II FZ 195/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia WSA (del). Lidia Ciechomska-Florek po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia "B. " Sp. z o.o. w C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnym w Lublinie z dnia 19 grudnia 2011 r. sygn. I SA/Lu 266/11 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi "B." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 22 lutego 2011 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od gier za miesiące styczeń - czerwiec 2010 r. postanawia oddalić zażalenie. 1. B. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w C. (dalej jako strona lub spółka), odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, w piśmie z 16 sierpnia 2011 r., wniosła o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu oznaczyła kapitał zakładowy na kwotę 1 980 000 zł, wartość środków trwałych na kwotę 6 724 230,36 zł, wysokość zysku za ostatni rok obrotowy na kwotę 969 220,29 zł. Poinformowała, że z powodu wyższej stawki podatku od gier na automatach o niskich wygranych spółka zapłaciła ponad 200% zł podatku więcej niż przed nowelizacją przepisów. Sytuacja spółki pogarsza się, o czym świadczy zmniejszająca się liczba posiadanych automatów i zmniejszenie zatrudnienia. Nie jest więc w stanie ponieść kosztów niniejszego postępowania sądowego (k. 57akt ). 2. Spółka, w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego z dnia 13 października 2011 r., wskazywała na brak możliwości sprzedaży majątku oraz brak możliwości sprzedaży automatów do gier o niskich wygranych w związku ze zmianą stanu prawnego. Zdaniem strony, sprzedaż majątku nieruchomego miałaby nieodwracalne skutki dla spółki. Uzyskiwane przez spółkę środki finansowe z trudem pozwalają na regulowanie bieżących należności, w tym drastycznie wysokiego podatku od gier od posiadanych automatów, które stanowią znaczny majątek Spółki. Spółka jest zagrożona ogłoszeniem upadłości. Odwołała się do argumentów przedstawionych w sprawach o sygnaturach I GSK 1202/07, I GZ 193/10. 3. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia dodatkowych informacji (deklaracji na podatek dochodowy za 2010 rok, wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące, wskazania struktury miesięcznych stałych przychodów i wydatków Spółki z uwzględnieniem ich rodzajów i wielkości), pełnomocnik Spółki nadesłał deklaracje CIT za 2010 rok, wyciągi z kont bankowych za krótkie i wyrywkowe okresy z sierpnia, września i października, oraz "rachunek zysków i strat z uwzględnieniem bufora" jak też "bilans z uwzględnieniem bufora". 4. Wojewódzki Sąd Administracyjny, w postanowieniu z 19 grudnia 2011 r., podzielił stanowisko, zgodnie z którym ciężar dowodu zaistnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, prawidłowo wypełniony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie jest wystarczającym dowodem na okoliczność, że strona nie jest w stanie zgromadzić funduszy niezbędnych do prowadzenia procesu. Prawo pomocy ma stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu (art. 45 Konstytucji RP), ma umożliwić realizację praw na drodze sądowej podmiotom nieposiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. W ocenie Sądu pierwszej instancji, spółka nie wykonała w sposób zupełny wezwania Sądu, pomimo zawartego w nim pouczenia o rygorze na wypadek wykonania wezwania w sposób niepełny. Nie nadesłała wyciągów z rachunków bankowych za okres 3-miesięczny, co obrazowałoby sytuację finansową Spółki. Ponadto, twierdzenia i dokumenty przedstawione przez spółkę w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy nie wskazują, by spółka rzeczywiście nie miała dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania zainicjowanego skargą, by poniesienie tych kosztów miało wiązać się z uszczerbkiem w sytuacji majątkowej spółki w warunkach ograniczenia działalności czy jej wstrzymania bądź w warunkach zagrożenia upadłością. Z uwagi na wysokość zysku za ostatni rok obrotowy 969 220.29 zł, w ocenie Sądu pierwszej instancji, nie można przyjąć, że spółka nie miała realnej możliwości pozyskania środków finansowych na poniesienie kosztów sądowych niniejszego postępowania sądowego. Sąd wskazał na fakt, że spółka pomija w swojej argumentacji fakt, iż kiedy w lutym 2011 r. otrzymała zaskarżoną decyzję i w marcu zdecydowała się złożyć skargę, to przy decydowaniu o sposobie dysponowania pozyskanymi środkami finansowymi powinna uwzględnić ustawowy obowiązek poniesienia sądowych kosztów postępowania, zainicjowanego złożeniem skargi, zwłaszcza, że jak wskazano we wniosku PPPr, w chwili składania tego wniosku spółka dysponowała dużym zyskiem z działalności (969 220,29 zł). 