I SA/Lu 474/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Małysz (spr.), Sędziowie WSA Halina Chitrosz,, WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Stażysta Magda Gryzek, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 listopada 2006 r. sprawy ze skargi K. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie przekazania zgodnie z właściwością miejscową wniosku dotyczącego umorzenia postępowania egzekucyjnego - oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...], Nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia K. P. od postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...], Nr [...], w sprawie przekazania zgodnie z właściwością miejscową wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W motywach postanowienia podano, iż wymienionym wyżej postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w C. wniosek K. P. o umorzenie postępowania egzekucyjnego uznając, że jest on organem egzekucyjnym właściwym miejscowo do rozpatrzenia wniosku. Wnosząc zażalenie na wymienione wyżej postanowienie organu I instancji K. P. stwierdził, iż Urząd Skarbowy w C., któremu przekazano według właściwości jego wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, nie jest uprawniony miejscowo w zakresie umorzenia egzekucji komorniczej, gdyż nie jest właścicielem wierzytelności i nie posiada akt sprawy, w związku z czym nie jest władny rozpoznać zgłoszonego zarzutu przedawnienia zobowiązania. Podniósł nadto, iż właściciel wierzytelności – Urząd Skarbowy w B. w uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że w jego ocenie zobowiązanie, którego egzekucji dotyczy wniosek, nie przedawniło się, przez co narzucił negatywne dla strony rozstrzygnięcie wniosku bez możliwości wnikliwego przeanalizowania akt sprawy. Zakwestionował także stanowisko wierzyciela co do wymagalności wierzytelności wyrażone w piśmie z dnia 14 marca 2006 roku. Rozpatrując sprawę Dyrektor Izby Skarbowej wskazał przede wszystkim, iż przedmiotem rozstrzygnięcia jest kwestia właściwości miejscowej do rozpatrzenia wniosku K. P. o umorzenie postępowania egzekucyjnego, nie zaś kwestia przedawnienia zobowiązania podatkowego czy stanowisko wierzyciela w przedmiocie tego przedawnienia. Organ II instancji podzielił przy tym pogląd organu I instancji co do organu właściwego miejscowo do rozpoznania przedmiotowego wniosku strony i zauważył, iż właściwość organu egzekucyjnego została określona w art.22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z tym przepisem właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 3, który stanowi, że jeżeli znany przed wszczęciem egzekucji majątek zobowiązanego lub większa jego część nie znajduje się na terenie działania organu egzekucyjnego ustalonego zgodnie z § 2, właściwość miejscową ustala się według miejsca położenia składników tego majątku. Tytuł egzekucyjny nr [...], na podstawie którego dochodzone są należności podatkowe od zobowiązanego – K. P., wystawiony został przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. Organ ten występuje w postępowaniu egzekucyjnym jako wierzyciel, nie zaś jako organ egzekucyjny, nie ma więc prawa rozstrzygać w przedmiocie wniosku zobowiązanego o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Organem egzekucyjnym, właściwym zgodnie z powołanymi wyżej przepisami, jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w C., który jest właściwy zarówno do prowadzenia postępowania egzekucyjnego, jak i rozpatrzenia przedmiotowego wniosku strony. Jeśli chodzi o pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia 14 marca 2006 roku, to organ odwoławczy wyjaśnił, że zawiera ono jedynie pogląd wierzyciela co do przedawnienia należności, natomiast właściwy organ egzekucyjny obowiązany jest wyjaśnić tę kwestię na podstawie wszystkich dowodów i przepisów regulujących przedawnienie należności podatkowych. Na powyższe postanowienie K. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę, w której zakwestionował wyrażony w tym postanowieniu pogląd co do właściwości miejscowej organu egzekucyjnego, a nadto zarzucił, że Dyrektor Izby Skarbowej nie odniósł się do kwestii przedawnienia zobowiązania podatkowego na podstawie art.70 ordynacji podatkowej. Zdaniem skarżącego brak rozstrzygnięcia w przedmiocie przedawnienia jest pominięciem istoty sprawy, a gdy Urząd Skarbowy w B. – wierzyciel należności podatkowej, jest organem podległym Dyrektorowi Izby Skarbowej, ten ostatni organ powinien się wypowiedzieć w tej sprawie, skoro organ I instancji wydał opinię, z którą strona się nie zgadza. Jest to tym bardziej istotne, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. wycofał uprzednio, na żądanie strony, inny tytuł wykonawczy z argumentem, że zobowiązanie nim objęte uległo przedawnieniu. Skarżący podtrzymał pogląd, że również wierzytelność egzekwowana w postępowaniu, którego dotyczy wniosek o umorzenie, jest przedawniona. Urząd Skarbowy w C. nie jest, wedle strony, właściwy do umorzenia egzekucji, gdyż nie jest właścicielem wierzytelności. Nie posiada też akt sprawy i nie może rozpoznać wniosku o umorzenie egzekucji ze względu na przedawnienie zobowiązania. Ponadto Urząd Skarbowy w B. już narzucił Urzędowi Skarbowemu w C. sposób rozstrzygnięcia wniosku strony, wyraził bowiem w uzasadnieniu postanowienia pogląd, że zobowiązanie, którego dotyczy egzekucja, nie przedawniło się. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia pod względem jego zgodności z prawem /art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm. i art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm./ stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie prawa nie narusza. Przede wszystkim zauważyć należy, na co trafnie zwrócił uwagę także Dyrektor Izby Skarbowej, że utrzymane w mocy zaskarżonym postanowieniem postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] rozstrzyga o przekazaniu właściwemu miejscowo organowi wniosku K. P. