I SA/Lu 570/10

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton - Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 14 października 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie płatności dla gospodarstwa niskotowarowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, skarżąca w terminie do jego opłacenia, złożyła pismo z dnia 18 lipca 2010r., w którym zwróciła się z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku jego uiszczenia. Pismo powyższe potraktowano jako wniosek o przyznanie prawa pomocy, w związku z czym do skarżącej skierowano wezwanie do wypełnienia urzędowego formularza wniosku o prawo pomocy na druku PPF. Skarżąca w terminie nadesłała wypełniony urzędowy formularz wniosku zakreślając w nim, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego na urzędowym formularzu skarżąca podniosła, iż jej mąż przebywa od [...] na zasiłku chorobowym, a w [...] 2010r. przeszedł poważną operację. Wskazała ponadto, że z prowadzonej pasieki nie uzyskuje żadnych dochodów, ponieważ "w roku 2009r. 90 % pszczół [...] spadło z powodu [...]", w związku z czym sezon obecny został przeznaczony na odbudowę pogłowia pszczół. W dalszej części urzędowego formularza skarżąca podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, a w skład jej majątku wchodzi dom o pow. [...] m2 oraz nieruchomość rolna o pow. [...] ha, zaś poza tym majątkiem nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Skarżąca wykazała, że jedynym dochodem rodziny jest zasiłek chorobowy męża w wysokości ok. [...] zł miesięcznie. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: W myśl art. 246 ( 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów postępowania jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. W sytuacji, gdy w/w oświadczenie jest niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Oświadczenie strony skarżącej zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do dokonania prawidłowej oceny sytuacji materialnej strony. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak bowiem było danych odnośnie wielkości posiadanych gruntów rolnych w ha przeliczeniowych, informacji czy w związku z posiadaną pasieką skarżąca prowadzi działy specjalne produkcji rolnej, jak również oświadczenia wskazującego na wysokość miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego. Nie zostało również wyjaśnione, czy w miejscu, które w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca podała jako adres zamieszkania (inne od miejsca jej pobytu), posiada (czy też nie) nieruchomość i jaka jest jej wielkość. W związku z powyższym skarżącą wezwano do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń. W odpowiedzi na powyższe, skarżąca nadesłała pismo z 2 września 2010r., w którym oświadczyła, że ani ona, ani mąż nie prowadzą działów specjalnych produkcji rolnej, nie posiada żadnych praw do nieruchomości, którą wskazała jako adres zamieszkania oraz podała, iż na comiesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego składają się następujące wydatki: energia elektryczna – ok. [...] zł; telefon – ok. [...] zł; żywność – ok. [...]-[...] zł. Do pisma skarżąca załączyła wyciąg z posiadanego rachunku bankowego za okres od 4 maja 2010r. do 1 sierpnia 2010r. oraz nakaz płatniczy na łączne zobowiązanie pieniężne w podatku rolnym i leśnym za 2010r. Z przedstawionego nakazu płatniczego wynika, że mąż skarżącej jest płatnikiem podatku rolnego od gruntów rolnych o pow. [...] ha fiz. (tj. [...] ha przeliczeniowego) oraz podatku leśnego od [...] ha powierzchni lasu. Natomiast analiza przedstawionego wyciągu bankowego wykazała, że skarżąca posiada zarówno większe wydatki, niż podała oświadczeniu z 2 września 2010r., jak również dochody z innych źródeł, których nie wykazała w urzędowym formularzu. Z wyciągu bankowego wynikało, że do comiesięcznych wydatków należy również opłata za telewizję "[...]" w kwocie [...] zł oraz spłata rat kredytów bankowych (np. tylko w miesiącu lipcu dokonano spłaty kilku rat kredytowych na łączną kwotę [...] zł. Zatem razem z wydatkami, które skarżąca podała w oświadczeniu z dnia 2 września 2010r. łączne miesięczne wydatki skarżącej na koszty utrzymania koniecznego oscylują w granicach [...] – [...] zł ([...] zł energia elektryczna + [...] zł telefon + [...]