I SA/Lu 458/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. S. B. (dalej "skarżący") zwrócił sią do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (wysokość wpisu od skargi wynosi 1.406 zł). W tym zakresie podniósł, że gospodarstwo domowe prowadzi razem z małżonką oraz 13-letnim synem. Źródło utrzymania rodziny stanowi wyłącznie wynagrodzenie za pracę skarżącego w wysokości 1.530 zł netto. Majątek skarżącego to dwa ciągniki siodłowe i dwie naczepy, aktualnie objęte zajęciem egzekucyjnym przez organy podatkowe. Dom natomiast w którym zamieszkuje rodzina należy do dzieci skarżącego. Jednocześnie skarżący wskazał, że na utrzymanie domu przeznacza kwotę 1.500 zł miesięcznie. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) - zwanej dalej "p.p.s.a.", osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, o ile wykaże, czyli przedstawi w sposób przekonywujący, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przywołanej powyżej regulacji wynika, że to strona ma przekonać sąd (referendarza sądowego), że znajduje się w wyżej opisanej sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej kosztów postępowania. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, niepubl.). Natomiast w postanowieniu z dnia 20 grudnia 2010 r., sygn. akt I FZ 428/10, niepubl. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że pomimo nieokreślenia przez ustawodawcę, jakimi względami należy kierować się przy ocenie informacji i oświadczeń strony, sąd ma prawo uznać za niewiarygodne informacje i oświadczenia strony, jeżeli ocena ta będzie opierała się na logicznej i przejrzystej argumentacji, wspartej doświadczeniem życiowym, z której jasno będzie wynikało, jakie twierdzenia strony sąd uznał za nieprawdziwe i z jakich powodów. Oceniając wniosek skarżącego w aspekcie wskazanych wyżej kryteriów, należało stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Jak już wskazano na wstępie, to na stronie ciąży obowiązek wykazania w sposób wyczerpujący i wiarygodny przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Wobec tego, pochodzące od niej informacje powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne i rzetelne, by możliwa była kompleksowa ocena jej rzeczywistej kondycji finansowej. Te natomiast udzielone przez stronę skarżącą nie tworzą jasnego obrazu jej zdolności płatniczych. Mianowicie, jak wynika z akt sprawy, jedyny dochód rodziny skarżącego stanowi uzyskiwane przez niego wynagrodzenie za pracę w kwocie 1.530 zł netto miesięcznie. Ze środków tych utrzymuje się skarżący jego bezrobotna małżonka oraz ich 13-letni syn. W ocenie referendarza sądowego zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych ograniczonych nawet do niezbędnego minimum takich jak zakup żywności, środków czystości, leczenie, edukacja, dojazdy do pracy oraz utrzymanie domu wymaga większych środków niż zadeklarowane przez stronę. Oznacza to, że rodzina skarżącego albo korzysta z pomocy innych osób lub posiada inne nieujawnione źródła dochodów. Gdyby zaś tak było skarżący powinien wskazać wysokości otrzymywanego od tych osób wsparcia i sposób jego rozdysponowania, czego nie uczynił. Ponadto należy wskazać, iż uzyskiwanie takiego dochodu w przeliczeniu na członków rodziny uprawnia rodzinę skarżącego do korzystania ze wsparcia organów pomocy społecznej, co w przypadku rodziny skarżącego nie ma miejsca. Oceniając wniosek o prawo pomocy należy kierować się nie tylko jego literalną treścią, ale także zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego. W niniejszej sprawie te dyrektywy oceny zdolności finansowej strony skarżącej nie pozwalają uznać jej wniosku za odpowiadający rzeczywistości. Nie można wiarygodnie twierdzić, że środki w wysokości 1.530 zł wystarczają na utrzymanie skarżącego, jego małżonki oraz uczącego się syna oraz ponoszenie kosztów utrzymania domu bez pokrywania ich z innych źródeł. Przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie nie jest natomiast możliwe w sytuacji gdy przedstawiona przez stronę sytuacja materialna i finansowa jest niewiarygodna oraz budzi jakiekolwiek wątpliwości. Brak wiarygodnych i w pełni obrazujących sytuację finansową strony skarżącej danych powoduje stan, że mnożą się wątpliwości co do rzetelności i prawdziwości okoliczności, na jakie się powołuje. To zaś uniemożliwia pozytywne rozstrzygnięcie jej wniosku. Na znacznie większe możliwości płatnicze skarżącego niż te zadeklarowane wskazuje również fakt reprezentowania go w postępowaniu podatkowym, a obecnie sądowy, przez profesjonalnego pełnomocnika. Okoliczność ta sama w sobie przeczy bowiem dopuszczalności uznania, że skarżąca nie jest w stanie ponieść wymaganych opłat sądowych, gdyż albo już na ustanowienie adwokata wygospodarowała odpowiednie środki finansowe, albo też oceniając swoje możliwości finansowe liczył się z taką potrzebą w przyszłości. Ubocznie należy wskazać stronie, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd, przysługuje stronie skarżącej od organu który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw, o czym z pewnością skarżący wie z uwagi na fakt reprezentowania go przez profesjonalnego pełnomocnika. Mając na uwadze wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.