I SA/Lu 443/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz,, Asesor WSA Jerzy Drwal (sprawozdawca), Protokolant Stażysta Kamil Rutkowski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 października 2007 r. sprawy ze skargi B. B. i H. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych - oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa, Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy skarżoną przez B. i H. małż. B. decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] określającą wysokość zobowiązania w podatku od czynności cywilnoprawnych . W uzasadnieniu Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że w dniu 29 września 2003 r. B. i H. małż. B. aktem notarialnym nabyli działkę Nr [...] o pow. 1187 m kwadratowych, położoną we wsi R., za kwotę 11 200 zł, od której notariusz pobrał podatek od czynności cywilnoprawnych na mocy art. 7 ust. 1 pkt 1 litera a/ ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych. Organ podatkowy dokonał wstępnej oceny wartości tej działki na podstawie art. 6 ust. 2 ww ustawy, a następnie na mocy jej art. 6 ust. 3 i 6 wezwał strony do podwyższenia wartości przedmiotu transakcji, proponując kwotę 21 045, 51 zł. W odpowiedzi na wezwanie nabywcy podali, że przyjęte do analizy działki różnią się lokalizacją, uzbrojeniem i możliwością dojazdu od kupionej przez nich nieruchomości. Wskazali na działki Nr [...], [...], [...], [...] o podobnej lokalizacji sprzedane przez Urząd Gminy w 2003 r. i wystąpili o uwzględnienie cen uzyskanych za nie w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego. Organ podatkowy, po zasięgnięciu informacji od Wójta Gminy, zaproponował niższą wartość rynkową działki (18 362,89 zł). Strona nie wyraziła zgody na taką wartość nieruchomości, wobec czego organ podatkowy dokonał ustalenia wartości gruntu w trybie art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, na podstawie sporządzonej przez biegłego opinii. Według biegłego, wartość nieruchomości wynosi 15 455 zł. Nabywcy zgłosili zastrzeżenia do sporządzonego operatu szacunkowego, podnosząc daleką od prawdy wartość działki. Organ nie podzielił tych zastrzeżeń i decyzją z dnia [...] określił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie 309, 10 zł ( według stawki 2 % wynikającej z art. 7 ust. 1 pkt 1 litera a/ ustawy ). Uwzględniając kwotę pobraną przez notariusza do uregulowania pozostała suma 85,10 zł. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy powyższą decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 6 października 2006 r. sygn. akt I SA/Lu 339/06 uchylił decyzję organu odwoławczego z argumentacją, że w operacie szacunkowym biegły przyjął do porównań nieruchomości położone przy drogach o nawierzchniach gruntowych, podczas gdy w protokóle oględzin przedmiotowej nieruchomości z dnia 30 listopada 2005 r. stwierdzono między innymi, że istnieje droga dojazdowa wydzielona geodezyjnie na mapie, ale w terenie jest niedostępna i brak jest fizycznej możliwości dojazdu. W ocenie Sądu, powyższe rozbieżności powinny być przez organ wyjaśnione w ponownym postępowaniu (na przykład przez uzupełnienie opinii biegłego), zwłaszcza w sytuacji, gdy w opinii wskazano na "dostępność komunikacyjną" jako czynnik wpływający w 20 % na cechy rynkowe nieruchomości. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że stosując się do zaleceń Sądu, przeprowadzono dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodu, jakim była opinia biegłego. Rzeczoznawca majątkowy przedłożył aneks – wyjaśnienie do operatu szacunkowego, w którym podtrzymał swoją opinię odnośnie wartości działki ( 15 455 zł) oraz wskazał przyczyny, dla których nie uwzględnił w wyliczeniu wartości rynkowej wycenianej nieruchomości współczynnika 20 % - "dostępność komunikacyjna". W tych okolicznościach należało uznać, że rozbieżności dotyczące operatu szacunkowego, co treści protokołu z wizji lokalnej a ustaleniami biegłego wyjaśnione zostały w stopniu wystarczającym do rozstrzygnięcia sprawy. Operat ten - zdaniem organu odwoławczego - sporządzony został prawidłowo i jako dowód przyjęto go do za podstawę do ustalenia wartości przedmiotu transakcji oraz wysokości zobowiązania w podatku od czynności cywilnoprawnych. Biegły uwzględnił wszystkie mankamenty szacowanej nieruchomości wskazane przez