I SA/Lu 436/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz (sprawozdawca), Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, WSA Małgorzata Fita, Protokolant Referent stażysta Julita Urbaś, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi R. F. na postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania - uchyla zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 czerwca 2008 r., nr [...], Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, na podstawie art. 59 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz.1071, z późn. zm.), w związku z art. 5a ust. 4 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 264, z późn. zm.) – odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Nr [...] z dnia 8 stycznia 2008 r. w sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2007 wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR. W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że w dniu 14 maja 2007 r. do organu I instancji wpłynął wniosek R. F. o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007. W wyniku przeprowadzonego postępowania Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w dniu 8 stycznia 2008 r. wydał decyzję Nr [...] w sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2007, która została skutecznie doręczona wnioskodawcy wraz z pouczeniem o terminie i sposobie odwołania w dniu 16 stycznia 2008r. W dniu 7 marca 2008r. strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji, co oznacza, że czynność została dokonana z uchybieniem terminu określonego w przepisie art. 129 § 2 kpa, zgodnie z którym odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Wskazano, że termin na wniesienie odwołania minął w dniu 30 stycznia 2008 r. Wobec powyższego, organ II instancji w dniu 7 maja 2008 r. wydał postanowienie Nr [...] w sprawie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, które dostarczone zostało stronie w dniu 9 maja 2008 r. W dniu 19 maja 2008 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie uchybionego terminu. W jego rozpoznaniu, organ II instancji podniósł, że w myśl art. 58 §1 i 2 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin oraz stwierdził, że nie może on zostać uwzględniony z uwagi na brak możliwości spełnienia wymogu jednoczesnego ze złożeniem prośby dokonania czynności, dla której termin ma być przywrócony. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uznał, że czynność ta, czyli złożenie odwołania od Decyzji Kierownika Biura Powiatowego Nr [...] z dnia 8 stycznia 2008 r. - została już dokonana, a w jej następstwie podjęte zostało rozstrzygnięcie organu II instancji w postaci postanowienia Nr [...] w sprawie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, które ma przymiot orzeczenia ostatecznego. Od tego postanowienia R. F. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wnosząc o jego uchylenie w całości. W jej uzasadnieniu skarżący wskazał na naruszenie przez organ art. 58 § 1 i 2 k.p.a. z uwagi na fakt , iż składając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania spełnił wszelkie przesłanki zawarte w tym przepisie. Zdaniem skarżącego, "stanowisko organu wynikało z błędnej interpretacji tego przepisu i pomijało jego stan zdrowia". W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem jego zgodności z prawem w oparciu o dyspozycję zawartą w przepisie art. 1§ 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 / oraz art. 3 ( 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U.Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) – wskazać należy, iż z mocy art. 134 §1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powyższe oznacza, że Sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę z urzędu wszelkie naruszenia w postępowaniu administracyjnym przepisów prawa materialnego i procesowego, jeśli mogły mieć wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia. Uwaga ta została poczyniona z uwagi na to, że Sąd po stronie organu odwoławczego dopatrzył się innych uchybień, niż te które wytknięto w uzasadnieniu skargi. Stan faktyczny pozostaje poza sporem. Skarżący R. F. w dniu 14 maja 2007 r. złożył do organu I instancji wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007, który został rozpoznany w decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia 8 stycznia 2008 r., Nr [...] w sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2007. Nie neguje on ani okoliczności, że decyzja ta została mu skutecznie doręczona wraz z pouczeniem o terminie i sposobie odwołania w dniu 16 stycznia 2008r., ani, że odwołanie od niej wniósł w dniu 7 marca 2008r. Konsekwencją takiego stanu rzeczy było wydanie przez Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w dniu 7 maja 2008 r. postanowienia Nr [...] w sprawie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, które doręczono skarżącemu w dniu 9 maja 2008 r. Zgodnie z przepisem art. 134 kpa, odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Wniesienie