I SA/Lu 582/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie - Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. S., K. S. i M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej spadkobierców postanawia : odmówić K. S. przyznania prawa pomocy. Zarządzeniem z dnia 28 września 2011 r. wezwano skarżącego K. S. do uiszczenia solidarnie z pozostałymi skarżącymi wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł. W terminie do jego opłacenia skarżący K. S. złożył pismo zawierające wniosek o zwolnienie od opłat sądowych. Wniosek ten potraktowano jako wniosek o przyznanie prawa pomocy, w związku z czym do skarżącego przesłano wezwanie do wypełnienia urzędowego formularza wniosku o prawo pomocy. W zakreślonym terminie skarżący nadesłał wypełniony urzędowy formularz wniosku zaznaczając w nim, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, że nie zarabia mało, jednakże jest jedynym żywicielem rodziny. Ponoszone przez niego wydatki są związane nie tylko z życiem codziennym, ale również ze spłatą długów zaciągniętych we wcześniejszym okresie przez żonę (obecnie nieżyjącą). W dalszej części urzędowego formularza wniosku skarżący podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką i synem. Odnośnie stanu majątkowego wykazał, że posiada udział w [...] części domu o pow. [...] m2 wraz z działką o pow. [...] m2, udział wynoszący [...] części w mieszkaniu o pow. [...] m2 oraz udział wynoszący [..] części w działce letniskowej o pow. [...] m2. Podał, że jego dzieci posiadają udziały po [...] części w działce letniskowej o pow. [...] m2 oraz udziały po 1/6 części w mieszkaniu o pow. [...] m2. Wskazał, że źródłem utrzymania całej rodziny jest jego wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł. W dodatkowych informacjach podniósł, że spłaca zobowiązania zaciągnięte przez żonę w wysokości [...] zł, a także kredyt hipoteczny w kwocie [...] USD oraz kredyt bieżący w wysokości [...] zł. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Wniosek strony w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z unormowaniem art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że każda ze stron postępowania sądowoadministracyjnego, co do zasady ponosi koszty swojego udziału w postępowaniu przed sądem administracyjnym, chyba, że przepis szczególny zwalnia ją od tego obowiązku. W przedmiotowej sprawie brak jest unormowania prawnego, które zwalniałoby stronę od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w wyżej cytowanym art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej strony ubiegającej się o taką pomoc, w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Podnieść należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś strony z uwzględnieniem jej możliwości finansowych. Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego do kosztów sądowych należy zaliczyć koszt wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł (§ 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 221, poz. 2193/). Pozostałe ewentualne koszty sądowe (poza wpisem sądowym od potencjalnej skargi kasacyjnej wynoszącym połowę wpisu sądowego od skargi), tj. opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, opłata sądowa od zażalenia, nie przekroczą każdorazowo kwoty 100 zł (§ 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych /Dz.U. Nr 221, poz. 2192/ oraz § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Porównując wielkość wymaganych na obecnym etapie prowadzenia sprawy i ewentualnych kosztów sądowych do sytuacji majątkowej i finansowej wnioskodawcy, uznać należy, że nie wykazał on istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub części oznacza, że ciężar tych kosztów w zakresie objętym prawem pomocy poniesie zamiast strony budżet państwa, czyli faktycznie inni obywatele. Dlatego też instytucja przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, stanowiąca pomoc państwa powinna być stosowana wobec osób ubogich, które ze względu na szczególnie trudną sytuację materialną nie mogą tych kosztów uiścić bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W przedstawionych przez wnioskodawcę w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okolicznościach stwierdzić należy, że jego sytuacja materialna i rodzinna nie należy do szczególnie trudnych. Wnioskodawca i jego rodzina mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiadają znaczny majątek nieruchomy (mieszkanie, działka letniskowa, udział wnioskodawcy w [...] części domu wraz z działką). Stabilna jest również sytuacja finansowa wnioskodawcy i jego rodziny, bowiem wnioskodawca osiąga stały dochód z tytułu umowy o pracę wynoszący [...] zł brutto miesięcznie (w przeliczeniu na osobę w rodzinie dochód miesięczny wynosi [...] zł). W tej sytuacji wnioskodawcy nie można uznać za osobę ubogą, która nie dysponuje majątkiem ani środkami pieniężnymi, które mogłaby przeznaczyć na opłacenie kosztów sądowych. W ocenie referendarza wysokość miesięcznych dochodów wnioskodawcy, zezwala na stwierdzenie, że jest w stanie opłacić koszty sądowe bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponadto należy zauważyć, że wnioskodawca zamieszkując wraz z dziećmi w należącym do rodziny mieszkaniu, może wykorzystać posiadany udział wynoszący [...] części domu o pow. [...] m2 wraz z działką o pow. [...]m2 w sposób przynoszący dochód. Natomiast podnoszona przez wnioskodawcę okoliczność dotycząca spłaty kredytów, nie stanowi samoistnej przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Zaciągnięte kredyty świadczą bowiem o zdolnościach płatniczych podczas gdy zwolnienie od kosztów sądowych przyznawane jest osobom, które pomimo największych starań nie są w stanie uiścić tych kosztów ze względu na niski dochód lub jego brak, a także ze względu na brak majątku, który mógłby służyć pozyskaniu środków pieniężnych na sfinansowanie kosztów sądowych. Ponadto zasadą jest, że zobowiązania cywilnoprawne nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, takimi jak koszty sądowe, bowiem spowodowałoby to nieuzasadnione przerzucenie ciężaru ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa (postanowienie NSA z 28 września 2010 r. II OZ 908/10 Lex nr 743999). Reasumując powyższe, wnioskodawca nie spełnia przesłanek określonych przepisem art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a do przyznania prawa pomocy w częściowym zakresie, bowiem nie wykazał, że poniesienie pełnych kosztów postępowania wiązałoby się dla niego i jego rodziny z uszczerbkiem utrzymania koniecznego. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.