I SA/Lu 467/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. p o s t a n a w i a zwolnić E. B. z obowiązku uiszczania kosztów sądowych w całości. W dniu 14 kwietnia 2015 r. skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu wskazała, że jest osobą bezrobotną (bez prawa do zasiłku). Gospodarstwo domowe prowadzi wraz z mężem, który również pozostaje bez pracy i dochodów. Wskazała, że oboje żyją skromnie, a ich jedyny dochód stanowią zasiłki z pomocy społecznej w łącznej kwocie 532,23 zł miesięcznie. Nie posiadają przy tym żadnego majątku, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek strony zawiera wyłącznie żądanie zwolnienia od kosztów sądowych. Na te koszty składają się opłaty i wydatki sądowe. Ze względu na tak zakreślone granice wniosku, strona wnioskująca zobowiązana jest udowodnić, że poniesienie kosztów sądowych w postaci opłat sądowych i wydatków sądowych, spowoduje znaczne obniżenie warunków minimalnej egzystencji. Jak bowiem stanowi art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy w takim zakresie jest możliwe, jeżeli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy zaś rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, niepubl.). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645). Dokonana w tym kontekście analiza zdolności płatniczych wnioskodawcy doprowadziła do konkluzji, że okoliczności sprawy uzasadniają uwzględnienie zgłoszonego żądania. W aktualnej sytuacji procesowej, w jakiej znajduje się wnioskodawca, koszty sądowe obejmują wpis sądowy w wysokości 147 zł. Oprócz tej kwoty strona wnioskująca o prawo pomocy może na kolejnych etapach być zobowiązana do uiszczenia wpisów należnych z tytułu wniesienia zażalenia (100 zł), skargi kasacyjnej (100 zł) czy opłaty kancelaryjnej z tytułu sporządzenia uzasadnienia wyroku (100 zł). Należy natomiast zauważyć, że zarówno skarżąca jak i pozostający z nią we wspólnym gospodarstwie domowym mąż są osobami bezrobotnymi, których jedynym dochodem są świadczenia z pomocy społecznej w łącznej kwocie 532,23 zł. Co prawda - jak wynika z akt sprawy - komornik sądowy dokonał w 2013 r. zbycia przysługujących skarżącej praw majątkowych (akcji imiennych spółki akcyjnej) za kwotę 19.406,50 zł, jednakże całość uzyskanej kwoty została rozdysponowana zgodnie z planem podziału sumy uzyskanej z egzekucji. W tej sytuacji oczywistym jest, że opłacenie kosztów sądowych spowodowałoby uszczerbek w utrzymaniu koniecznym skarżącej i jej rodziny, co uzasadnia uwzględnienie złożonego wniosku. Ponadto przy rozpoznawaniu wniosku wzięto pod uwagę, że skarżąca nie dysponuje ani nieruchomościami, ani przedmiotami wartościowymi, które mogłaby spieniężyć. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.