I SA/Lu 557/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 12 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 26 sierpnia 2016 r. skarżąca zwróciła się o zwolnienie jej od kosztów sądowych w zainicjowanej przez nią sprawie dotyczącej odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2014 r. w kwocie 143 zł. W tym zakresie oświadczyła, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką. Źródłem ich utrzymania jest renta rodzinna skarżącej wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym w łącznej kwocie [...]zł netto oraz emerytura matki wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym w łącznej kwocie [...]zł netto. Skarżąca wraz z matką zamieszkuje w mieszkaniu o pow. 40 m2 obciążonym kredytem hipotecznym w kwocie [...]CHF. Dodatkowy majątek jaki posiada to ˝ prawa własności domu jednorodzinnego wraz z działką. Nieruchomość ta została otrzymana w spadku po ojcu i w chwili obecnej jest zadłużona na kwotę około [...] zł. Referendarz sądowy rozpoznając przedmiotowy wniosek zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 - zwanej dalej p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych (w całości lub w części), o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie skarżąca może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez wskazany uszczerbek, należy zaś rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Oznacza to nic innego jak to, że przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowane tylko w przypadku osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź posiadają środki bardzo ograniczone, zaspokajające tylko podstawowe potrzeby życiowe. Jak się podkreśla w orzecznictwie instytucja prawa pomocy wprawdzie stanowi konstytucyjną gwarancję ochrony praw strony, to jednak ze względu na to, że jest wydatkowana ze środków Skarbu Państwa powinna być stosowana z dużą ostrożnością. Stanowi ona bowiem odstępstwo od konstytucyjnej zasady równego ponoszenia danin publicznych, dlatego powinna obejmować wyłącznie wyjątkowe sytuacje, tj. takie, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04 niepubl.). W ocenie referendarza sądowego sytuacja finansowa strony nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci żądanego zwolnienia od kosztów sądowych. Przede wszystkim należy wskazać, iż wysokość wpisu w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. Również pozostałe ewentualne koszty sądowe, tj. opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, wpis od zażalenia, wpis od potencjalnej skargi kasacyjnej, nigdy nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł. Uwzględniając powyższe oraz przedstawioną przez stronę sytuację dochodową uznać należało, że ta nie jest na tyle trudna aby uniemożliwiała poniesienie wskazanych, i co należy dodać rozłożonych w czasie kosztów postępowania sądowego. Przede wszystkim skarżąca ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe oraz co najważniejsze posiada stałe źródło dochodów w postaci renty rodzinnej oraz zasiłku pielęgnacyjnego w łącznej kwocie [...]zł netto. Również pozostająca z nią we wspólnym gospodarstwie domowym matka dysponuje stałym dochodem w kwocie [...]zł netto (emerytura wraz z zasiłkiem pielęgnacyjnym). Wskazane dochody z uwagi na ich stały charakter oraz wysokość - zdaniem oceniającego - nie pozwala na przyznanie stronie wnioskowanego prawa pomocy. Podkreślić bowiem należy, że instytucja ta zwana "prawem ubogich" ma wyjątkowy charakter, co stanowi, że służyć ma przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Skarżącej zaś do takich osób zaliczyć nie można, co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy. Ubocznie należy przypomnieć stronie, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd, przysługuje jej od organu który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw (art. 200 p.p.s.a.). Mając na uwadze wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.