I SA/Lu 502/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Fita (sprawozdawca), Sędziowie WSA Halina Chitrosz, WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Kożuch, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 października 2013 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty skarbowej I. oddala skargę; II. przyznaje na rzecz adwokata M. C. kwotę [...] w tym należny podatek VAT, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu. I SA/Lu 502/13 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1, w zw. z art. 220 § 2, art. 13 § 1 pkt 3, art. 21 § 1 pkt 1, art. 21 § 3 w zw. z § 4 oraz art. 2 § 1 pkt 1 i art. 3 pkt 3 lit. c) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 poz. 749 ze zm., dalej – O.p.), art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. b), art. 4, części II pkt 8 załącznika oraz art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz.U. z 2012 r. poz. 1282 ze zm., dalej – u.o.s.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej – SKO, Kolegium), po rozpatrzeniu odwołania A. J. (dalej – podatnik, strona, skarżący) od decyzji Prezydenta Miasta (dalej – P.M.P., organ pierwszej instancji) z dnia [...] ustalającej wysokość zobowiązania w opłacie skarbowej w wysokości 21 zł za wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzje. W uzasadnieniu Kolegium podało, że decyzją z dnia [...] "ustalono" stronie wysokość zobowiązania w opłacie skarbowej w kwocie 21 zł za wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach. Powodem wydania decyzji była okoliczność nieuiszczenia powyższej należności i niezłożenie przez stronę dokumentów uprawniających do zwolnienia z przedmiotowej opłaty. Od decyzji organu pierwszej instancji strona złożyła odwołanie, w którym podniosła, że Urząd Skarbowy wbrew jej woli przesłał zaświadczenie bez okazania dowodu zapłaty opłaty skarbowej w wysokości 21,00 zł. W ocenie podatnika organ powinien wstrzymać się z wydaniem zaświadczenia do czasu przedstawienia dowodu opłaty lub decyzji o ewentualnym zwolnieniu strony z tej opłaty. Strona stwierdziła, że w dacie złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach, złożyła oświadczenie, aby do czasu wydania decyzji o umorzeniu lub zwolnieniu z opłaty skarbowej nie wysyłać jej pocztą przedmiotowego zaświadczenia. Skarżący zarzucił też organowi, że straszy go odpowiedzialnością karną. Po rozpatrzeniu sprawy SKO uznało, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Wskazało na stan faktyczny sprawy, z którego wynika, że skarżący w dniu 23 października 2012 r. złożył do Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej – NUS) wniosek o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach, celem przedłożenia tego zaświadczenia w Sądzie, w sprawie cywilnej. Tego samego dnia złożył w Urzędzie Skarbowym podanie o zwolnienie go z opłaty skarbowej w kwocie 21 zł za wydanie przedmiotowego zaświadczenia. W uzasadnieniu podania wskazał, że obecnie nie stać go na zapłatę tej opłaty. Zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach z dnia 25 października 2012 r. według stanu na dzień 24 października 2012 r. NUS doręczył stronie za pośrednictwem poczty. Jak wynika ze zwrotnego poświadczenia obioru, skarżący odebrał zaświadczenie w dniu 5 listopada 2012 r. Podanie o zwolnienie z opłaty skarbowej za wydanie ww. zaświadczenia zostało przekazane zgodnie z właściwością organowi pierwszej instancji, przy piśmie NUS z dnia 24 października 2012 r. Jednocześnie poinformowano, że opłata za wydanie zaświadczenia nie została uiszczona. P.M.P. wezwał stronę, w związku z podaniem o zwolnienie z opłaty skarbowej, do przedłożenia zaświadczenia o korzystaniu ze świadczeń z pomocy społecznej z powodu ubóstwa celem potwierdzenia przesłanek do skorzystania ze zwolnienia, o którym mowa w art. 7 pkt 5 u.o.s. Z uwagi na nieprzedłożenie zaświadczenia, organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...], umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. W związku z brakiem, pomimo wezwania, dobrowolnej wpłaty należnej opłaty skarbowej