I SA/Lu 427/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca) WSA Andrzej Niezgoda Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Barański po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi R. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze (organ, organ II instancji) stwierdziło, że R. N. (podatniczka) uchybiła terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy B. (organ I instancji) z dnia [...] w sprawie ustalenia jej łącznego zobowiązania pieniężnego na 2015 r. Z uzasadnienia powyższego rozstrzygnięcia organu i akt przedstawionych sądowi wynika, że decyzją z dnia [...] organ I instancji ustalił podatniczce wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego na 2015 r. w kwocie [...]zł. Decyzja ta została doręczona podatniczce w dniu 19 lutego 2015 r. Następnie, w lutym 2016 r. podatniczka skierowała do Naczelnego Sądu Administracyjnego pismo, opatrzone datą 12 lutego 2016 r., w którym zasadniczo wywodziła, że decyzja organu I instancji z dnia [...] rażąco narusza prawo, a postępowanie w tej sprawie organ I instancji koniecznie powinien wznowić i raz jeszcze prawidłowo rozstrzygnąć. Naczelny Sąd Administracyjny przekazał pismo podatniczki z dnia 12 lutego 2016 r. organowi I instancji, który z kolei przedstawił je organowi II instancji, jako odwołanie od decyzji z dnia [...] W tych okolicznościach organ II instancji powołał się na art. 223 § 1, § 2 oraz art. 228 § 1 pkt 2, § 2 ustawy Ordynacja podatkowa (Dz.U.2015.613 ze zm. – o.p.) i stwierdził, że odwołanie podatniczki od decyzji z dnia [...]., złożone dopiero w lutym następnego roku, jest spóźnione. Ponadto podatniczka nie wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji organu I instancji w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2015 r. Podatniczka złożyła skargę na zrelacjonowane wyżej postanowienie organu, stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Powtórzyła w niej wywody zawarte w piśmie z dnia 12 lutego 2016 r. i ponownie akcentowała, że decyzja organu I instancji z dnia [...] r. rażąco narusza prawo, a postępowanie podatkowe w sprawie wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego na 2015 r. bezwzględnie powinno być raz jeszcze prawidłowo i rzetelnie przeprowadzone. Nawiązywała do przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji oraz do instytucji wznowienia postępowania. Odpowiadając na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podatniczki zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie jest zgodne z prawem. W sprawie niniejszej podatniczka złożyła pismo z dnia 12 lutego 2016 r., kwestionujące wymiarową decyzję organu I instancji z dnia [...] niewątpliwie po upływie ustawowego terminu przewidzianego na odwołanie się od tej decyzji, zgodnie z treścią art. 223 § 2 pkt 1 o.p. Jednak organ zupełnie pominął, że podatniczka w omawianym piśmie z dnia 12 lutego 2016 r. nawiązuje do przesłanek wszczęcia nadzwyczajnych postępowań, a więc stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej czy wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Wobec tego należy przypomnieć, że każde pismo strony postępowania podatkowego podlega ocenie przez organ załatwiający sprawę przede wszystkim według jego treści, a także przy uwzględnieniu okoliczności w jakich jest ono składane, a więc między innymi w jakim stanie konkretnej sprawy (por. przykładowo orzeczenie w sprawie sygn. II FZ 532/10, dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). W realiach analizowanej sprawy podatniczka w piśmie z dnia 12 lutego 2016 r. wyraźnie nawiązywała do okoliczności, które jej zdaniem miałyby uzasadniać stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji z dnia [...] r. bądź wznowienie postępowania podatkowego zakończonego wymienioną decyzją. Zatem, skoro było już zbyt późno, aby potraktować powyższe pismo podatniczki jako odwołanie, organ miał obowiązek rozważyć je w świetle przesłanek wszczęcia nadzwyczajnego postępowania podatkowego. Jeśli organ miał w tym zakresie wątpliwości, należało rozważyć wezwanie podatniczki do stosownego sprecyzowania formułowanych żądań, przy wykorzystaniu art. 169 § 1 w zw. z art. 168 § 2 o.p., w szczególności jednoznacznego określenia przeprowadzenia jakiego nadzwyczajnego postępowania podatkowego oczekuje i z jakim uzasadnieniem, przy czym w wezwaniu kierowanym do podatniczki należy udzielić jej wyczerpującego pouczenia co do przesłanek wszczęcia poszczególnych nadzwyczajnych postępowań podatkowych. W ocenie sądu, okoliczność, że podatniczka kwestionuje decyzję organu I instancji z dnia [...] po upływie wielu miesięcy od jej otrzymania, a przy tym nawiązuje do nadzwyczajnych trybów postępowania podatkowego, powinna być dla organu jasnym sygnałem, że żądania i oczekiwania podatniczki należy rozważyć właśnie w świetle przesłanek nadzwyczajnych trybów postępowania podatkowego. Wobec powyższego kontrolowane postanowienie, w którym organ stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] należy ocenić jako nieadekwatne do zaistniałego stanu sprawy, jak też do treści argumentów i żądań podatniczki formułowanych przez nią w piśmie z dnia 12 lutego 2016 r. Jakkolwiek podatniczka błędnie nawiązuje do regulacji ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, to jednak nie ulega wątpliwości, że zasadność jej oczekiwań, wyrażonych w piśmie z dnia 12 lutego 2016 r., właściwy organ podatkowy oceni według unormowań ustawy Ordynacja podatkowa, gdyż decyzja organu I instancji z dnia [...] r. została wydana w wyniku przeprowadzenia postępowania podatkowego. Co do zasady, ustawa Kodeks postępowania administracyjnego nie ma zastosowania w sprawie podatkowej. Należy przy tym wyraźnie podkreślić, że uchylenie kontrolowanego postanowienia w żadnym razie nie przesądza w jaki sposób w przyszłości organy podatkowe odniosą się do żądań podatniczki, nawiązujących do nadzwyczajnych postępowań podatkowych, a więc czy rozstrzygną je w sposób formalny, czy merytoryczny i czy oczekiwania podatniczki mają podstawy faktyczne i prawne. Kwestie te aktualnie wykraczają poza granice sądowej kontroli legalności, która dotyczyła wyłącznie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, a więc sposobu w jaki organ zastosował art. 228 § 1 pkt 2 w zw. z art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 o.p. Dla ścisłości trzeba zauważyć, że organ w zaskarżonym postanowieniu błędnie wymienił rok w dacie wydania decyzji przez organ I instancji (2016 r. zamiast 2015 r.). Jednak nie ulega wątpliwości, że kontrolowane postanowienie dotyczyło właśnie decyzji z dnia [...]., jeśli wziąć pod uwagę adresata, numer i przedmiot decyzji organu I instancji, o której jest mowa w sprawie. Wobec tego w powyższym zakresie mamy do czynienia jedynie z oczywistą omyłką organu, która w żaden sposób nie mogła wpłynąć na wynik sprawy. Należy wyjaśnić podatniczce, że w związku z jej pisemną rezygnacją z reprezentowania przez adwokata, prawo pomocy w tym zakresie zostało cofnięte na rozprawie w dniu 21 grudnia 2016 r., przy zastosowaniu art. 249 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2016.718 ze zm. – p.p.s.a.). W następstwie korespondencja sądowa będzie doręczana na adres skarżącej podatniczki, tak jak tego podatniczka oczekuje od sądu. W dalszym postępowaniu organ rozważy zasadność wszczęcia nadzwyczajnego trybu postępowania podatkowego (jednego czy więcej), stosownie do wniosków formułowanych przez podatniczkę. Kwestia czy należy podatniczkę zobowiązywać do jakichkolwiek uściśleń, ewentualnie czego miałyby one dotyczyć, a więc stosowania art. 169 § 1 w zw. z art. 168 § 2 o.p., podlega ocenie organu. Podsumowując, w przedstawionych wyżej okolicznościach proceduralnych stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania było rozstrzygnięciem nieadekwatnym, istotnie naruszającym art. 121 § 1 o.p. w powiązaniu z art. 228 § 1 pkt 2 tej ustawy. Organ pominął bowiem treść pisma podatniczki z dnia 12 lutego 2016 r., zawarte w nim argumenty i zarzuty, w których kwestionowała już ostateczną decyzję organu I instancji z dnia [...] bezspornie doręczoną jej wiele miesięcy wcześniej, tj. w dniu 19 lutego 2015 r. (według dowodu doręczenia podatniczka osobiście potwierdziła otrzymanie tej korespondencji). Z powodów omówionych wyżej zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.