I SA/Lu 488/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz, Sędziowie WSA Wiesława Achrymowicz,, NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Anna Gilowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 2 października 2012 r. sprawy ze skargi J. H. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia J. H., utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] odmawiające wydania zaświadczenia o uzyskanym w 2000r. przychodzie z działalności wykonywanej osobiście oraz o opłaconych składkach na ubezpieczenie. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 20 lutego 2012r. J. H. wystąpił o wydanie zaświadczenia potwierdzającego uzyskany przychód z osobiście wykonywanej działalności gospodarczej, będąc jednocześnie zatrudnionym w Urzędzie Miejskim - za 2000 rok. Zgodnie z żądaniem wnioskodawcy w treści zaświadczenia miałaby zostać wykazana wysokość opłaconych składek ubezpieczeniowych. Poinformował jednocześnie, że Urząd Skarbowy pismem z dnia 15 maja 2009r. znak: [...] potwierdził uzyskiwany przychód, lecz do dziś nie wydał żądanego zaświadczenia. Postanowieniem z dnia 28 lutego 2012r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił wydania żądanego zaświadczenia. Organ wyjaśnił, że dokumentacja dotycząca 2000r., stosownie do upływu okresu przechowywania, została brakowana na podstawie uzyskanej zgody Dyrektora Archiwum Państwowego [...] Oddział w C. z dnia [...] nr [...] Stwierdził również, że dokumenty, które podlegały brakowaniu, tj. zeznanie podatkowe za rok 2000 oraz dokumenty przekazane przez płatnika dotyczące zaliczki na podatek, nie pozwalały na wydanie zaświadczenia o żądanej treści nawet w 2009r., ponieważ nie pozwalały rozstrzygnąć czy przychód z praw autorskich i innych praw uzyskany przez podatnika w 2000r. jest przychodem z działalności wykonywanej osobiście, czy też dotyczy innych źródeł przychodów, których wniosek o wydanie zaświadczenia nie dotyczy. Naczelnik Urzędu Skarbowego wyjaśnił również, że nie jest możliwe na podstawie posiadanych informacji ustalenie wysokości opłaconych składek ubezpieczeniowych, ponieważ informacji, które są umieszczane w informacjach płatnika i w zeznaniach podatkowych będących w posiadaniu Urzędu można jedynie ustalić składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne potrącone i odliczone przez płatnika, a także składki na ubezpieczenie odliczone przez podatnika. Nie jest zatem możliwe ustalenie w jakiej części składka odliczona dotyczyła działalności wykonywanej osobiście. Na powyższe postanowienie J. H. wniósł zażalenie, zarzucając organowi podatkowemu: - brak wszczęcia postępowania w przedmiocie złożonego wniosku z dnia 20 lutego 2012r., - niezapewnienie mu udziału w sprawie oraz niezawiadomienie strony oraz zaniechanie wezwania do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego, - fałszywe twierdzenie, że informacja wynikająca z pisma z dnia 15 maja 2009r. miała charakter "zaświadczenia" – zdaniem strony pismo to nie zawiera żadnej podstawy prawnej (stanowi zestawienie wielu kwot i Sąd Okręgowy w L. odmówił jego przyjęcia i oddalił odwołanie od decyzji ZUS O/B.), stanowi jedynie wyjaśnienie brakowania dokumentów, natomiast żadnym dokumentem nie zostało udowodnione, że jego sprawa to kat. "B-10", a organ podatkowy winien okazać decyzję (zgodę) i protokół brakowania. J. H. wniósł jednocześnie o "wrócenia sprawy do Naczelnika Urzędu Skarbowego w celu poprawnego wszczęcia postępowania i wydania zaświadczenia o żądanej treści - art. 306a § 4 w związku z art. 306a § 2 Ordynacji podatkowej". Zdaniem strony organ podatkowy nie musi dysponować dokumentami do wydania zaświadczenia, wystarczające są znane organowi fakty z urzędu lub na podstawie ewidencji, rejestrów lub innych danych oraz przedstawionych przez wnioskodawcę do wglądu dokumentów urzędowych. Żalący wyjaśnił na koniec, że uzyskany przychód z działalności prowadzonej osobiście może być wliczony do wysokości wynagrodzenia, z którego została obliczona