-[...] zł żywność + [...] zł telewizja + [...] zł spłaty rat kredytów). Łączne miesięczne wydatki przekraczały zatem kilkakrotnie podaną przez skarżącą kwotę miesięcznego dochodu rodziny w wysokości [...] zł. Dalsza analiza nadesłanego wyciągu bankowego wykazała, że tylko w miesiącu lipcu 2010r. skarżąca dokonała kilku wpłat na swoje konto w łącznej wysokości [...] zł. Wyjaśnienia wymagało zatem z czego skarżąca pokrywa miesięczne wydatki, jakie są inne źródła dochodów i w jakiej wielkości, w związku z czym do skarżącej wystosowano kolejne wezwanie do złożenia dodatkowego oświadczenia i dokumentów źródłowych. W odpowiedzi na powyższe, skarżąca w piśmie z 2 października 2010r. podniosła, że w poprzednim piśmie o prawo pomocy mogą faktycznie być nieprecyzyjne dane, jednakże, jak stwierdziła "nigdy nie liczy ile dochodu osiągnęła w danym miesiącu" i tak np., gdy "sprzeda ubiegłoroczny miód, to może zapłacić w tym roku np. w miesiącu lipcu pewne rachunki". W tym miejscu podnieść należy, iż ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych art. 246 ( 1 p.p.s.a., ciąży na osobie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu rodzinnego, majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji finansowej i rodzinnej. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem jej stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości) ze stałymi koniecznymi wydatkami ponoszonymi na utrzymanie. Niezbędne jest również porównanie możliwości finansowych strony wnioskującej o prawo pomocy (a więc badanie sytuacji materialnej po opłaceniu stałych koniecznych wydatków) z wielkością obciążeń tytułem kosztów, jakie strona musi ponieść w danym postępowaniu. Skarżąca nie wykazała w pełni, jaka jest jej rzeczywista sytuacja finansowa. Mimo stosownego wezwania, nie wyjaśniła źródeł finansowania swoich wydatków. Skarżąca w urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy podała, że jedynym dochodem rodziny jest zasiłek chorobowy męża w kwocie [...] zł oraz że nie osiąga żadnych dochodów z pasieki. Skoro zatem miesięczne wydatki skarżącej to kwota ok. [...] – [...] zł (w zależności od wielkości wydatków na żywność), to bez osiągania dochodów z innych źródeł skarżąca nie byłaby w stanie ich ponosić. O tym, że faktycznie skarżąca uzyskuje inne dochody świadczy choćby podnoszony już fakt, że w miesiącu lipcu 2010r. dokonywała wpłat na własne konto w łącznej kwocie [...] zł (wpłaty pieniężne były dokonywane również w poprzednich miesiącach). Stwierdzenie skarżącej zawarte w piśmie z 2 października 2010r., iż " nie liczy ile dochodu osiągnęła w danym miesiącu", świadczy że ten dochód faktycznie uzyskuje, jednak nie chce ujawnić jego faktycznej wielkości. Poza tym przeczy jej oświadczeniu złożonym w urzędowym formularzu o całkowitym braku dochodów z pasieki. W tym kontekście wątpliwości budzi oświadczenie skarżącej iż ani ona, ani mąż nie prowadzą działu specjalnego produkcji rolnej. W świetle art. 2 ust. 3 ustawy z 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. jedn. – Dz. U. z 2010r., Nr 51, poz. 307 ze zm.), zwanej dalej u.p.d.o.f., do działów specjalnych produkcji rolnej należy m.in. prowadzenie pasiek. Hodowla, chów czy też uprawa roślin stanowi dział specjalny w rozumieniu powołanego artykułu, jeśli ich rozmiary odpowiadają wartościom określonym w załączniku nr 2 do ustawy. Nie stanowią działów specjalnych produkcji rolnej uprawy, hodowla i chów zwierząt w rozmiarach nieprzekraczających wielkości określonych załączniku nr 2 do ustawy (art. 3a u.p.d.o.f.). Począwszy od 2002r. obowiązuje system określania minimalnych wielkości działów specjalnych stosownie do przepisu art. 24 ust.7 u.p.d.o.f., na podstawie którego Minister Finansów wydał rozporządzenie z dnia 16 września 2009r. w sprawie norm szacunkowych dochodu z działów specjalnych produkcji rolnej (Dz.U. z 2009r., nr 160, poz. 1269), obowiązujące od 1 stycznia 2010r. Zgodnie z tabelą rodzajów i rozmiarów działów specjalnych produkcji rolnej oraz norm szacunkowych dochodu rocznego, stanowiącą załącznik do rozporządzenia, w przypadku prowadzenia pasieki, działem specjalnym produkcji rolnej będzie prowadzenie pasieki powyżej 80 rodzin (pkt 11 tabeli). Natomiast jak wynika z zaświadczenia [..] Grupy Miodowej Spółka z o.o. w [...] /k-64 akt administracyjnych/ skarżąca posiada gospodarkę pasieczną i jako członek Stowarzyszenia Pszczelarzy [...] opłaciła za rok 2010 składkę za 83 rodziny pszczele. W świetle powyższego trudno dać wiarę oświadczeniu skarżącej o nieprowadzeniu działu specjalnego produkcji rolnej, niemożności obliczenia miesięcznego dochodu z prowadzenia pasieki jak i przedstawienia w tym względzie stosownych dokumentów. Reasumując powyższe, skoro nie można ustalić wielkości miesięcznych łącznych dochodów skarżącej, nie można też ocenić realnych możliwości finansowych ponoszenia przez nią w niniejszej sprawie kosztów sądowych. Brak jest zatem podstaw do uznania, iż skarżąca wykazała zaistnienie przesłanek przyznania prawa pomocy osobie fizycznej określonych art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym – zwolnienia od kosztów sądowych . Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 ( 1 i ( 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.