w kwocie 21 zł, wszczęto z urzędu postępowanie w sprawie określenia zobowiązania w opłacie skarbowej za wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach i wydano decyzję w tej sprawie będącą przedmiotem odwołania. Wskazując na ustalony stan faktyczny, SKO powołało się na art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.o.s., zgodnie z którym, wydanie zaświadczenia w sprawach indywidualnych z zakresu administracji publicznej na wniosek podlega opłacie skarbowej. Następnie wskazało, że zgodnie z art. 5 ust. 1 u.o.s. obowiązek zapłaty opłaty skarbowej ciąży na osobach fizycznych, osobach prawnych i jednostkach organizacyjnych niemających osobowości prawnej, jeżeli wskutek dokonanego przez nie zgłoszenia lub na ich wniosek dokonuje się czynności urzędowej, albo jeżeli na ich wniosek wydaje się zaświadczenie lub zezwolenie (pozwolenie, koncesję), a w przypadku złożenia dokumentu, o którym mowa w art. 1 ust. 1 pkt 2 - na mocodawcy, pełnomocniku, przedsiębiorcy lub prokurencie. Przedmiot i stawkę tej opłaty określa załącznik do ustawy o opłacie skarbowej (art. 4); opłata skarbowa za wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach od każdego egzemplarza zaświadczenia wynosi 21,00 zł (część II pkt 8 załącznika do u.o.s.). Kolegium podało, że na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2 u.o.s., obowiązek zapłaty opłaty skarbowej od wydania zaświadczenia, powstaje z chwilą złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia. Kolegium wyjaśniło, że kwestię zwolnienia z opłaty skarbowej, z powodu braków środków na jej poniesienie reguluje art. 7 pkt 5 u.o.s., w myśl którego, zwalnia się od opłaty skarbowej osoby, które składając m.in. wniosek o wydanie zaświadczenia, przedstawią zaświadczenie o korzystaniu ze świadczeń pomocy społecznej z powodu ubóstwa. Skarżący nie złożył takiego zaświadczenia ani wraz z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach, ani w późniejszym terminie – po wezwaniu go do tego przez organ pierwszej instancji. Dalej SKO odniosło się do charakteru opłaty skarbowej, stwierdzając, że jest on taki sam, jak zobowiązań podatkowych powstających z mocy prawa (art. 21 § 1 pkt 1 O.p.). W konsekwencji, gdy zobowiązany podmiot nie uiścił opłaty skarbowej, organ podatkowy zobowiązany jest wydać decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego - wysokość opłaty skarbowej (art. 21 § 3 w związku z art. 21 § 4, art. 2 § 1 pkt 1, art. 3 pkt 3 lit. c) O.p.). Biorąc pod uwagę podane uregulowania, SKO stwierdziło, że z uwagi na niespełnienie przez stronę warunków do uzyskania zwolnienia z opłaty skarbowej i nieuregulowanie zobowiązania w opłacie skarbowej, organ podatkowy pierwszej instancji zasadnie wydał decyzję określającą wysokość tej opłaty. Kolegium zwróciło natomiast uwagę na to, że organ pierwszej instancji błędnie w podstawie prawnej rozstrzygnięcia wskazał przepis art. art. 21 § 1 pkt 2 O.p., zamiast art. 21 § 1 pkt 1 O.p. Jednak, w jego ocenie, wada ta nie uzasadnia uchylenia zaskarżonej decyzji, skoro samo rozstrzygnięcie jest prawidłowe i znajduje uzasadnienie w powołanych wyżej przepisach ustawy o opłacie skarbowej i Ordynacji podatkowej, a decyzja organu podatkowego nie może modyfikować sposobu powstania zobowiązania podatkowego powstającego z mocy prawa na powstające poprzez doręczenie decyzji. Na poparcie swojego stanowiska, SKO odwołało się do piśmiennictwa (S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2009, s. 188) oraz orzecznictwa (wyrok NSA z dnia 9 października 2007 r. sygn. akt I GSK 2521/06, LEX nr 394307). Odnosząc się do zarzutów skarżącego, Kolegium podało, że jego twierdzenie, odnośnie składania w Urzędzie Skarbowym w P. oświadczenia, aby do czasu wydania decyzji o umorzeniu lub zwolnieniu z opłaty skarbowej nie wysyłać mu pocztą wnioskowanego zaświadczenia, nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym. Z pisma NUS z dnia 19 kwietnia 2013 r. wynika, że skarżący nie składał takiego oświadczenia w żadnej formie. Natomiast na wniosku o wydanie zaświadczenia znajduje się