renta, ale po przedłożeniu urzędowego dokumentu potwierdzającego uzyskiwany przychód wraz z opłaconymi składkami na ubezpieczenie społeczne - ZUS O/B . Dyrektor Izby Skarbowej / dalej organ odwoławczy / utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Wskazał, że stosownie do art. 306a § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie oraz, że zaświadczenie wydaje się jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa lub osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (art. 306a § 2). W takich przypadkach organ podatkowy jest obowiązany wydać zaświadczenie, jeżeli chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (art. 306b § 1 Ordynacji podatkowej). Organ odwoławczy wywiódł, że przed wydaniem zaświadczenia organ podatkowy może przeprowadzić w niezbędnym zakresie postępowanie wyjaśniające (art. 306b § 2 Ordynacji podatkowej), przy czym zakres tego postępowania wynika z żądania osoby zainteresowanej, jak też z oceny możliwości jego spełnienia przez organ podatkowy. Uproszczony charakter postępowania w sprawach dotyczących wydawania zaświadczeń sprawia, że postępowanie wyjaśniające ogranicza się do zbadania danych wynikających z posiadanych ewidencji lub rejestrów i wyjaśnienia czy dane te odnoszą się do osoby wnioskodawcy oraz czy na ich podstawie można ustalić stan faktyczny lub prawny, objęty wnioskiem o wydanie zaświadczenia. Zaświadczenie potwierdza stan faktyczny lub prawny istniejący w dniu jego wydania (art. 306a § 3 Ordynacji podatkowej). Organ wyjaśnił następnie, że w sprawie niniejszej wydanie przez organ zaświadczenia o uzyskanym przychodzie w 2000r. z działalności wykonywanej osobiście oraz o opłaconych składkach na ubezpieczenie nie jest możliwe, przede wszystkim z powodu takiego, iż organ I instancji na dzień wydania postanowienia nie dysponuje już danymi w tym zakresie. Podał, że istnieje określona procedura dotycząca terminów przechowywania akt i ich brakowania (Zarządzenie nr 14 Ministra Finansów z dnia 27 listopada 2001 r. w sprawie obsługi kancelaryjnej izb i urzędów skarbowych, oraz organizacji i zakresu działania archiwów zakładowych i składnic akt w tych organach ), zgodnie z którą akta podatkowe oznaczone kategorią B-10 (a do takich zaliczają się również - według rzeczowego wykazu akt izb i urzędów skarbowych - akta podatkowe w sprawie podatku dochodowego) po upływie 10 - letniego okresu przechowywania w archiwum stają się dokumentacją niearchiwalną tzn. nieprzydatną do celów praktycznych, a w związku z tym podlegają zniszczeniu. Organ odwoławczy wyjaśnił, że na podstawie uzyskanego zezwolenia Archiwum Państwowego z dnia 25 marca 2011 r. [...] w dniu 15 lutego 2012r. dokonano zniszczenia akt (protokół zniszczenia nr [...] sporządzony w dniu 15 lutego 2012r.). Wnioskodawca został o tym poinformowany w postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...]. Organ powołał się przy tym na uzasadnienie wyroku w sprawie o sygn. I SAB/Kr 2/08 i stwierdził, że gdy dane niezbędne do wydania zaświadczenia pozwalają na stwierdzenie braku zgodności między treścią żądania a stanem rzeczywistym wynikającym z posiadanych przez organ danych, to taka sytuacja wymusza na organie wydanie postanowienia odmawiającego wydanie zaświadczenia. Skoro żądanie objęte wnioskiem z dnia 20 lutego 2012r. sprowadzało się do wydania zaświadczenia potwierdzającego uzyskany przychód z osobiście wykonywanej działalności gospodarczej w 2000r. a także wysokość opłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, a organ podatkowy rozpatrując wniosek nie mógł wydać zaświadczenia o żądanej treści (informacje dotyczące wysokości opłacanych składek na ubezpieczenie społeczne nie znajdują się bowiem w dyspozycji Naczelnika Urzędu Skarbowego), to zgodnie z art. 306c Ordynacji podatkowej - prawidłowo odmówił wydania takiego zaświadczenia. Powołując się na orzecznictwo sadów administracyjnych podkreślił, że ustawa nie przewiduje wydania zaświadczenia w części potwierdzającego treść objętą