I SA/Lu 546/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer po rozpoznaniu w dniu 3 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A sp. z o.o. z siedzibą w C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc za poszczególne okresy od lutego do grudnia 2010 r. w zakresie wniosku skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie z kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W skardze wniesionej w niniejszej sprawie spółka zawarła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Argumentowała, że pozostaje w złej sytuacji finansowej, nie prowadzi obecnie działalności, nie ma przychodów i nie posiada żadnych wierzytelności. Stanowiące jej własność nieruchomości nie przynoszą zysków (istnieją trudności w wynajęciu i sprzedaży). Aktualnie wobec niej prowadzone jest postępowanie egzekucyjne z tytułu zobowiązań podatkowych, które zostało skierowane do rachunków bankowych. Z oświadczenia spółki wynika, że jej kapitał zakładowy wynosi 169.400,00 zł, zaś wartość środków trwałych szacowana jest na kwotę 431.132,87 zł. Wysokość straty za ostatni rok obrotowy według bilansu wyniosła 1.450,00 zł. Spółka wskazała, iż posiada rachunek bankowy ze stanem środków - minus 2.977,30 zł. Postanowieniem z dnia 28 lipca 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Analiza oświadczeń i dokumentów złożonych przez skarżącą spółkę, w ocenie referendarza prowadzi do wniosku nie dającego podstaw do przyjęcia, że w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o zwolnienie od kosztów sądowych. Na powyższe postanowienie spółka wniosła sprzeciw w uzasadnieniu którego wskazała, że wbrew stanowisku referendarza nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W ocenie spółki odmowa przyznania jej prawa pomocy doprowadzi w istocie do pozbawienia jej możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem. Nadmieniono, że referendarz wydając swoje postanowienie nie uwzględnił okoliczności, że spółka posiada wprawdzie aktywa trwałe o określonej wartości jednak nie może ich spieniężyć celem ewentualnego pokrycia wpisu sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a. w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie ze względu na datę wszczęcia postępowania wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że zaskarżone postanowienie traci moc, a sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wniosek skarżącej zawiera żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w rozumieniu art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym, częściowym zakresie skarżąca spółka powinna wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie skarżąca powyższej przesłanki nie spełnia. Należy bowiem zauważyć, że z materiałów, które strona skarżąca dostarczyła nie można uznać, by skarżąca w ogóle nie była w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego. Analiza bilansu przedłożonego przez skarżącą spółkę prowadzi do wniosku, że spółka dysponuje określonym majątkiem, który powinien umożliwić uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Bilans został sporządzony na dzień 31 grudnia 2014 r. Z bilansu tego wynika, że spółka posiada środki trwałe w postaci nieruchomości (grunty w tym prawo użytkowania wieczystego gruntu) oraz środki trwałe w budowie o wartości 431.132,87 zł. Niezależnie od środków trwałych, z bilansu wynika również, że skarżąca spółka posiada aktywa obrotowe o wartości 40.710,08 zł. Ponadto należy zauważyć, że okolicznością niemającą przesądzającego znaczenia w sprawie jest wynik finansowy spółki (poniesiona strata). W obrocie gospodarczym przyjmuje się, że strata powstaje wskutek nadwyżki kosztów uzyskania nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie świadczy o braku środków finansowych. Tym samym, jeżeli osoba prawna, ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy, wykazuje w swojej działalności stratę, nie stanowi to wystarczającej przesłanki do przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA z: 1 sierpnia 2013r. sygn. akt I FZ 327/13; 22 marca 2011r. sygn. akt II GZ 112/11; 19 listopada 2004r. sygn. akt I FZ 436/04, dostępne na www.nsa.gov.pl). Spółka odpowiadając na wezwanie referendarza przesłała między innymi kserokopię umowy spółki, która przewiduje możliwość dokonywania dopłat przez wspólników. Tym samym istnieje możliwość pozyskania przez spółkę środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat na podstawie art. 177 § 1 ustawy z 15 września 2000r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.). Dopłaty te mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych. Należy przyjąć, że ewentualna dopłata mogła by być wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Należy podkreślić, że prawo pomocy jest instytucją mającą służyć podmiotom bez dochodu lub – pomimo wykorzystania wszystkich swoich możliwości i zasobów osiągającym bardzo niskie dochody, dla których konieczność poniesienia kosztów sądowych stanowiłaby barierę nie do przezwyciężenia, a przez to ograniczenie prawa do sądu. Osoba prawna nie może jednak powoływać się na to, że w danym momencie nie posiada środków na poniesienie kosztów sądowych, ale musi wykazać, że nie ma ich pomimo podjęcia wszelkich niezbędnych działań dla zdobycia odpowiednich funduszy (por. postanowienie NSA z dnia 13 marca 2012 r. sygn. II FZ 195/12). Zdaniem Sądu skoro istnieje majątek spółki znacznej wartości, a wniosku o ogłoszenie upadłości dłużnik nie składał przyznanie prawa pomocy takiemu podmiotowi, stanowiłoby rozstrzygnięcie sprzeczne z zasadami słuszności. Sąd miał także na względzie okoliczność, że w tym, jak i w innych postępowaniach skarżącej rozpoznawanych przed tutejszym Sądem, pomimo deklarowanych trudności finansowych i prowadzonego postępowania egzekucyjnego spółka jest reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika. Bezsprzecznie jest to uprawnienie wnioskującej spółki, z którego może ona korzystać według swego uznania jednak pozwala to na przyjęcie wniosku, iż spółka dysponuje zdolnością do regulowania swoich zobowiązań. Nieuzasadnionym byłoby zatem stwierdzenie, że spółka była w stanie ponieść koszty związane z zastępstwem prawnym, a jednocześnie nie mogła ponieść należnych Skarbowi Państwa kosztów sądowych. Powyższe ustalenia prowadzą do konkluzji, że przeniesienie obowiązku ponoszenia kosztów postępowania na Skarb Państwa byłoby w niniejszej sprawie niezasadne. W związku z tym, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.