I SA/Lu 515/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz, Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (spr.),, Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, Protokolant specjalista Iwona Lachowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi E.L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami w 10% zryczałtowanym podatku dochodowym od sprzedaży nieruchomości za 2000 r. - oddala skargę I SA/Lu 515/06 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] marca 2006 r., która odmawiała E.L. umorzenia zaległości podatkowych w wysokości 6 437, 50 zł z odsetkami z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od sprzedaży nieruchomości za 2000 r. Organ ustalił, że skarżąca uzyskała środki w 2000r. z tytułu sprzedaży wraz z mężem spółdzielczego własnościowego prawa do garażu oraz udziału w nieruchomości gruntowej. Uzyskane środki pozwalały podatnikowi na uregulowanie zobowiązania podatkowego z tytułu sprzedaży. Wbrew złożonemu oświadczeniu, E.L. nie przeznaczyła na cele mieszkaniowe kwoty uzyskanej ze sprzedaży prawa do garażu. Twierdzenia E.L. / do zawarcia umów miała być przymuszona, całą kwotą uzyskaną ze sprzedaży miał zadysponować wyłącznie mąż, jedynie on może ponosić odpowiedzialność za powstanie zaległości podatkowych z odsetkami / nie wskazują na zaistnienie nadzwyczajnych zdarzeń. Konflikt z mężem na tle majątkowym nie był obiektywną przeszkodą w uiszczeniu podatku. Wbrew stanowisku skarżącej, nie było obiektywnych przeszkód do odmowy podpisania umów sprzedaży, zawieranych przed notariuszem. Organ przyznał, że obecna sytuacja życiowa, majątkowa skarżącej jest trudna. Jedynym źródłem jej dochodu jest renta w kwocie netto 353, 71 zł miesięcznie. Utrzymuje uczącą się córkę, której stypendium socjalne wynosi 140 zł miesięcznie. Aktualnie do majątku E.L. skierowane jest sądowe postępowanie egzekucyjne / między innymi do prawa do lokalu, które zajmuje skarżąca /. Oceniając te okoliczności sprawy organ stanął na stanowisku, ze nie wyczerpują one przesłanki ważnego interesu podatnika. Powstanie zaległości podatkowej nie było wynikiem nadzwyczajnych, losowych zdarzeń, niezależnych od postawy podatnika. Także obecna, trudna sytuacja podatnika nie jest wynikiem takich nadzwyczajnych zdarzeń. Jest rezultatem niepowodzeń gospodarczych, życiowych podatnika. Ważny interes podatnika należy oceniać według obiektywnych kryteriów. Nie ma prawnego znaczenia subiektywne przekonanie podatnika. Umorzenie zaległości podatkowej nie znajduje też uzasadnienia w interesie publicznym. Bezpośrednim celem instytucji umorzenia zaległości podatkowych nie jest ochrona rodziny. Temu celowi służą inne, bardziej efektywne instytucje prawne. Podsumowując, organ stwierdził brak przesłanek, które wymienia art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Organ wskazał też, że zastosowanie instytucji umorzenia zaległości podatkowej jest pozostawione uznaniu administracyjnemu. Organ nie ma obowiązku zastosowania rozważanej ulgi nawet, gdy stwierdzi istnienie jednej z przesłanek z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Na poparcie swego stanowiska wskazał na orzeczenia w sprawach: I SA/Bd 46/05,I SA/Kr 2430/00, I SA/Kr 983/98. Na opisane rozstrzygnięcie administracyjne skargę złożyła E.L.. Zarzuciła nieprawidłową ocenę zebranego materiał dowodowego; sprzeczności w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji; niekompletność materiału dowodowego wobec pominięcia dowodu z zeznań jej męża – J.L.; niedopełnienie obowiązku zapoznania jej z dowodami zebranymi w sprawie. Akcentowała okoliczność, że to jej mąż był wyłącznym dysponentem całej sumy uzyskanej z umów sprzedaży. Nie miała wpływu na decyzje męża. Pozostaje z mężem w separacji. Sama wychowuje córkę. W tych okolicznościach tylko mąż skarżącej powinien być obciążony pełną kwotą zaległości podatkowej. Ona sama faktycznie nie dysponowała środkami uzyskanymi ze sprzedaży i nie miała możliwości ich przeznaczenia na należny podatek. Mężowi omawianą zaległość umorzono. Organ niezasadnie pominął znaczenie okoliczności, że była przymuszona do podpisania umów sprzedaży. W ocenie skarżącej za umorzeniem zaległości podatkowej przemawia jej bezsprzecznie trudna sytuacja życiowa i materialna, skierowane do jej majątku sądowe postępowanie egzekucyjne z wniosku innego wierzyciela – osoby fizycznej / organ tych okoliczności nie kwestionował /. Przeprowadzenie sądowego postępowania egzekucyjnego, którego przedmiotem są zobowiązania zaciągnięte przez jej męża, pozbawi skarżącą majątku, zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych. Jej rodzina zostanie pozbawiona podstaw egzystencji. Powoływane przez organ orzeczenia dotyczą innych spraw. Nie mogą uzasadniać odmowy uwzględnienia jej wniosku. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wnosił o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wskazał na brak jakichkolwiek dowodów na poparcie twierdzenia skarżącej, by miała być przymuszana do zawarcia umów sprzedaży. Zdaniem organu w sprawie wyczerpująco został zgromadzony materiał dowodowy. Pozwolił na ustalenie sytuacji materialnej i życiowej podatnika. Wbrew stanowisku skarżącej, miała zapewniony czynny udział w każdym stadium postępowania i pełną możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów. Z możliwości tej korzystała w postępowaniu przed organem pierwszej instancji oraz przed organem odwoławczym. Powołane orzeczenia miały jedynie wskazać, że stanowisko organu jest aprobowane przez sądy administracyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. / w związku z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. / sądy administracyjne kontrolują działania organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej / ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm. / w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym zaległości podatkowe i odsetki za zwłokę mogą być umorzone w całości lub w części. Zobowiązania podatkowe określone ustawami mają charakter powszechny. Zasadą jest płacenie podatków. Możliwość umorzenia zaległości podatkowych jest odstępstwem od tej zasady. Ma charakter wyjątkowy. Tym samym zastosowanie ulgi z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej musi być uzasadnione nadzwyczajnymi okolicznościami dotykającymi konkretnego podatnika. Musi być uzasadnione zaistnieniem zdarzeń, na które podatnik nie mógł mieć wpływu. Za możliwością umorzenia zaległości podatkowej musi przemawiać konieczność respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej. Każdorazowo ważny interes podatnika lub interes społeczny musi być oceniany według obiektywnych kryteriów. Subiektywne przekonanie samego podatnika nie ma prawnego znaczenia. Z instytucji umorzenia zaległości podatkowych nie można czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia od obowiązku zapłaty podatku. Ocena czy w okolicznościach sprawy występuje przesłanka ważnego interesu podatnika czy interesu publicznego należy wyłącznie do organu podatkowego. Jeśli organ dokona tej oceny w oparciu o prawidłowo przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, prawidłowo zgromadzony i oceniony materiał dowodowy / w granicach swobodnej oceny / i stwierdzi brak ważnego interesu podatnika czy interesu publicznego, to odmowna decyzja organu nie narusza prawa. Natomiast sąd administracyjny nie dokonuje własnych ustaleń i oceny materiału dowodowego. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji w takiej sytuacji ma ograniczony zakres. Polega na ocenie czy nie zostały naruszone przez organ przepisy postępowania. Orzeczenia sądu administracyjnego nie mogą zastępować rozstrzygnięć właściwych organów administracji publicznej. Zasadnie organ zwraca uwagę, że decyzja o zastosowaniu rozważanej ulgi jest pozostawiona uznaniu organu podatkowego. Zatem nawet, gdy organ stwierdzi, że w sprawie zaistnieje przypadek uzasadniony ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może, nie musi zdecydować o umorzeniu. Umorzenie zaległości podatkowych jest prawem, nie obowiązkiem organów podatkowych. Uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie zastosowania ulgi z art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej ogranicza z kolei kontrolę sprawowaną przez sąd administracyjny. Sąd administracyjny kontrolując legalność decyzji opartej na uznaniu, nie dokonuje własnej oceny materiału dowodowego i nie podejmuje własnego uznania. Sąd administracyjny ocenia czy uznanie