I SA/Lu 572/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w kwocie 100 zł, skarżący zwrócił się o zwolnienie go od kosztów sądowych. W motywach wniosku podniósł, że gospodarstwo domowe prowadzi razem z żoną, utrzymując się wyłącznie z dochodów z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej w wysokości 424 zł miesięcznie (dochód za 2017 r.). Majątek jaki skarżący posiada to dom jednorodzinny oraz grunty rolne o pow. ok. 3 ha, których wartość określił na ok. 2-3 miliony złotych. Dodał, że wszystkie nieruchomości obciążane są hipoteką przymusową na rzecz ZUS, co uniemożliwia swobodne dysponowanie majątkiem. Posiada ponadto niespłacony kredyt w wysokości ok. 50.000 zł. Wobec uznania, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do oceny sytuacji majątkowej strony, wezwaniem referendarza sądowego z dnia 4 października 2018 r. wydanym na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 - dalej "P.p.s.a.") zobowiązano stronę skarżącą do złożenia określonych dokumentów. Wezwanie to zostało doręczone pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 25 października 2018 r., jednakże do dnia dzisiejszego pozostało bez odpowiedzi. Pismem z dnia 2 listopada 2018 r. pełnomocnik skarżącego wskazał natomiast, że wezwanie to jest przejawem zamykania drogi sądowej, braku logiki i poprawnego rozumowania. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domaga się strona skarżąca, może zostać przyznane w razie wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Co przy tym istotne, podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę (art. 252 § 1 P.p.s.a.). Jeżeli natomiast oświadczenie zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Obowiązek ten rozciąga się przy tym na wszystkie dokumenty zawierające dane na temat sytuacji majątkowej strony, pozwalające tym samym zbadać istnienie przesłanek przyznania prawa pomocy. Wystosowanie rozpatrywanego wezwania ma na celu weryfikację informacji zawartych we wniosku poprzez ich konfrontację ze stosowną dokumentacją i w efekcie poczynienie ustaleń, które byłyby wolne od jakichkolwiek wątpliwości. Podkreślić w tym miejscu także należy, że sąd (referendarz sądowy) przyznaje prawo pomocy, gdy wnioskodawca wykaże, że w stosunku do jego osoby zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Użyte w treści art. 246 p.p.s.a. słowo "wykazać" oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, publ. LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, publ. LEX nr 1069777). W świetle powyższych uwag strona ma więc obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Nieuczynienie zadość temu obowiązkowi pociąga natomiast za sobą negatywne konsekwencje w postaci niemożliwości uwzględnienia wniosku. Taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie, gdyż dane zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego strony skarżącej i jej możliwości płatniczych. Dlatego też została ona wezwana do złożenia dodatkowych dokumentów. Skierowane wezwanie, nie zostało jednak wykonane, a w konsekwencji nie zostały złożone dokumenty, od których zależy rozstrzygnięcie rozpatrywanego wniosku. Podkreślić przy tym należy, że wezwanie było w niniejszej sprawie niezbędne, aby wykluczyć powstałe przy ocenie formularza wątpliwości. Konkludując, zawartych we wniosku oświadczeń strony nie sposób uznać za wystarczające, albowiem ich ogólnikowość nie pozwala na weryfikację ich wiarygodności. Brak zaś odpowiedzi na wezwanie do wyjaśnienia sytuacji finansowej i materialnej strony, oznacza, że ta nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku, w związku z czym stwierdzić należy, iż nie zachodzi obowiązek uznania przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. za uprawdopodobnione. W orzecznictwie nie budzi zaś wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku takiego postępowania uzupełniającego należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.