adnotacja, że zaświadczenie zostanie odebrane osobiście lub za pośrednictwem poczty po 7 dniach. Na zakończenie odnosząc się do treści zamieszczonego w decyzji organu pierwszej instancji pouczenia o odpowiedzialności karnej za usunięcie, ukrycie, zbycie, darowanie, zniszczenie, rzeczywiste lub pozorne obciążenie albo uszkodzenie składników majątku strony, mające na celu udaremnienie egzekucji obowiązku wynikającego z decyzji nakładającej na stronę obowiązek podlegający wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym, SKO wskazało, że stanowi ono element tej decyzji zgodnie z art. 210 § 2a O.p. Na powyższą decyzję, strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w której wniosła o jej uchylenie oraz o umorzenie opłaty skarbowej. Skarżący stwierdził, że NUS nie powinien był wydać zaświadczenia do czasu przedstawienia dowodu opłaty lub dokumentu zwalniającego z tej opłaty. Na odwrocie skargi znajduje się kserokopia wniosku z dnia 23 października 2012 r. o wydanie zaświadczenia, które ma zostać przedłożone w "MOPS i w sprawie sądach" i wydane "pocztą". W uwagach skarżący napisał: "Proszę o zwolnienie mnie z opłaty za wydanie zaświadczenia". W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie, w całości podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Jak wynika z akt sprawy, skarżący złożył w dniu 23 października 2012 r. dwa wnioski o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach. Na pierwszym, zarejestrowanym pod numerem [...], podał, że zaświadczenie zostanie przedstawione w "MOPS", a przy informacji o sposobie wydania zaświadczenia napisał "pocztą". Na drugim podał, że zaświadczenie zostanie przedstawione w "sądzie w sprawie cywilnej", a przy informacji o sposobie wydania zaświadczenia napisał "osobiście lub pocztą po 7 dniach". Jednocześnie złożył podanie o zwolnienie go z opłaty w wysokości 21 zł za zaświadczenie. Jako powód podał, że: "obecnie nie stać go na tę opłatę (haracz)". Zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach zostało wydane 25 października 2012 r. i tego samego dnia wysłane do skarżącego pocztą. Skarżący odebrał przedmiotowe zaświadczenie w dniu 5 listopada 2012 r. Numer zaświadczenia wskazuje, że wydane zostało na pierwszy wniosek, bowiem jego numer to [...] Ze skargi złożonej do sądu wynika, że skarżące złożył tego samego dnia, tj. 23 października 2012 r. jeszcze jeden, tj. trzeci wniosek o wydanie zaświadczenia, które, jak wskazał, ma zostać przedłożone w "MOPS i w sprawie sądach" i wydane "pocztą". W uwagach skarżący napisał: "Proszę o zwolnienie mnie z opłaty za wydanie zaświadczenia". Wniosek skarżącego o zwolnienie go od opłaty nie został rozpatrzony merytorycznie, ponieważ skarżący nie przedstawił P.M.P. (właściwemu organowi, do którego NUS przekazał wniosek) zaświadczenia z MOPS o korzystaniu przez niego z pomocy społecznej, do czego został przez ten organ wezwany. Postępowanie w tej sprawie zostało umorzone jako bezprzedmiotowe decyzją z dnia [...] W związku z powyższym, a także z tym, że skarżący nie uiścił opłaty skarbowej za wydanie zaświadczenia P.M.P. wydał decyzję ustalającą stronie na podstawie art. 21 § 1 pkt 2 O.p. wysokość zobowiązania w opłacie skarbowej, a SKO utrzymało ją w mocy z jednoczesną zmianą podstawy prawnej rozstrzygnięcia na art. 21 § 1 pkt 1 O.p. Decyzja SKO prawa nie narusza. Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit b) u.o.s., opłacie skarbowej podlega w sprawach indywidualnych z zakresu administracji publicznej wydanie zaświadczenia na wniosek. W myśl art. 5 ust. 1 u.o.s., obowiązek zapłaty opłaty skarbowej ciąży na osobach fizycznych, osobach prawnych i jednostkach organizacyjnych niemających osobowości prawnej, jeżeli wskutek dokonanego przez nie zgłoszenia, lub na ich wniosek dokonuje się czynności urzędowej, albo jeżeli na ich wniosek wydaje się zaświadczenie lub zezwolenie (pozwolenie, koncesję), a w przypadku złożenia dokumentu, o którym mowa w art. 1 ust. 1 pkt 2 - na mocodawcy, pełnomocniku, przedsiębiorcy lub prokurencie. Stosownie do art. 4 u.o.s., przedmiot