliwości występowania w postępowaniu strony w znaczeniu materialnoprawnym, przy czym eliminacja ta ma charakter trwały i bezwzględny, pozbawiający stronę w znaczeniu materialnoprawnym w ogóle prawa inicjowania określonej kategorii postępowań. W tej sytuacji ma miejsce niedopuszczalność odwołania M. W. z przyczyn podmiotowych. Od ogłoszenia upadłości syndyk ma wyłączną legitymację procesową w zakresie postępowań dotyczących mienia wchodzącego w skład masy upadłości. Dlatego zarzuty zawarte w odwołaniu pozostają bez wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. 2. M.W. złożył skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej stwierdzające niedopuszczalność odwołania. Wniósł o uchylenie wydanych postanowień i decyzji oraz o umorzenie postępowania z powodu przedawnienia. Zarzucił rażące naruszenie art. 121 § 1, art. 123 § 1, art. 139 § 1 i art. 200 § 1 o.p. polegające na uniemożliwieniu mu zapoznania się z materiałem dowodowym w sprawie, a także art. 145 pkt 1 p.u.n. W uzasadnieniu argumentował, że przebywa w Areszcie Śledczym w L. Dyrektor Izby Skarbowej, pomimo pisemnych wniosków, uniemożliwił mu czynny udział w postępowaniu podatkowym, zapoznanie się z aktami. Dyrektor Izby Skarbowej prowadził postępowanie podatkowe z rażącym naruszeniem art. 68 § 1, § 3, § 5 oraz art. 70 § 1, art. 70b, art. 139 § 1 - § 3 o.p. 3. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko, argumentację, wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. 5. Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo wskazuje postanowienie Sądu Rejonowego [...] [...] Wydziału dla Spraw Upadłościowych i Naprawczych z dnia [..] w sprawie [...], mocą którego została ogłoszona upadłość M.W., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą "A" w P., obejmująca likwidację majątku oraz został ustanowiony syndyk. 6. W myśl art. 144 ust. 1 i 2 p.u.n. jeżeli ogłoszono upadłość, obejmującą likwidację majątku upadłego, postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu / ust. 1 /. Postępowania te syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym / ust. 2 /. 7. W tym stanie prawnym syndyk jest stroną w znaczeniu formalnym, działa we własnym imieniu. Upadły pozostaje stroną w znaczeniu materialnym, pomimo ogłoszenia upadłości. Jest podmiotem stosunku prawnego, na tle którego wyniknął spór. Upadły będąc stroną w znaczeniu materialnym jest pozbawiony formalnej legitymacji do występowania w postępowaniach / zob. między innymi FSK 2449/04, II FSK 261/07 /. 8. W przedstawionych okolicznościach proceduralnych i stanie prawnym, to syndyk był stroną w znaczeniu formalnym postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. W konsekwencji syndyk był legitymowany formalnie do złożenia odwołania od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 6 lutego 2009 r. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, która była kierowana do syndyka. Odwołanie samego M.W. było niedopuszczalne w rozumieniu art. 228 § 1 pkt 1 o.p. z przyczyn o charakterze podmiotowym. 9. Zgodne z prawem stwierdzenie odwoławczego organu podatkowego, że odwołanie M. W. jest niedopuszczalne powoduje, że zarzuty i wnioski zawarte w skardze nie podważają zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Stwierdzenie niedopuszczalności odwołania na podstawie art. 228 § 1 pkt 1 o.p. nie jest wbrew ani art. 121 § 1, art. 123 § 1, art. 139 § 1 - § 3 i art. 200 § 1 o.p., ani art. 68 § 1, § 3, § 5, art. 70 § 1, art. 70b / uchylony / o.p. Wbrew zarzutowi skargi art. 145 ust. 1 p.u.n. nie podważa zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, bo nie stanowi podstawy przyznania M. W. formalnej legitymacji do złożenia odwołania od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 6 lutego 2009 r. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, kierowanej do syndyka. 10. Z tych względów niezasadna skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. /. Orzeczenie o kosztach postępowania sądowego uzasadnia art. 242 i art. 250 tej ustawy.