I SA/Lu 442/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz, Sędziowie NSA Anna Kwiatek,, NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk (sprawozdawca), Protokolant Referent stażysta Paulina Zając, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 października 2011 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. I. oddala skargę; II. przyznaje adwokatowi A. K. wynagrodzenie w kwocie [...] w tym VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpoznaniu odwołania J. C. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] Nr [...] w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2007 - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynika, że w dniu 20.02.2008r., zgodnie z art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych ( t.jedn. Dz. U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 z późn. zm.) – powoływana dalej jako "ustawa p.d.o.f.", J.C. złożyła zeznanie PIT-37 o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2007, wybierając sposób opodatkowania przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci i odliczając od podatku kwotę 744,14 zł z tytułu wychowania córki E. W., PESEL [...] . Nadpłata z zeznania wynosiła 1.318 zł. Zgodnie z art. 275 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy I instancji wezwał J. C. do weryfikacji złożonego zeznania podatkowego, jednak dwukrotne wezwania pozostały bez odpowiedzi. W tej sytuacji, postanowieniem z dnia 7 grudnia 2010r., organ podatkowy wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia J. C. wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych. W toku postępowania ustalono, że J. C. od 2001r. jest wdową, a pełnoletnia córka podatniczki – E.W. osiągnęła w 2007r., oprócz renty rodzinnej, dochód w łącznej kwocie 6.678,70 zł, w tym 4118,70 zł jako należność ze stosunku pracy oraz 2.560 zł z działalności wykonywanej osobiście i złożyła w tym zakresie indywidualnie zeznanie PIT-37 za 2007r. w dniu 30.04.2007r. (zgodnie z informacjami PIT-11 i PIT -40A). Przytaczając treść art. 6 ust. 4 ustawy p.d.o.f. (w brzmieniu obowiązującym w 2007r.) organ odwoławczy wywiódł, iż podatniczka nie spełniła warunku, o którym mowa w art. 6 ust. 4 pkt 3 tej ustawy, gdyż pełnoletnia córka osiągnęła, oprócz renty rodzinnej, dochód przekraczający kwotę 3.015 zł (tzn. dochód w wysokości powodującej obowiązek zapłaty podatku). Uzyskanie przez córkę – E. W. dochodu w wysokości 6.678,70 zł pozbawiło podatniczkę także możliwości skorzystania z ulgi prorodzinnej, o której mowa w art. 27f ustawy p.d.o.f. w 2007r. Organ ustalił bowiem, iż w latach 2007-2009 córka E. była osobą uczącą się w szkołach, o których mowa w przepisach o systemie oświaty lub przepisach – Prawo o szkolnictwie wyższym i otrzymywała rentę rodzinną, jednak nie otrzymywała renty socjalnej ani zasiłku pielęgnacyjnego. Uzyskała zaś ww. dochód. W dalszej kolejności organ odwoławczy podniósł, iż korzystanie z każdej preferencji podatkowej, w tym ulgi przewidzianej w art. 27f p.d.o.f., uzależnione jest od spełnienia przesłanek wymaganych do jej zastosowania. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż podatniczka nie spełnia warunków do zastosowania ulgi z tytułu wychowania dziecka oraz do rozliczenia się jako osoba samotnie wychowująca dziecko. Wskazując na art. 84 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) organ wywiódł, iż określa on zasadę powszechności opodatkowania, zaś z art. 32 ust. 1 tej ustawy wynika, że wszyscy muszą ponosić obciążenia publiczne z zachowaniem równości podmiotów wobec prawa, stąd wszelkie zwolnienia stanowią odstępstwa od zasady i musza być interpretowane ściśle. Odnosząc się do podnoszonego przez podatniczkę w odwołaniu argumentu, iż wydana decyzja jest dla niej krzywdząca i niesłuszna, bowiem urząd przy składaniu zeznania w 2008r. nie poinformował jej o występujących nieprawidłowościach, a od złożenia zeznania minął znaczny okres, organ odwoławczy wskazał na treść art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej i wyjaśnił, iż zgodnie z tym przepisem zobowiązanie podatkowe za 2007r. przedawni się z dniem 31.12.2013 r., podjęte zatem wobec podatniczki czynności procesowe nie wykraczają poza ten termin, zaś zgodnie z art. 120 Ordynacji podatkowej organy podatkowe mają obowiązek działać na podstawie przepisów prawa. Odnosząc się zaś do