żądaniem. Odnosząc się do podniesionego w zażaleniu zarzutu dotyczącego zaniechania przez organ podatkowy zapewnienia stronie udziału w postępowaniu oraz wezwania do wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, organ wskazał, że w art. 219 Ordynacji podatkowej (który dotyczy stosowania przepisów o decyzjach do postanowień), ustawodawca nie przewidział odpowiedniego stosowania art. 200 § 1 tej ustawy w zakresie postępowań, których zakończenie następuje w drodze postanowienia. Wśród przepisów zawartych w art. 219 cyt. ustawy nie ma odesłania do art. 200 Ordynacji podatkowej, co oznacza, że nie istniały podstawy prawne obligujące organ I instancji do zawiadomienia J. H. o prawie zapoznania ze zgromadzonym materiałem dowodowym i prawie wypowiedzenia się w tej kwestii. Za nieuzasadniony uznano tez zarzut braku wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie. Organ wskazał, że zgodnie z art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W przypadku zaś wszczęcia postępowania na wniosek strony, ustawa nie przewiduje konieczności wydawania w tym przedmiocie jakiegokolwiek aktu. Samo doręczenie żądania (w niniejszej sprawie wniosku z dnia 20 lutego 2012r. o wydanie zaświadczenia) wywołuje skutek w postaci wszczęcia postępowania. Na koniec, w odniesieniu do argumentacji zażalenia wskazano, że zarówno wniosek strony z dnia 2 maja 2009r. jak i pismo z dnia 15 maja 2009 r. nie jest przedmiotem niniejszego postępowania. Na powyższe postanowienie J. H. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności wydanych postanowień ponieważ organ podatkowe "zataiły" przed nim, iż: 1.dokumenty podatkowe nie zostały zniszczone, 2. została wydana decyzja Dyrektora Państwowego Archiwum dotycząca zniszczenia akt skarżącego za lata 1987, 1988, 1990-1995 i 2000r., 3.został złożony wniosek z dnia 20 lutego 2012 r. do Ministra Finansów o zwolnienie z "tajemnicy skarbowej" dokumentacji brakowania dokumentów i jej zniszczenia. W skardze J. H. podał, że pismem z dnia 1 maja 2012 r. wezwał Dyrektora Izby Skarbowej do "pełnego wykonania wniosku z dnia 20.02.2012 r." Jego zdaniem sposób działania organu potwierdza, że przedmiotowe akta istnieją i nie są brakowane i zniszczone. Skarżący wyjaśnił też, że on sam posiada własną dokumentację podatkową za 2000 r., którą organ mógłby wykorzystać zgodnie z art. 306b § 2 Ordynacji podatkowej. Na koniec zarzucił, że nie został zawiadomiony o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżone postanowienie prawa nie narusza. Kwestia wydawania zaświadczeń uregulowana jest w Dziale VIIIa ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm.). Stosownie do art. 306a § 1 tej ustawy, organ podatkowy wydaje zaświadczenia na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie wydaje się, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego ( § 2). Zaświadczenie wydaje się w granicach żądania wnioskodawcy (§ 4) . Stosownie zaś do art. 306b. § 1, w przypadkach, o których mowa w art. 306a § 2, organ podatkowy jest obowiązany wydać zaświadczenie, jeżeli chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Organ podatkowy, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w niezbędnym zakresie postępowanie wyjaśniające (§ 2.). Postępowanie w przedmiocie wydawania zaświadczeń uregulowane przepisami Działu VIIIa Ordynacji ma szczególny, uproszczony charakter. Przejawia się on w tym, że w ramach przedmiotowego postępowania obowiązkiem organu podatkowego, do którego skierowano wniosek inicjujący to postępowanie, jest dokonanie w pierwszej kolejności porównania treści żądania strony ze stanem rzeczy wynikającym z prowadzonych przez niego ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu (art. 306b § 1 Ordynacji podatkowej). W tym celu prowadzić można przewidziane w art. 306b § 2 Ordynacji podatkowej niezbędne postępowanie wyjaśniające. Na podstawie powołanych wyżej przepisów można wyinterpretować, że: 1/ organ podatkowy może odmówić wydania zaświadczenia m.in. w sytuacji, gdy