i stawkę tej opłaty określa załącznik do ustawy o opłacie skarbowej. Wynika z niego, że opłata skarbowa za wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach od każdego egzemplarza zaświadczenia wynosi 21 zł (część II pkt 8 załącznika do u.o.s.). Na zasadzie art. 6 ust. 1 pkt 2 u.o.s., obowiązek zapłaty opłaty skarbowej powstaje z chwilą złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia. Zgodnie z art 7 pkt 5 u.o.s., zwalnia się od opłaty skarbowej osoby, które składając m.in. wniosek o wydanie zaświadczenia, przedstawią zaświadczenie o korzystaniu ze świadczeń pomocy społecznej z powodu ubóstwa. Z art. 7 pkt 5 u.o.s. wynika, że: 1) zwolnienie od opłaty skarbowej na jego podstawie jest obligatoryjne, 2) przysługuje osobom które składając wniosek o wydanie zaświadczenia przedstawią zaświadczenie o korzystaniu ze świadczeń pomocy społecznej, 3) zaświadczenie to musi zostać złożone jednocześnie z wnioskiem strony (...). W rozpoznawanej sprawie skarżący nie złożył wraz z wnioskiem, zaświadczenia o uzyskiwaniu świadczeń z pomocy społecznej z powodu ubóstwa. W konsekwencji, nie mógł skorzystać ze wskazanego zwolnienia a zatem zobowiązany jest do uiszczenia opłaty za wydanie zaświadczenia o niezaleganiu z podatkami. Co do argumentacji skarżącego, że wnosił o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu z podatkami ale pod warunkiem, że zostanie zwolniony od opłaty, czy też dopiero po zapłacie, stwierdzić należy, że Ordynacja podatkowa nie zna instytucji warunkowego wniosku o wszczęcie postępowania podatkowego w tym sensie, że ziszczenie się warunku oznacza możliwość organu wydania żądanego dokumentu. Zgodnie z art. 306a § 1, 3, 4 i 5 O.p., organ podatkowy wydaje zaświadczenia na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie potwierdza stan faktyczny lub prawny istniejący w dniu jego wydania. Zaświadczenie wydaje się w granicach żądania wnioskodawcy i powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 7 dni od dnia złożenia wniosku o wydanie zaświadczenia. Mając na uwadze podany przepis, organ podatkowy, bez zbędnej zwłoki, miał obowiązek wydać skarżącemu zaświadczenie, o które wnosił. Kwestię opłaty regulują natomiast przepisy u.o.s., które nie pozostawiają wątpliwości, że na osobach, na których wniosek wydaje się zaświadczenie, mają obowiązek zapłaty opłaty skarbowej (art. 5 ust. 1), chyba, że są od niej zwolnione, co następuje w ściśle określonych wypadkach (art. 7). Zgodzić się też należy z SKO, że uregulowania u.o.s. przesądzają o tym, że charakter opłaty skarbowej jest taki sam jak zobowiązań podatkowych powstających z mocy prawa (art. 21 § 1 pkt 1 O.p.). W konsekwencji, gdy zobowiązany podmiot nie uiścił opłaty skarbowej, organ podatkowy zobowiązany jest wydać decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego - wysokość opłaty skarbowej (art. 21 § 3 w związku z art. 21 § 4, art. 2 § 1 pkt 1, art. 3 pkt 3 lit c) O.p.). Co do podstawy prawnej wydanej decyzji, SKO również ma rację. Wskazanie w podstawie prawnej decyzji organu pierwszej instancji, przepisu procesowego tj. art. 21 § 1 pkt 2 O.p., odnoszącego się do zobowiązań podatkowych powstających poprzez doręczenie decyzji, ustalającej wysokość tego zobowiązania jest błędem i pozostaje w sprzeczności z powołanym w niej art. 6 ust. 1 u.o.s. Jednakże wada ta, nie uzasadniała uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, skoro samo rozstrzygnięcie jest prawidłowe i znajduje uzasadnienie w powołanych wyżej przepisach ustawy o opłacie skarbowej i Ordynacji podatkowej, a decyzja organu podatkowego nie może modyfikować sposobu powstania zobowiązania podatkowego powstającego z mocy prawa na powstające poprzez doręczenie decyzji. Jeśli chodzi o umorzenie opłaty skarbowej, skarżący na żadnym etapie postępowania wniosku takiego nie złożył. Natomiast zawarcie takiego wniosku w skardze do sadu jest uznać należy za bezskuteczne, gdyż przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości wydania rozstrzygnięcia w tym zakresie. Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).