I SA/Lu 559/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 14 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia w podatku od towarów i usług nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy oraz zobowiązania podatkowego za dany okres p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...]zł, skarżący zwrócił się o zwolnienie go z tej opłaty ponad kwotę [...]zł, dokonując jej uiszczenie w dniu złożenia wniosku. Ze złożonego formularza wniosku oraz nadesłanych oświadczeń wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, zamieszkując w domu jednorodzinnym o pow. 160 m2 należącym do córek, ponosząc koszty jego utrzymania. Według wnioskodawcy dochody rodziny stanowią wynagrodzenia jego i jego małżonki w wysokości odpowiednio 2.015 i [...] zł brutto oraz dochód z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w kwocie [...]zł brutto (razem [...] zł). Kwota ta zdaniem strony nie wystarcza na spłatę kredytów oraz koszty utrzymania i wyżywienia. Podniósł, że działalność gospodarcza na chwilę obecną nie przynosi praktycznie żadnych dochodów. Majątek jaki posiada to koparka o wartości ok. [...] zł oraz samochód ciężarowy o wartości [...] zł. W odpowiedzi na wezwanie skarżący złożył wyciągi z kont bankowych, zaświadczenia o wysokości dochodów, zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia za pracę, cztery umowy kredytu, zaświadczenie banku o wstrzymaniu egzekucji z rachunku bankowego wnioskodawcy oraz rachunki za: gaz, energię elektryczną, dostawę wody i odprowadzenie ścieków. Referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych (w całości lub w części), o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie skarżący może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez wskazany uszczerbek, należy zaś rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Oznacza to nic innego jak to, że przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowane tylko w przypadku osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź posiadają środki bardzo ograniczone, zaspokajające tylko podstawowe potrzeby życiowe. Jak się podkreśla w orzecznictwie instytucja prawa pomocy wprawdzie stanowi konstytucyjną gwarancję ochrony praw strony, to jednak ze względu na to, że jest wydatkowana ze środków Skarbu Państwa powinna być stosowana z dużą ostrożnością. Stanowi ona bowiem odstępstwo od konstytucyjnej zasady równego ponoszenia danin publicznych, dlatego powinna obejmować wyłącznie wyjątkowe sytuacje, tj. takie, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04 niepubl.). W ocenie referendarza sądowego sytuacja finansowa strony nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci żądanego częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Wysokość wpisu w niniejszej sprawie wynosi [...] zł, przy czym skarżący żąda zwolnienia go od tej kwoty w części przekraczającej [...] zł, którą uiścił wraz z wnioskiem. Mając zatem na względzie z jednej strony wielkość pozostałego do uiszczenia wpisu od skargi (1.000 zł), z drugiej zaś strony sytuację finansową i majątkową wnioskodawcy stwierdzić należy, że nie zachodzą przesłanki do uwzględnienia jego wniosku. Konkluzja taka nasuwa się w wyniku analizy oświadczeń wnioskodawcy oraz dokumentacji przedstawionej przez niego na wezwanie referendarza sądowego, a w szczególności wyciągów z rachunków bankowych, zaświadczeń o wynagrodzeniu za pracę oraz wysokości osiągniętego dochodu w 2014 r., które stanową wystarczający i zarazem przesądzający argument nie pozwalający przyznać stronie prawa pomocy w jakimkolwiek rozmiarze. Przede wszystkim wskazać należy, iż zarówno skarżący jak i pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym małżonka pracują uzyskując stały dochód (odpowiednio 2.015 i [...] zł brutto) pozwalający na utrzymanie domu oraz pokrywanie wszystkich niezbędnych potrzeb życiowych rodziny. Skarżący oprócz dochodów z tytułu umowy o prace (swoich i małżonki) osiąga również znacznej wielkości dochody z tytułu prowadzonej osobiście działalności gospodarczej. Na powyższe wskazuje wspomniana wyżej analiza nadesłanych wyciągów z rachunków bankowych skarżącego oraz zaświadczenia o wysokości dochodu osiągniętego w 2014 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (PIT-36). Mianowicie z wyciągów należących do skarżącego rachunków jednoznacznie wynika, że skarżący już w dacie wniesienia skarg dysponował środkami pieniężnymi z których mógł pokryć wymagalne obecnie koszty sądowe. Tytułem przykładu można wskazać, że w dniu 27 marca 2015 r., tj. niespełna dwa tygodnie przed wniesieniem skargi, suma środków na rachunku bankowym skarżącego wynosiła [...] zł. Z kolei w dniu 30 kwietnia 2015 r., tj. już po wniesieniu skargi, suma środków na tym rachunku wynosiła [...] zł. Natomiast w samym dniu składania wniosku na urzędowym formularzu, tj. 26 maja 2015 r. suma dostępnych środków tylko na jednym rachunku bankowym skarżącego wynosiła [...] zł. Dodania przy tym wymaga, że tylko w okresie od 13 marca 2015 r. do 13 kwietnia 2015 r. suma uznań na jednym rachunku bankowym skarżącego wyniosła [...] zł. W następnym miesiącu wartość ta wynosiła [...] zł. Powyższe fakty całkowicie podważają twierdzenia skarżącego o braku środków finansowych na poniesienie kosztów postępowania sądowego, które nie znajdują jakiegokolwiek potwierdzenia w treści rozpatrywanych dokumentów. To zaś nie pozwala uznać skarżącego za osobę, która wpisuje się w kanony ubóstwa dla których przeznaczona jest instytucja prawa pomocy nazywanego pierwotnie "prawem ubogich". Konkludując, kwota wykazanych przez skarżącego dochodów jest relatywnie wysoka i w zestawieniu z podaną kwotą niezbędnych wydatków, z pewnością pozwala na uiszczenie kosztów niniejszego postępowania. Żądania zwolnienia z kosztów sądowych nie uzasadnia również posiadanie do spłaty zaciągniętych kredytów. Konieczność regulowania przez stronę posiadanych przez nią zobowiązań nie stanowi bowiem przesłanki przyznania prawa pomocy. Brak jest bowiem podstaw aby zobowiązania cywilne przedkładać nad obowiązek poniesienia kosztów związanych z zainicjowanym przez stronę postępowaniem sądowym. Koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania. Poczynione wyżej uwagi pozwoliły na negatywną ocenę działań strony skarżącej zmierzających do przeniesienia ciężaru ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa, a w ostatecznym rozrachunku na innych obywateli, w sytuacji, gdy osiągane przez skarżącego i pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym osoby dochody są w stanie zabezpieczyć rzeczone należności budżetowe, bez jakiegokolwiek uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na uwadze wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.