5. W zażaleniu z 2 grudnia 2012 r., Spółka zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) i wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu zażalenia spółka wskazała, że jej majątek nie może zostać spieniężony, ponieważ stanowią go automaty do gier o niskich wygranych, które mogą być eksploatowane do czasu wygaśnięcia udzielonej licencji. Ponieważ nowe licencje nie będą wydawane, ewentualni nabywcy nie mogliby eksploatować zakupionych automatów, stąd popyt na ten składnik majątku spółki nie istnieje. Spółka powołała się na postanowienie NSA z 24 września 2005 r. sygn II OZ 954/05. Zdaniem spółki, sprzedaż jej majątku trwałego miałby charakter nieodwracalny co doprowadziłoby do niewypłacalności spółki i uniemożliwiłoby istnienie spółki w obrocie gospodarczym. Spółka wskazała, że nawet po korzystnym dla niej wyroku nie miałaby możliwości odzyskania nakładów poniesionych w wyniku spieniężenia majątku. Powołała się na postanowienie NSA z 6 czerwca 2008 r. I GSK 1202/07, zgodnie z którym "przepisy o kosztach nie mogą w swych skutkach prowadzić do likwidacji majątku osób dochodzących swoich praw przed sądem". Odnosząc się do posiadanych środków na rachunku bankowym strona wskazała, że uzyskiwane wpływy z trudem wystarczają na regulowanie bieżących należności, w tym podatku od posiadanych automatów. 6. Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie należało oddalić Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. NSA wskazuje, że na tle tego przepisu, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że spółka, która nie wykazała, iż utraciła płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego. Dlatego, spółka prowadząc działalność gospodarczą powinna uwzględnić odpowiednie środki finansowe na pokrycie kosztów postępowań sądowych związanych z jej działalnością (por. post. NSA z dnia: 24 lutego 2012 r., II FZ 101/12; 24 listopada 2011 r., II FZ 511/11 – CBOSA; 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08, LEX nr 477191). NSA, podzielając ten pogląd, akcentuje zarazem oczywistą jego niezgodność z argumentacją zażalenia. Spółka wskazuje bowiem wprost, że posiada środki na rachunku bankowym (s 3 zażalenia i 99 akt sądowych), reguluje inne należności oraz posiada zapasy towarowe. W związku z powyższym należało podzielić ocenę Sądu Pierwszej instancji, zgodnie z którą spółka nie wykazała, iż opłacenie wpisu w sprawie przekracza jej możliwości płatnicze w rozumieniu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Wysokość zysków za ostatni rok obrotowy (969220,29 zł) wielokrotnie przewyższała bowiem wartość należnych opłat sądowych nie tylko w tej sprawie ale i w innych, w których spółka jest stroną przed sądem. Natomiast konieczność regulowania zobowiązań cywilnoprawnych związanych z prowadzoną działalnością, co akcentuje skarżąca, nie może uzasadniać zwolnienia z opłacenia należności publicznoprawnej, jaką jest wpis od skargi (art. 212 § 1-2 p.p.s.a.). Dlatego też trafna była ocena wyrażona przez NSA w postanowieniu z 24 lutego 2012 r. II FZ 101/12 względem strony, zgodnie z którą "Spółka w istocie nie dowiodła, że poniesienie pełnych kosztów postępowania stanowi zagrożenie dla ciągłości prowadzonej działalności czy wręcz prowadzi do upadłości Spółki. Wykazanie w danym roku podatkowym niewielkiego dochodu lub nawet straty nie musi oznaczać utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. O możliwościach płatniczych spółki świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi ona działalność gospodarczą. Jak podnosi się w orzecznictwie przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08, LEX nr 477191). Na taka ocenę, jak widać nie ma wpływu to, że Spółka poniosła straty w działalności gospodarczej, skoro mimo tego prowadziła ją w dalszym ciągu. Ponadto w świetle tak znacznych przychodów, jakie uzyskuje Spółka, a także wartości jej majątku trwałego, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. Spółka nie wykazała, że zmaga się z groźbą niewypłacalności - przedłożone dokumenty świadczą bowiem o prowadzeniu działalności na dużą skalę, z której uzyskiwane są znaczne przychody". NSA wskazuje, że fakt dysponowania przez spółkę środkami nie upoważnia do przyjęcia poglądu – nawet jeśli spółka wykazuje stratę - że spółka nie jest w stanie zabezpieczyć środków niezbędnych na koszty postępowania sądowego, ponieważ opłaty sądowe powinny być traktowane jako część kosztów działalności przedsiębiorcy (podobnie wyrok ETPCz z 19 stycznia 2010 r. w sprawie F. Sp. z o.o. przeciwko Polsce, nr 1783/04, gdzie Trybunał Praw Człowieka rozważał kwestię uiszczania kosztów sądowych w sytuacji ponoszenia przez spółkę strat. 7. Z tych powodów oddalono zażalenie, stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.