organu zostało oparte na prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, czy zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na rozpatrzenie sprawy, czy został prawidłowo oceniony. Jeżeli tak, to sąd administracyjny nie może ingerować w merytoryczną treść uznania organu podatkowego. Sądowa kontrola decyzji uznaniowej polega na ocenie czy nie narusza przepisów proceduralnych. Natomiast sąd nie może rozstrzygać czy w okolicznościach konkretnej sprawy zaległości podatkowe powinny czy nie powinny być umorzone. Nie orzeka w kolejnej instancji. Ostateczna decyzja wydana przez organ administracji publicznej w granicach uznania, przysługującego mu z mocy konkretnego przepisu prawa, może być uchylona przez sąd administracyjny w razie stwierdzenia naruszeń przepisów postępowania, które mogły istotnie wpływać na wynik sprawy. Zatem negatywna decyzja organu nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy ważny interes podatnika lub interes publiczny wystąpiły lub też nie wystąpiły. Jeżeli postępowanie wyjaśniające i dokonana na tej podstawie ocena stanu faktycznego sprawy są przeprowadzone zgodnie z prawem, to samo wyprowadzenie z takiej oceny wniosku czy można i należy umorzyć zaległości podatkowe jest pozostawione wyłącznie decyzji organu podatkowego. Zaskarżona decyzja została powzięta w rezultacie prawidłowo przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. W tej sprawie organ wyczerpująco zebrał materiał dowodowy, który pozwalał na rozpatrzenie wniosku. Ocenił dowody w sposób spójny, logiczny i zgodny z zasadami doświadczenia życiowego. Stanowisko, że w sprawie nie istnieją żadne szczególne okoliczności, wyczerpujące przesłankę ważnego interesu podatnika czy interesu publicznego w rozumieniu art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, oparł na prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym, które spełnia wymogi z art. 187 § 1, art. 191, art. 120, art. 121 § 1, art. 122 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd administracyjny rozstrzyga w granicach sprawy. Granice tej sprawy wyznaczyła treść żądania wniosku E.L. Przedmiot sprawy stanowiło żądanie umorzenia zaległości podatkowej skarżącej. Odpowiedzialność podatkowa jej samej jest w pełni autonomiczna, nie ma związku z odpowiedzialnością podatkową jej męża. W tej sprawie organ zasadnie pominął okoliczności dotyczące odpowiedzialności podatkowej męża skarżącej. Zaskarżona decyzja wyczerpująco rozstrzygnęła o żądaniu wniosku. Z akt postępowania przed organem podatkowym wynika, że w dacie 5 grudnia 2005 r. skarżąca została zawiadomiona o zastosowaniu środka egzekucyjnego, zmierzającego do wyegzekwowania zaległości podatkowej objętej wnioskiem o umorzenie w tej sprawie / dowód doręczenia tego zawiadomienia, pismo Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia 22 lutego 2006 r. /. Zatem nastąpiła przerwa biegu terminu przedawnienia zaległości podatkowej na podstawie art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej. Wbrew proceduralnym zarzutom skargi, skarżąca miała możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w toku postępowania przed organami podatkowymi obu instancji, zajęcia stanowiska, zgłoszenia wniosków dowodowych / patrz: protokół z dnia 9 lutego 2006 r. oraz postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] maja 2006 r. doręczone skarżącej w dniu 16 maja 2006 r./. Organ prawidłowo zastosował art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej. Skarżąca nie zgłosiła organowi wniosku o przesłuchanie J.L. W piśmie z dnia 22 maja 2006 r. złożonym organowi odwoławczemu wprost wnosiła o dokładne przeanalizowanie tego materiału dowodowego, który znajduje się w aktach. Nie doprowadziła do podważenia skuteczności czy ważności umów sprzedaży. Z takim roszczeniem mogła wystąpić wyłącznie do sądu powszechnego, na drogę cywilnego postępowania sądowego. Skarżąca nie może skutecznie zgłaszać wniosków dowodowych dopiero w skardze. Ponownie należy zwrócić uwagę, że sądowa kontrola legalności decyzji nie jest ponownym rozpatrywaniem sprawy podatkowej / administracyjnej /. Sąd administracyjny nie może zastępować w orzekaniu organów administracji publicznej. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.