wnioskujący żąda potwierdzenia okoliczności faktycznych lub stanu prawnego, które nie wynikają z ewidencji i rejestrów lub innych danych będących w posiadaniu tego organu, 2/ do postępowania tego nie mają zastosowania zasady gromadzenia dowodów, co oznacza, że organ nie ma uprawnienia do wydania zaświadczenia na podstawie dokumentów przedstawionych przez skarżącego (por. wyrok w sprawie o sygn. I SA/Bd 315/10 z 18 maja 2010 r., Lex 673043). W tym kontekście, za niezasadną uznać należy argumentację zawartą w skardze, iż organ może wykorzystać, dla celów wydania zaświadczenia, dokumentację własną J. H. Wskazać bowiem należy, że sformułowanie "dane znajdujące się w jego posiadaniu" użyte w art. 306b § 2 Ordynacji podatkowej nie może być rozumiane dowolnie i rozszerzająco przez obejmowanie nim także danych dostarczonych właściwemu organowi przez osobę ubiegająca się o wydanie zaświadczenia w celu potwierdzenia faktów z tych danych wynikających. W sytuacji, gdy w posiadaniu organu podatkowego nie znajdują się dane potwierdzające fakty lub stan prawny, których zaświadczenie ma dotyczyć, wynikające w szczególności z prowadzonych przez ten organ rejestrów lub ewidencji, organ nie ma nie tylko obowiązku, ale i uprawnienia do prowadzenia postępowania wyjaśniającego, co do istnienia tych faktów lub stanu prawnego i nie może wydać żądanego zaświadczenia. Organ w sposób prawem przewidziany wykazał, że akta, z których wynikać miały dane objęte zaświadczeniem nie znajdują się już w jego posiadaniu, a odmienne twierdzenia skarżącego stanowią jedynie dowolną polemikę ze znajdującymi potwierdzenie we wskazanych w zaskarżonym postanowieniu uregulowaniach odnoszących się do archiwizacji akt oraz dowodzie w postaci protokół zniszczenia nr [...]. W kontekście argumentacji J. H. zawartej w zażaleniu z 12 marca 2012 r., gdzie wyjaśnia on konieczność uzyskania takich informacji, dodatkowo wskazać należy, że stanowiska organu nie może zmienić cel, w jakim skarżący chciał uzyskać zaświadczenie. Nie ma bowiem wyraźnego wskazania ustawodawcy, że w zakresie składek na ubezpieczenie społeczne organ ma obowiązek zaświadczyć na podstawie innych dowodów niż wskazane w powołanych przepisach, np. przedłożonych dokumentów. Podsumowując, stwierdzić należy, że wydanie zaświadczenia jest czynnością materialno-techniczną i urzędowym potwierdzeniem określonych faktów lub stanu prawnego. Jest wyłącznie przejawem tego, co zawarte jest w źródłach, na których bazuje organ wydający zaświadczenie. Takimi źródłami, jak wynika z powołanych przepisów, są ewidencje, rejestry i inne dane znajdujące się w posiadaniu organu. Obowiązkiem zatem organu podatkowego, do którego wpłynął wniosek o wydanie zaświadczenia, jest zbadanie wniosku pod kątem danych wynikających z prowadzonych przez organ ewidencji, rejestrów lub innych danych, tzn. zbadanie czy dane pozostające w dyspozycji organu pozwalają na wydanie zaświadczenia o treści żądanej przez wnioskującego. Jeśli żądanie zawarte we wniosku o wydanie zaświadczenia ma potwierdzenie we wskazanych źródłach (dokumentach, danych lub informacjach), wówczas wydawane jest zaświadczenie o żądanej treści. W przeciwnym razie, organ ma obowiązek wydać postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1356/04, opubl. w: LEX nr 202335). W sprawie niniejszej odmowa wydania zaświadczenia o żądanej treści wynika z faktu, że dane niezbędne do wydania zaświadczenia nie znajdowały się w dyspozycji organu, który zaświadczenie to miał wydać. Organ podatkowy powołał prawidłową podstawę prawną odmowy wydania zaświadczenia - art. 306c Ordynacji podatkowej i wydał postanowienie zgodne z obowiązującym prawem. Podzielić należy również stanowisko organu odwoławczego co do braku zastosowania w niniejszej sprawie art. 165 § 2 jak i art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej z przyczyn szczegółowo wskazanych w zaskarżonym postanowieniu. Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), orzeczono jak w sentencji.