odwołania po terminie może spowodować różne skutki procesowe. Jeżeli wnoszący odwołanie nie wystąpił jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia, wówczas organ odwoławczy jest zobowiązany do wydania postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, a jeżeli wraz z odwołaniem skarżący złożył taki wniosek wówczas organ odwoławczy jest zobowiązany w pierwszej kolejności rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Wystąpienie przesłanki negatywnej, tj. uchybienia terminu do wniesienia odwołania, nakłada na organ odwoławczy obowiązek jej stwierdzenia w formie postanowienia. Treść art. 134 k.p.a. będącego bezwzględnie obowiązującą normą prawną wskazuje na związany charakter rozstrzygnięcia (zwrot "organ... stwierdza"). Nie pozostawiono tu organowi odwoławczemu jakiejkolwiek sfery uznania (por. wyr. NSA z dnia 30 grudnia 1998 r., IV SA 2294/96, niepubl.; wyr. NSA z dnia 29 stycznia 1997 r., I SA/Gd 1482/96, niepubl.). Z materiału dowodowego sprawy, a w szczególności z pisma skarżącego z dnia 7 marca 2008r. / potraktowanego przez organ odwoławczy jako odwołanie od decyzji organu I instancji / nie wynika, aby zawarty w nim został wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Brak takiego wniosku obligował organ odwoławczy do wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Ponieważ postanowienie takie ma przymiot orzeczenia ostatecznego, przysługiwała skarżącemu od niego skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Skarżący nawet nie twierdzi, aby taką skargę złożył, natomiast pozostaje poza sporem, iż w dniu 19 maja 2008 r., to jest po doręczeniu mu postanowienia z dnia 7 maja 2008r. stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, złożył wniosek o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia 8 stycznia 2008r., dołączając zaświadczenie o stanie zdrowia, z jednoczesnym potwierdzeniem faktu doręczenia tej decyzji w dniu 16 stycznia 2008r. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia / in fine /, organ odwoławczy odmowę przywrócenia terminu uzasadnił okolicznością, iż "czynność procesowa w postaci złożenia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Nr [...] z dnia 8 stycznia 2008 r. została już dokonana, a w jej następstwie podjęte zostało rozstrzygnięcie organu II instancji w postaci postanowienia Nr [...] w sprawie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, które ma przymiot orzeczenia ostatecznego", jednocześnie formułując pogląd, iż "niedopełnienie obowiązku dokonania czynności, dla której przewidziany był uchylony termin, skutkuje odmową jego przywrócenia". Jakkolwiek trafnie organ II instancji przywołał treść przepisu art. 58 kpa regulującego instytucję przywrócenie terminu, to jednak tylko na tym poprzestając nie dokonał oceny złożonego przez skarżącego wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania w kontekście przesłanek w nim zawartych, a zwłaszcza w pierwszej kolejności co do przesłanki formalnej, wynikającej z jego §2, a mianowicie, iż prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Odnosząc się natomiast do motywów zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, Sąd przede wszystkim wskazuje na ich wewnętrzność sprzeczność, w sytuacji, gdy z jednej strony organ odwoławczy jako przyczynę odmowy przywrócenia skarżącemu uchybionego terminu powołuje okoliczność wydania w dniu 7 maja 2008r. postanowienia w sprawie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, które stało się ostateczne, twierdząc jednocześnie, iż czynność procesowa w postaci złożenia odwołania została już dokonana, z drugiej zaś / w kolejnym akapicie / wywodzi, iż "niedopełnienie obowiązku dokonania czynności, dla której przewidziany był uchylony termin, skutkuje odmową jego przywrócenia". Powyższe świadczy o naruszeniu przez organ przepisu art. 107 §1 i §3 w zw. z art. 126 kpa. Zwrócić należy uwagę, iż w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że jakkolwiek wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu należy dopełnić czynności, tj. w tym wypadku złożyć odwołanie, to jednak przyjęte przez organ stanowisko, iż warunek ten nie został spełniony, gdyż odwołanie wpłynęło wcześniej uznawane jest za zbyt rygorystyczne. Fakt bowiem, że odwołanie nie zostało złożone jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu, nie przeczy, że wniesiono je jednak wcześniej, wobec czego czynność jako taka została dokonana / por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 października 2005r., sygn. IV SA/Wa 1351/05, LEX nr 217313 /. Z przyczyn wskazanych powyżej, ostateczna konkluzja organu II instancji, w świetle przepisów art. art. 58, 107 §1 i §3 w zw. z art. 126, a także w zw. z art. 7 kpa, zawarta w sentencji zaskarżonego postanowienia nie może się ostać. W tym stanie rzeczy, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na zasadzie art. 145§1 pkt. 1 li.c powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.