nabywców i stwierdzone podczas oględzin. Świadczy o tym zawarty w operacie dokładny opis przedmiotowej nieruchomości. Opis wskazuje, że działka Nr [...] jest typową działką dla lokalnego rynku nieruchomości (teren jednorodzinnego budownictwa mieszkaniowego objęty scalaniem i podziałem). Działka jest płaska, ma kształt prostokątny, jest niezabudowana, nieuzbrojona, usytuowana przy drodze o nawierzchni gruntowej nieurządzonej. Jest to teren przeznaczony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod jednorodzinne budownictwo mieszkaniowe. Działka ma uregulowany stan prawny . Dyrektor Izby Skarbowej wywodził dalej, że opinię sporządzono w sposób prawidłowy i jest przyjęta przez biegłego cena 13,02 zł za jeden metr kwadratowy działki - wbrew stanowisku strony - nie jest zawyżona skoro w świetle typowych przyjętych do porównań transakcji, cena sprzedawanych nieruchomości wahała się od 11,21 zł do 18,80 zł. Biegły dokonując szacowania wartości nieruchomości wziął pod uwagę jej indywidualne cechy, rzutujące na wynik wyceny. Zatem wartość rynkowa działki odpowiada wartości, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 litera c/ oraz ust. 2 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Stąd też nie można podzielić zarzutów o zawyżeniu wartości działki. Nie jest przecież błędem sięganie do cen transakcyjnych, występujących w obrocie na terenie danej miejscowości, bezpośrednio poprzedzających oraz następujących po dacie danej czynności cywilnoprawnej. W skardze do Sądu B. i H. B. zarzucili, że organ opiera swoje rozstrzygnięcie na rozmijającym się z prawdą aneksie do operatu szacunkowego. Podnieśli, że operat szacunkowy sporządzony został w trakcie postępowania podatkowego prowadzonego niezgodnie z dyspozycją art. 6 ust. 2 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Wskazali przy tym, że organ podatkowy nie umożliwił im dostępu do informacji o cenach rynkowych oraz urzędowej analizy tych informacji. Zwrócili uwagę, że przy pierwszym wezwaniu i wizycie w Urzędzie Skarbowym nie umożliwiono im zapoznania się z informacjami o cenach transakcyjnych przyjętych przez organ przy wstępnej analizie wartości ich działki i przedstawionych im propozycjach wartości nieruchomości w wysokości 21 045, 51 zł oraz 18 362, 98 zł . Przyznali, że sięganie do transakcji bezpośrednio poprzedzających oraz następujących po dacie danej czynności cywilnoprawnej nie jest błędem. Ale przywoływane przez organ transakcje zawarte w okresie - 83 dni przed zawarciem przez nich umowy w dniu 29 września 2003 r. oraz w okresie 197, 186 i 241 dni po tej dacie wzbudziły ich uzasadnione zastrzeżenia, co do "zbliżonego" charakteru tych transakcji z perspektywy upływu czasu oraz "bezpośredniości", której mowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Skarżący domagali się od organu przedstawienia im pisemnej i wyraźnej odpowiedzi na temat "bezpośredniości" tych transakcji zgodnie z dyspozycją art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, obligującej organ do wskazania faktów które uznał za udowodnione, którym dał wiarę oraz przyczyn dla których innym dowodom odmówił wiarygodności. Sygnalizowali również, że Sąd w wyroku z dnia 6 października 2006 r. sygn. akt I SA/ Lu 339/06, nie zinterpretował postawionych przez nich zarzutów o niezgodności prowadzonego postępowania z treścią art. 6 ust. 2 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych oraz podkreślali, że nie kwestionują podniesienia wartości rynkowej zakupionej nieruchomości, ale w tych okolicznościach fakt powołania rzeczoznawcy budził "niesprawiedliwość" i podważał zaufanie do urzędów podatkowych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wnosił o jej oddalenie oraz przypomniał, że skarżący nie wyrażali zgody na podniesienie wartości działki i dlatego obowiązkiem organu było ustalić jej rynkową wartości w oparciu o opinię rzeczoznawcy majątkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Tytułem wstępu należy przypomnieć, że kryterium sądowej kontroli zaskarżonej decyzji wyznacza dyspozycja zawarta w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. Wyniki tej kontroli wskazują, że skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa . Tytułem wstępu przypomnieć należy, że stosownie do art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych ( Dz. U. Nr 86, poz. 959 ze zm.), w przypadku gdy strony pomimo wezwania nie określiły wartości przedmiotu transakcji lub podały tę wartość w wysokości , która nie odpowiada wartości rynkowej, organ podatkowy określa ją na podstawie opinii biegłego. W świetle ustaleń poczynionych przez organ nie ulegało wątpliwości, że skarżący konsekwentnie kwestionowali zarówno pierwszą jak i drugą propozycje wartości ich nieruchomości i nie zgadzali się na nie. Wobec tego organ podatkowy zasadnie ustalił wartość działki na podstawie opinii biegłego rzeczoznawcy z zakresu wycen nieruchomości. Do akt sprawy dołączono sporządzony przez biegłego operat szacunkowy dotyczący określenia rynkowej wartości prawa własności działki Nr [...]. Dołączono również aneks, będący uzupełnieniem operatu. Biegły podtrzymał swoją wcześniejszą opinię na temat wartości przedmiotowej działki i wyjaśnił kwestie podnoszone przez skarżących związane z lokalizacją działki i dostępem do niej ( komunikacją), wskazując, że dostępność komunikacyjna dla wycenianej działki i działek przyjętych do porównań jest jednakowa . Organ podatkowy, zlecając opracowanie aneksu, wypełnił zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Lublinie zawarte w wyroku z dnia 6 października 2006 r. sygn. akt I SA/Lu 339/06, co dalszego trybu postępowania w tej sprawie. Zalecenia te były - stosownie do art. 153 p.p.s.a. - wiążące dla organu i dla składu orzekającego Sądu rozpoznającego ponownie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych. Strona skarżąca mogła zapoznać się z treścią operatu szacunkowego i aneksu, będącego istotnym dowodem w tej sprawie, podlegającym ocenie organu. Swoją ocenę organ zaprezentował w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zwracając uwagę, że biegły dokonał prawidłowego szacunku wartości rynkowej nieruchomości. Zdaniem Sądu, w tych okolicznościach organ słusznie powołuje się na operat, jako podstawa do określenia wartości rynkowej przedmiotowej nieruchomości. Organ dokonał oceny operatu i wskazał dlaczego uznaje go za miarodajny dowód, będący podstawą ustalenia wartości działki. Swoje stanowisko Dyrektor Izby Skarbowej wyraził w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, spełniającej wymagania art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej, określającej niezbędne elementy składające się na uzasadnienie faktyczne i prawne rozstrzygnięcia organu podatkowego. Jednym z elementów uzasadnienia skontrolowanego rozstrzygnięcia była ocena materiału dowodowego, w tym operatu szacunkowego oraz aneksu sporządzonego przez biegłego. Zdaniem Sądu, ocena tego materiału jest prawidłowa i zgodna z dyspozycją art. 191 Ordynacji podatkowej. Z treści skargi wynika, że skarżący w istocie nie kwestionują podwyższenia wartości zakupionej działki. Mają natomiast pretensje do organu, że w początkowej fazie postępowania nie umożliwiono im dostępu do danych, na podstawie, których organ występuje o zaakceptowanie dużo wyższej wartości działki, w porównaniu do wartości podanej notariuszowi. Zdaniem Sadu, nie jest zasadny zarzut, że w tym zakresie takie postępowanie nie było (a powinno być) prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 Ordynacji podatkowej ). Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby skarżący podali swoje propozycje cenowe, zarówno po pierwszym jak i drugim wystąpieniu organu podatkowego o zaakceptowanie i wyrażenie zgody na podwyższoną wartość działki. Faktem jest, że organ obniżył znacznie wartość nieruchomości po uzyskaniu informacji od Wójta Gminy na temat cen transakcyjnych sprzedawanych działek. W tych okolicznościach deklaracja skarżących, że byli oni gotowi zaakceptować nawet pierwotnie zaproponowaną przez organ wartość działki, pod warunkiem przedstawienia im przekonującej i bliższej analizy oraz informacji opracowanej przez organ na temat zawieranych transakcji na lokalnym rynku nieruchomości świadczyć mogła jedynie o tym, że skarżący mają żal do organu zlecającego biegłemu opracowanie operatu szacunkowego. Stąd też powołanie biegłego mogli ze zrozumiałych względów odczytać jako przejaw zwykłej niesprawiedliwości, zwłaszcza, że obciążono ich kosztami sporządzenia tego operatu. Z tych też względów i na mocy art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.