I SA/Lu 467/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 12 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A.S. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia [...] r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Skarżąca A. S. wnioskiem z dnia [...] r. (data nadania) zwróciła się o zwolnienie jej od kosztów sądowych. Przedstawiając swoja sytuację materialną oświadczyła, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synem (ur. [...] r.). Źródłem ich utrzymania jest dochód skarżącej z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie [...] zł netto, zaś jedyny majątek jaki posiada to nieruchomość rolna o pow.[...] ha. W zakresie kosztów utrzymania wskazała: czynsz – [...] zł, wyżywienie – [...] zł, media i środki czystości – [...] zł oraz zobowiązania finansowe – [...] zł. Wobec uznania, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do oceny sytuacji majątkowej strony, wezwaniem z dnia [...] r. wydanym na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie - Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - dalej "P.p.s.a.") referendarz sądowy zobowiązał skarżącą do złożenia określonych dokumentów i oświadczeń. Wezwanie to pozostało jednak bez odpowiedzi. Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. W przewidzianym prawem terminie skarżąca złożyła sprzeciw od wskazanego wyżej postanowienia, w którym domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przyznania jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazywała, że zaskarżone rozstrzygnięcie jest dla niej krzywdzące i rażąco niesprawiedliwe. Argumentowała, że referendarz sądowy w żadnym miejscu nie zakwestionował treści formularza prawa pomocy, co powinno skutkować przyznaniem jej prawa pomocy w żądanym zakresie z uwagi na przedstawiona w tym wniosku sytuację materialną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej "P.p.s.a.") rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W ocenie Sądu sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domaga się skarżąca, może zostać przyznane w razie wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Co przy tym istotne, podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę (art. 252 § 1 P.p.s.a.). Jeżeli natomiast oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Obowiązek ten rozciąga się przy tym na wszystkie dokumenty zawierające dane na temat sytuacji majątkowej strony, pozwalające tym samym zbadać istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy. Wystosowanie rozpatrywanego wezwania ma na celu weryfikację informacji zawartych we wniosku poprzez ich konfrontację ze stosowną dokumentacją i w efekcie poczynienie ustaleń, które byłyby wolne od jakichkolwiek wątpliwości. Podkreślić w tym miejscu także należy, że sąd (referendarz sądowy) przyznaje prawo pomocy, gdy wnioskodawca wykaże, że w stosunku do jego osoby zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Użyte w treści art. 246 p.p.s.a. słowo "wykazać" oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, publ. LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, publ. LEX nr 1069777). W świetle powyższych uwag strona ma więc obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Nieuczynienie zadość temu obowiązkowi pociąga natomiast za sobą negatywne konsekwencje w postaci niemożliwości uwzględnienia wniosku. Taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie, gdyż dane zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego skarżącej i jej możliwości płatniczych. Dlatego też została ona wezwana do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń. Skierowane wezwanie, nie zostało jednak wykonane, a w konsekwencji nie zostały złożone dokumenty i oświadczenia, od których zależy rozstrzygnięcie rozpatrywanego wniosku. Istotne wydaje się również, że skarżąca znając już stanowisko sądu (referendarza sądowego), co do oceny przedstawionej sytuacji majątkowej, do wniesionego sprzeciwu nie dołączyła żadnych dokumentów ani wyjaśnień, które mogłyby wpłynąć na jego zmianę. Konkludując, należy się w pełni zgodzić ze stanowiskiem referendarza sądowego wyrażonym w postanowieniu z dnia [...] r. o odmowie przyznania prawa pomocy, że oświadczenia strony zawarte we wniosku nie są wystarczające a ich ogólnikowość nie pozwala na weryfikację ich wiarygodności. Istotne wątpliwości, co do rzetelności złożonych oświadczeń budzi przede wszystkim fakt ponoszenia przez stronę wydatków przekraczających uzyskiwany dochód. Okoliczność taka, bez złożenia dodatkowych wyjaśnień, co do źródeł ich finansowania uzasadnia w ocenie sądu stwierdzenie, że skarżąca nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi zaś wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.