I SA/Lu 507/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 21 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B. S. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy symbol PPF wniósł o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy skarżący podał, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu [...] i utrzymuje się z renty inwalidzkiej. Posiadane środki nie wystarczają mu na wykupienie leków i inne opłaty, dlatego dorabia zbierając surowce wtórne. Podniósł, że wielokrotnie był zagrożony egzekucją komorniczą. Skarżący na wezwanie referendarza skarżący nadesłał dokumenty źródłowe i dodatkowe oświadczenie. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Wniosek strony o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie strony dotyczące przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 ( 2 p.p.s.a.). Ustalenie wystąpienia przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a. wymaga porównania wysokości obciążeń finansowych związanych z przedmiotowym postępowaniem z realnymi możliwościami finansowymi strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy. Na koszty postępowania w sprawie niniejszej składają się koszty sądowe i koszty ustanowienia adwokata. Do kosztów sądowych wymaganych na obecnym etapie postępowania należy wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 221, poz. 2193/). Pozostałe koszty sądowe, które w zależności od wyniku sprawy mogą, ale nie muszą wystąpić tj. wpis sądowy od potencjalnej skargi kasacyjnej, opłata sądowa od zażalenia, opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, każdorazowo nie przekroczą kwoty 100 zł (§ 3 i § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych /Dz.U. Nr 221, poz. 2192/). Natomiast koszt ustanowienia adwokata do prowadzenia sprawy niniejszej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym wynosi 240 zł netto (§ 18 ust. 1pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu /Dz. U. Nr 163, poz. 1348/) i 295,20 zł brutto (§ 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w związku z art. 41 ust. 1 i art. 146a pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług /Dz.U. Nr. 54, poz. 535 ze zm./). Porównanie wyżej wymienionych kosztów postępowania do sytuacji materialnej skarżącego nie daje podstaw do stwierdzenia, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, czy też pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Z oświadczenia złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych na wezwanie dokumentów wynika, że sytuacja materialna skarżącego nie należy do szczególnie trudnych. Skarżący zamieszkuje w domu o pow. [...] m2, położonym na działce o pow. [...] m2 (majątek ten stanowi współwłasność z żoną), nie ma nikogo na utrzymaniu. Skarżący oświadczył, że prowadzi odrębne jednoosobowe gospodarstwo domowe. W piśmie z dnia 22 września 2011 r. skarżący wyjaśnił, że z żoną od połowy lat dziewięćdziesiątych XX wieku nie utrzymuje żadnych kontaktów, nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa, a nawet nie zna jej adresu, ani aktualnej sytuacji materialnej. Skarżący posiada stałe źródło utrzymania w postaci renty w wysokości [...] zł brutto, tj. [...] zł netto, pobiera także dodatek pielęgnacyjny w kwocie [...] zł (wg. załączonej do skargi decyzji ZUS z [...] r.). Analiza wyciągów z rachunków bankowych skarżącego nie zezwala na przyjęcie, że skarżący jest pozbawiony środków finansowych, które mógłby przeznaczyć na koszty postępowania przedmiotowej sprawy. Skarżący posiada trzy rachunki bankowe (jeden w [...] i dwa w [...] Banku). Na konto bankowe skarżącego w [...] wpływa świadczenie z ZUS ([...] zł), a także wpływają środki finansowe z innych instytucji, np. w dniu 14 czerwca 2011 r. dokonano wpłaty stypendium w kwocie [...] zł z [...], w dniu 28 czerwca 2011 r. wpłaty [...] zł z [...]