argumentu, iż podatniczka nie znała treści ustawy p.d.o.f. wskazał na uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 1995r. sygn. akt W 9/94, w której wyrażono pogląd, że "funkcjonowanie prawa, zwłaszcza w demokratycznym państwie prawnym, opiera się na założeniu, że wszyscy adresaci obowiązującej normy prawnej – a więc zarówno podmioty obowiązane do jej przestrzegania, jak i organy powołane do jej stosowania – znają jej właściwą treść i że nikt nie może uchylić się od ujemnych skutków naruszenia tej normy na tej podstawie, że normy tej nie znał lub rozumiał ją opacznie" i wywiódł, iż podatniczka nie może tłumaczyć się nieznajomością prawa, miała bowiem możliwość zapoznania się z obowiązującymi aktami prawnymi oraz, w razie wątpliwości co do treści odnoszących się do niej norm, wystąpienia do organu podatkowego o uzyskanie niezbędnych informacji. Podkreślono przy tym, iż każdego roku w okresie od 1 stycznia do 30 kwietnia urzędy skarbowe na terenie całego kraju prowadzą akcję rozliczenia rocznego podatników podatku dochodowego od osób fizycznych, o czym informacje przekazywane są za pomocą środków masowego przekazu jak i na tablicach ogłoszeń w siedzibach urzędów, punkty obsługi klienta znajdują się m.in. na salach operacyjnych urzędów skarbowych, uruchamiane są telefoniczne punkty informacyjne stąd podnoszone przez podatniczkę zarzuty są bezzasadne i nie mogły zostać uwzględnione. W skardze na powyższą decyzję złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie J. C. nie precyzując zarzutów wnosiła o "umorzenie postępowania wydanej decyzji przez Urząd Skarbowy ponieważ nie zweryfikował on nadpłaty zeznania rocznego za 2007r." Wskazywała, iż spełniała warunki do "odliczenia", bowiem od 2001r. jest wdową. Córka rozliczała się w tym samym urzędzie skarbowym, wobec czego istniała możliwość natychmiastowej weryfikacji złożonego przez nią zeznania. Z powodu opieszałości i zaniedbania ze strony Urzędu Skarbowego znalazła się w bardzo trudnej sytuacji życiowej, bo nie ma środków finansowych pozwalających na zwrot otrzymanej nadpłaty podatku. Wydana decyzja jest dla nie krzywdząca, jest zwykłym obywatelem, który ma prawo nie znać się na przepisach. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wnosił o jej oddalenie i w całości podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Ustalony w sprawie stan faktyczny jest bezsporny i wynika z niego, iż skarżąca J. C. od 2001r. jest wdową i samotnie wychowuje ur. w 1983r., uczącą się córkę – E. W. W dniu 20.02.2008r. skarżąca złożyła zeznanie PIT-37 o wysokości osiągniętego dochodu /poniesionej straty/ w 2007r., wybierając sposób opodatkowania przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci, jednocześnie odliczając od podatku kwotę 744,14 w ramach ulgi z tytułu wychowania dziecka. W 2007r. córka E. oprócz renty rodzinnej uzyskała dochód ze stosunku pracy w kwocie 4.118,70 zł oraz z działalności wykonywanej osobiście 2.560 zł, łącznie 6.678,70 zł, w związku z czym w dniu 30.04.2008r. złożyła zeznanie PIT-37 za 2007r. w Urzędzie Skarbowym. W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy stanowisko organów podatkowych, iż skarżąca nie nabyła prawa do ulgi, jako osoba samotnie wychowująca dziecko / art. 6 ust. 4 p.d.o.f./ oraz ulgi na dziecko / art. 27f p.d.o.f./ było w pełni uzasadnione. Nie jest sporne, iż skarżąca jest osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 6 ust. 5 p.d.o.f. Stosownie do art. 6 ust. 4 ustawy p.d.o.f. / w brzmieniu obowiązującym w 2007r./, od osób samotnie wychowujących w roku podatkowym: 1/ dzieci małoletnie; 2/ dzieci, bez względu na wiek, które, zgodnie z odrębnymi przepisami, otrzymywały zasiłek pielęgnacyjny; 3/ dzieci do ukończenia 25 lat uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach o systemie oświaty lub w przepisach – Prawo o szkolnictwie wyższym, jeżeli w roku podatkowym dzieci te nie uzyskały dochodów, z wyjątkiem dochodów wolnych od podatku dochodowego, renty rodzinnej oraz dochodów w wysokości niepowodującej obowiązku zapłaty podatku - podatek może być określony, z zastrzeżeniem niemającym zastosowania w niniejszej sprawie, na wniosek wyrażony w rocznym zeznaniu podatkowym, w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci, z uwzględnieniem art. 7; z tym że do sumy tych dochodów nie wlicza się dochodów (przychodów) opodatkowanych w sposób zryczałtowany na zasadach określonych w tej ustawie. Trafnie wskazały zatem organy podatkowe, że preferencyjne obliczenie wysokości podatku będzie mogło mieć zastosowanie w przypadku podatników samotnie wychowujących dzieci, gdy spełnione zostaną enumeratywnie wymienione w art. 6 ust. 4 pkt 1-3 p.d.o.f. warunki. W świetle dowodów zebranych w niniejszej sprawie bezsporne jest, iż córka skarżącej w 2007r. nie była małoletnia / art. 10 K.C./ , ani nie otrzymywała zasiłku pielęgnacyjnego zgodnie z odrębnymi przepisami. Wprawdzie uczyła się w szkołach, o których mowa w przepisach – Prawo o szkolnictwie wyższym, lecz w roku podatkowym uzyskała dochody powodujące obowiązek zapłaty podatku / złożyła zeznanie podatkowe za 2007r. wykazując kwotę wynagrodzenia ze stosunku pracy - 4.118,70 zł oraz z działalności wykonywanej osobiście - 2.560 zł .-k 7, zgodnie z informacjami PIT-11 i PIT -40A /, co bezspornie wskazuje na niespełnienie warunku, o którym mowa w art. 6 ust. 4 pkt 3 ustawy p.d.o.f. Od 1.01 2007r. wprowadzona została do ustawy p.d.o.f. nowa ulga prorodzinna, zgodnie z którą na każde dziecko własne lub przysposobione przysługuje rodzicom odliczenie od podatku w kwocie wynikającej z ustawy (w 2007r. -120 zł) - art. 27f ust. 2. Ulga przysługiwała na dzieci, o których mowa w art. 6 ust. 4 ustawy p.d.o.f. (art. 27 ust 1), a zatem i w tym wypadku, w związku z osiągnięciem przez E. W. w roku podatkowym dochodu powodujących obowiązek zapłaty podatku podatniczka nie mogła z tej ulgi skorzystać. Zarzuty skarżącej, iż już w momencie składania przez nią zeznania w dniu 20.02.2008r. organ podatkowy winien zweryfikować jej zeznanie PIT-37 za 2007r. są bezzasadne, bowiem to na podatniku ciąży obowiązek prawidłowego sporządzenia i terminowego złożenia deklaracji podatkowej / art. 45 ust.1 p.d.o.f./ , a jak wynika z akt sprawy, kierowane w trybie art. 275 § 1 Ordynacji podatkowej dwukrotne wezwania do skarżącej o weryfikację złożonego zeznania PIT-37 za 2007r. pozostały bez odpowiedzi. Wszczęcie zatem w trybie art. 165 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej postępowania podatkowego było uzasadnione w świetle art. 120 Ordynacji podatkowej i nie naruszało art. 70 § 1 tej ustawy. Faktem zaś powszechnie znanym jest podnoszona w zaskarżonej decyzji okoliczność, iż w okresie składania rocznych zeznań podatkowych przez podatników p.d.o.f. uruchamiana jest przez organy podatkowe szeroka informacja pozwalająca podatnikom na zapoznanie się z obowiązującymi przepisami prawa i w konsekwencji prawidłowe złożenie zeznania podatkowego / punkty informacyjne, informacje na tablicach ogłoszeń w urzędach skarbowych i.t.p./. Trafnie wskazał przy tym organ odwoławczy odnosząc się do zarzutu skarżącej powtórzonego następnie w skardze, że jest "zwykłym obywatelem i ma prawo nie znać się na przepisach", iż "funkcjonowanie prawa, zwłaszcza w demokratycznym państwie prawnym, opiera się na założeniu, że wszyscy adresaci obowiązującej normy prawnej – a więc zarówno podmioty obowiązane do jej przestrzegania, jak i organy powołane do jej stosowania – znają jej właściwą treść i nikt nie może uchylić się od ujemnych skutków naruszenia tej normy na tej podstawie, że normy tej nie znał lub rozumiał ją opacznie /ignorantia iuris nocet/" ( por. pkt 5 uzasadnienia uchwały TK z dnia z dnia 7 marca 1995r. sygn. akt W 9/94 – OTK 1995/1/20). Pogląd ten Sąd w całości podziela. Trudna sytuacja finansowa skarżącej nie może uzasadniać uchylenia zaskarżonej decyzji. Zgodnie bowiem z art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej, jeżeli w postępowaniu podatkowym organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego. Sformułowanie zawarte w tym przepisie "wydaje decyzję" nie pozostawia organowi podatkowemu uznaniowości działania, lecz nakłada na niego obowiązek wydania takiej decyzji. Trudna sytuacja materialna może być zaś podstawą ubiegania się przez skarżącą o udzielenie ulgi w spłacie zaległości podatkowych i odsetek w odrębnym postępowaniu. W tej sytuacji, skoro zaskarżona decyzja wydana została bez naruszenia przepisów postępowania podatkowego oraz przepisów materialnego prawa podatkowego, które legły u podstaw jej wydania, a zarzuty podnoszone w skardze są bezzasadne, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) należało orzec jak w sentencji.