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wniosek ten, datowany 22 marca 2006 roku, wniesiony został do Naczelnika Urzędu Skarbowego w B., a dotyczy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], wystawionego przez ten organ, prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. Postępowanie egzekucyjne, którego dotyczy wniosek o umorzenie, prowadzone jest na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji /Dz.U. Nr 110 z 2002r., poz.968 ze zm., od 23 listopada 2005 roku – Dz.U. Nr 229 z 2005r., poz.1954 ze zm.; por.: art.59 tej ustawy/, a nadto – na podstawie art.18 tej ustawy – odpowiednie zastosowanie znajdują przepisy kpa, jeżeli przepisy wymienionej ustawy egzekucyjnej nie stanowią inaczej. Nie może nasuwać wątpliwości, że wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, o którym mowa, jest czynnością strony podjętą w konkretnym postępowaniu egzekucyjnym w administracji /por.: art.59 powołanej ustawy egzekucyjnej/. Wobec tego oczywistym jest, że musi być on rozpatrzony przez ten organ, który prowadzi postępowanie egzekucyjne objęte żądaniem umorzenia. Organ ten zatem jest właściwy do rozpatrzenia takiego wniosku. W stanie niniejszej sprawy postępowanie egzekucyjne, którego umorzenia żąda skarżący, prowadzone jest na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. Okoliczność ta nie jest sporna i wynika także z samego wniosku o umorzenie postępowania. Stąd prawidłowy jest pogląd wyrażony w postanowieniach organów obu instancji, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. jest organem egzekucyjnym właściwym do rozpatrzenia wniosku o umorzenie tego postępowania. Wobec powyższego Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. postąpił zgodnie z art.65 § 1 kpa w związku z art.18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji orzekając o przekazaniu wniosku, o którym mowa, Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w C. jako organowi miejscowo właściwemu. Rację mają również organy obu instancji wyjaśniając, że wymieniony Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. jest organem właściwym miejscowo do prowadzenia egzekucji administracyjnej wobec skarżącego, który posiada miejsce zamieszkania w C. Zgodnie bowiem z art.22 § 2 powołanej ustawy egzekucyjnej właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 3, który stanowi, że jeżeli znany przed wszczęciem egzekucji majątek zobowiązanego lub większa jego część nie znajduje się na terenie działania organu egzekucyjnego ustalonego zgodnie z § 2, właściwość miejscową ustala się według miejsca położenia składników tego majątku. Na właściwość Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. do rozpatrzenia wniosku skarżącego o umorzenie prowadzonego przez ten organ postępowania egzekucyjnego nie ma wpływu okoliczność, że wierzycielem egzekwowanej należności jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. Postępowanie egzekucyjne wszczynane jest na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, prowadzi je jednak organ egzekucyjny /por.: art.29 powołanej ustawy/. Wierzyciel może, ale nie musi być jednocześnie organem egzekucyjnym /por.: art.1a pkt 7 i 13 oraz art.5 i art.19 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji/. Jak wskazano wyżej, w stanie niniejszej sprawy wierzycielem i organem egzekucyjnym są różne organy. Wierzyciel – Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. nie posiada więc kompetencji organu egzekucyjnego, w szczególności zaś nie jest właściwy do rozpatrzenia wniosku skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Gdyby organ ten rozpatrzył wniosek, o którym mowa, to rozstrzygnięcie to byłoby dotknięte wadą wymienioną w art.156 § 1 pkt 1 kpa w związku z art.126 kpa i art.18 powołanej wyżej ustawy egzekucyjnej. W tym miejscu wyjaśnić należy, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zna instytucji wycofania tytułu wykonawczego przez wierzyciela. Przewidziano w niej natomiast umorzenie postępowania egzekucyjnego na żądanie wierzyciela /por.: art.59 § 1 pkt 9 tej ustawy/. Z powyższego wynika, że właściwość organu egzekucyjnego nie zależy od tego, czy – jak to ujął skarżący – posiada on akta sprawy. Nie zmienia to faktu, iż organ właściwy ma prawny obowiązek rozpatrzenia żądania strony po dokładnym wyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla załatwienia sprawy /por.: art.7 i art.77 § 1 kpa w związku z art.18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji/. Wbrew zarzutowi skargi, zaskarżone postanowienie nie narusza prawa przez to, iż Dyrektor Izby Skarbowej nie odniósł się w nim do kwestii przedawnienia egzekwowanego obowiązku. Przedmiot rozstrzygnięcia organu odwoławczego wyznacza bowiem przedmiot, o którym rozstrzygał organ I instancji, tym zaś jest w sprawie niniejszej przekazanie wniosku skarżącego o umorzenie postępowania egzekucyjnego właściwemu organowi egzekucyjnemu. Okoliczność, czy egzekwowany obowiązek uległ przedawnieniu, czy też nie, nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia o właściwości organu egzekucyjnego, zatem rozważania w tej kwestii wykraczałyby poza przedmiot rozstrzygnięcia i przez to naruszałyby art.107 § 1 i 4 kpa w związku z art.126 kpa i art.18 powołanej wyżej ustawy egzekucyjnej. Wadą taką dotknięte jest postanowienie organu I instancji, w którym zawarł on informację, że za aktualny uznaje wyrażony wcześniej pogląd, iż obowiązek nie uległ przedawnieniu. Wskazane naruszenie przepisów postępowania nie ma jednak istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy – z przedmiotem rozstrzyganym postanowieniem nie pozostaje w związku, nie ma też wiążącego charakteru dla organu właściwego, któremu przekazano wniosek do rozpatrzenia i który, jak wyjaśniono już wyżej, ma obowiązek dokonać dokładnych ustaleń w zakresie okoliczności mających istotne znaczenie dla rozpatrzenia wniosku. Skoro, jak wykazano wyżej, brak jest ustawowych podstaw do uwzględnienia skargi należało ją oddalić na podstawie art.151 powołanego wyżej prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.