. Na wskazane konto były również wielokrotnie dokonywane wpłaty gotówki w kwotach po kilkaset złotych, np. w dniu 25 lipca 2011 r. – [...] zł, w dniu 2 sierpnia 2011 r. [...] zł, w dniu 8 sierpnia [...] zł i [...] zł, w dniu 16 sierpnia 2011 r. [...] zł i [...] zł, w dniu 5 września 2011 r. [...] zł. Ogółem wpłaty na wskazanym rachunku za okres od 8 lipca do 7 sierpnia 2011 r. wyniosły [...] zł, a za okres od 8 sierpnia do 7 września 2011 r. [...] zł. Z kolei z rachunków bankowych w [...] Banku wynika, że skarżący z posiadanych tam środków pieniężnych dokonuje spłaty zaciągniętych kredytów, ale dokonuje też wpłat gotówkowych (np. w dniu 14 czerwca 2011 r. na kwotę [...] zł, w dniu 14 lipca 2011 r. [...] zł, jak też dokonuje przelewów wewnętrznych w ramach jednego banku (np. w dniu 22 lipca 2011 r. jeden z posiadanych przez niego rachunków został w ten sposób zasilony kwotą [...] zł). Ogółem w lipcu 2011 r. na jednym z kont w [...] Banku kwota obciążenia wyniosła [...] zł, a kwota uznania [...] zł, a na drugim odpowiednio [...] i [...] zł; zaś w sierpniu 2011 r. kwota obciążenia na jednym z kont wyniosła [...] zł, a kwota uznania [...] zł, a na drugim odpowiednio [...] zł i [...] zł. W świetle powyższego wątpliwości budzi twierdzenie skarżącego, iż utrzymuje się tylko z renty oraz sprzedaży artykułów wtórnych. Przedstawione przez skarżącego dokumenty na okoliczność sprzedaży surowców wtórnych dowodzą uzyskania z tego tytułu niewielkich kwot (umowa skupu z 21 grudnia 2010 r. na kwotę [...] zł, paragony ze sklepu "[...]" w miesiącu lipcu 2011 r. na kwotę [...] zł i [...] zł; w sierpniu 2011 r. na kwotę [...] zł). Natomiast analiza przepływu środków finansowych na kontach skarżącego w miesiącu, w którym zgłosił wniosek o prawo pomocy i w okresie dwóch miesięcy poprzedzających jego zgłoszenie, prowadzi do wniosku, że skarżący dysponował kwotami o wiele większymi niż tylko te pochodzące z renty, czy ze sprzedaży surowców wtórnych. Wysokość dokonywanych wpłat (tylko w sierpniu 2011 r. na konto skarżącego w [...], nie wliczając świadczenia z ZUS, wpłacona została gotówka w łącznej kwocie [...] zł), jak również wielkość miesięcznych obrotów na rachunkach bankowych skarżącego nie pozwala przyjąć, że skarżący w dacie zgłoszenia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie dysponował środkami pieniężnymi, które mógłby przeznaczyć na opłacenie kosztów postępowania. Za przyznaniem skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym, bądź częściowym, nie przemawia również fakt, że jest on obciążony spłatą kredytów na kwotę ok. [...] zł. Nie kwestionując faktu, że skarżący znaczną część swoich dochodów przeznacza na spłatę kredytów i pożyczek (miesięczne obciążenie w sierpniu 2011 r. z tytułu spłaty kredytów w [...], w [...] Banku i [...] Banku /ok. [..] zł/ i pożyczek w [...] /ok. [...] zł/ wyniosło łącznie ok. [...] zł), podnieść należy, że zobowiązania cywilnoprawne nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Fakt zaciągania przez skarżącego kredytów i pożyczek (ostatnio zaciągnięta w lipcu 2011 r. w [...]) świadczy raczej o jego dobrej kondycji finansowej, gdyż instytucje kredytowe badają zdolność kredytową wnioskującego i udzielają kredytów czy pożyczek osobom, które są w stanie dokonywać regularnych spłat. Oceniając możliwości płatnicze skarżącego należy jeszcze odnieść się do wykazanych przez niego stałych miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania koniecznego. Podkreślenia wymaga, że w świetle art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., dotyczącego przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym, ustawodawca chroniąc jedynie środki utrzymania koniecznego strony i jej rodziny, przesądził, że wszelkie środki ponad niezbędne utrzymanie, winny być przez stronę przeznaczone na poniesione wymaganych kosztów. W oświadczeniu z dnia 22 września 2011 r. skarżący podał, że aby dokonać opłat za media, zaciąga kredyty, zaś koszty wyżywienia i zakupu leków pokrywa ze środków uzyskanych ze sprzedaży artykułów wtórnych. Przedstawił fakturę VAT za telefon za okres od 9 sierpnia do 8 września 2011 r. na kwotę [...] zł; fakturę VAT za energię elektryczną za okres od 28 czerwca 2011 r. do 30 sierpnia 2011 r. na kwotę [...] zł oraz VAT za wodę i odprowadzone ścieki za wrzesień 2011 r. na kwotę 509,15 zł. W oparciu o zasady doświadczenia życiowego trudno dać wiarę aby przy prowadzeniu jednoosobowego gospodarstwa domowego miesięczne koszty zużycia energii elektrycznej wynosiły ok. 580 zł, a miesięczne koszty wody i ścieków [...] zł. W ocenie referendarza wysokość tych kosztów znacznie przekracza poziom przeciętnych wydatków związanych z zużyciem przez jedną osobę energii, poborem wody i odprowadzeniem ścieków. Mało wiarygodne jest zatem twierdzenie skarżącego, że wyżej wskazane koszty mediów są związane z prowadzeniem jednoosobowego (tylko przez skarżącego) gospodarstwa domowego. Reasumując powyższe, skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 i 2, warunkujących przyznanie prawa pomocy w całkowitym, bądź częściowym zakresie. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało postanowić jak na wstępie.