I SA/Lu 583/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Kwiatek (sprawozdawca, Sędziowie WSA Wojciech Kręcisz,, NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Protokolant Referent stażysta Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w likwidacji na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji rachunków bankowych oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia "A" w likwidacji (dalej "Spółka"), utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji rachunku bankowego. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że Dyrektor ZUS, w ramach prowadzonego wobec Spółki postępowania egzekucyjnego, celem wyegzekwowania należnych składek objętych stosownymi tytułami wykonawczymi zajął wierzytelności z rachunku bankowego w Banku [...] w W., który przyjął je do realizacji. Odpisy tytułów wykonawczych wraz z odpisami zawiadomień o zajęciu zostały Spółce doręczone. W toku prowadzonego postępowania pismem z dnia 26 stycznia 2010 r. Spółka złożyła wniosek o zwolnienie spod egzekucji rachunku bankowego, który uzasadniała ważnym interesem, czyli zapewnieniem prowadzenia działalności gospodarczej w normalnych warunkach i umożliwieniem uzyskania środków finansowych na spłatę zadłużenia. Dyrektor ZUS postanowieniem z dnia [...] odmówił Spółce zwolnienia spod egzekucji rachunku bankowego w Banku [...] w W.. W zażaleniu Spółka zarzuciła, iż postanowienie pomija merytoryczną ocenę istniejących uwarunkowań gospodarczych i nie wskazuje sposobu prowadzenia działalności gospodarczej w sytuacji stosowania czynności egzekucyjnych i zajęcia kont bankowych. Wskazała, iż stosowanie przymusu w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne skutecznie ogranicza osiąganie środków finansowych pochodzących z produkcji. Uzasadniała, iż okolicznością przemawiającą za pozytywnym załatwieniem wniosku jest zapewnienie warunków do kontynuowania produkcji i uzyskania środków finansowych niezbędnych na wykonanie wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia 30 września 2009 r. sygn. akt [...] (m.inn. zobowiązującego prezesa i wiceprezesa zarządu Spółki do naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz ZUS Oddział w L. kwoty po 38.773 zł w terminie 1,5 roku od uprawomocnienia się wyroku). Dyrektor Izby Skarbowej analizując zaistniały w sprawie stan faktyczny w świetle obowiązujących przepisów prawa zważył, że w myśl art. 13 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.jedn. Dz.U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954 ze zm. - dalej "u.p.e.a.") zwolnienie spod egzekucji określonych składników majątkowych należących do zobowiązanego może nastąpić tylko w przypadku łącznego zaistnienia trzech ustawowo określonych przesłanek: 1) złożenia przez zobowiązanego wniosku w powyższym zakresie, 2) uzyskania na zwolnienie zgody wierzyciela oraz 3) gdy za zwolnieniem przemawia ważny interes zobowiązanego. Podkreślając, iż postanowienia podejmowane przez organy egzekucyjne na podstawie wskazanego wyżej przepisu mieszczą się w ramach tzw. uznania administracyjnego wyjaśnił, iż w rozpatrywanej sprawie wierzycielem i organem egzekucyjnym jest Dyrektor Oddziału ZUS., który postanowieniem z dnia [...] odmówił zwolnienia z egzekucji rachunku bankowego w Banku [...] w W.. Wyjaśnił też, iż – w jego ocenie - w przedmiotowej sprawie brak również spełnienia przesłanki "ważnego interesu zobowiązanego". Uzasadniał, że okoliczności wskazane we wniosku, choć istotne dla Spółki, nie mogą być utożsamiane z "ważnym interesem zobowiązanego", o którym mowa w art. 13 u.p.e.a. Wskazał, że przez ważny interes dłużnika należy rozumieć nadzwyczajne ( w znaczeniu obiektywnym) przypadki losowe, z powodu których zobowiązany nie jest w stanie uregulować zaległości. Organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 7 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. W przedmiotowej sprawie, dokonane przez organ egzekucyjny w toku postępowania egzekucyjnego zajęcie rachunku bankowego nie spowodowało zmniejszenia stanu zadłużenia, gdyż jak wynika z informacji udzielonej przez Bank [...] w W. na zajętym rachunku brak jest środków pieniężnych. Dyrektor Izby Skarbowej zwrócił również uwagę, iż Spółka powołując się na uciążliwość zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z rachunku bankowego, nie wskazała żadnego innego alternatywnego, a przede wszystkim skutecznego sposobu uregulowania przedmiotowych zaległości. Organ nie podzielił również stanowiska Spółki, iż w przypadku odmownego załatwienia jej wniosku powinien wskazać sposób prowadzenia działalności gospodarczej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Spółka wnosząc o pozytywne rozpatrzenie skargi i uwolnienie z zajęcia rachunków bankowych zarzuciła, że zaskarżone postanowienie zostało wydane bez uwzględnienia art. 7 § 2 u.p.e.a., powodując tym brak możliwości prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na produkcji. Skarżąca Spółka argumentowała, że jako podmiot gospodarczy, środki na finansowanie procesu produkcyjnego uzyskuje z przychodów własnej produkcji wzmacnianych kredytem obrotowym w rachunku bieżącym, a po otrzymaniu tytułu wykonawczego bank odmówił dalszego kredytowania oraz wezwał Spółkę do spłaty udzielonego kredytu. Uzasadniała, że to nieprzewidywalne oraz niezależne od niej zdarzenia spowodowały jej trudności finansowe. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podniósł, iż zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego Spółka mogła podnosić w trybie art. 33 i 34 u.p.e.a., a nie w obecnym postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżone postanowienie prawa nie narusza. Zgodnie z art. 13 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes, może zwolnić z egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego, jeżeli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela. Wykładnia tego przepisu nie budzi wątpliwości. Z literalnego jego brzmienia wynika, że zwolnienie spod egzekucji określonych składników majątkowych należących do zobowiązanego może nastąpić tylko w przypadku łącznego zaistnienia trzech wskazanych w nim przesłanek, a mianowicie: wniosek zobowiązanego; ważny interes zobowiązanego; zgoda wierzyciela. Rację ma Dyrektor Izby Skarbowej, gdy argumentuje, że konstrukcja zwolnienia z egzekucji składników majątkowych opiera się na tzw. "uznaniu administracyjnym", co oznacza, że z jednej strony wypełnienie tych przesłanek nie zobowiązuje organu egzekucji do zastosowania zwolnienia, ale też nakłada na ten organ obowiązek szczególnie wnikliwego przeprowadzenia takiego postępowania (por. wyrok WSA z dnia 14 sierpnia 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 4373/06, LEX nr 386541). Poza sporem pozostaje, iż w przedmiotowej sprawie zobowiązany zgody wierzyciela na zwolnienie z egzekucji danych składników majątkowych nie uzyskał. Jak wynika z akt, postanowieniem z dnia [...] Dyrektor ZUS nie wyraził zgodny na zwolnienie spod egzekucji środków pieniężnych z tytułu zajętego prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego prowadzonego przez Bank [...] w W. (k.69 akt administracyjnych). W tych okolicznościach i w kontekście wskazanych normatywnych przesłanek, od kumulatywnego ziszczenia się których uzależnione jest zwolnienie spod egzekucji, brak podstaw prawnych, aby kwestionować zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia. Brak zgody wierzyciela wyklucza bowiem możliwość pozytywnego uwzględnienia wniosku zobowiązanego, nawet gdyby organ egzekucyjny stwierdził, że ważny interes zobowiązanego za tym przemawia. Niezależnie od powyższych okoliczności przesądzających o negatywnym dla skarżącej rozstrzygnięciu sprawy nadmienić należy, iż Dyrektor Izby Skarbowej trafnie ocenił, że nie została spełniona także przesłanka ważnego interesu zobowiązanego w rozumieniu art. 13 § 1 u.p.e.a. Zważyć należy, iż przepis ten ma na celu ochronę interesów tak zobowiązanego jak i wierzyciela, dlatego też nie może prowadzić do sytuacji, że egzekucja okaże się bezskuteczna. Dlatego też zobowiązany musi wykazać nie tylko argumenty przemawiające za zwolnieniem z egzekucji określonych składników majątkowych ale także wykazać, że możliwe jest prowadzenie egzekucji i uzyskanie egzekwowanych należności z jego innych składników majątkowych ( zob.. wyrok sprawie o sygn. akt I SA/Łd 997/07 - orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo). Bezspornym jest, iż Spółka nie wskazała żadnego innego alternatywnego, a przede wszystkim skutecznego sposobu uregulowania przedmiotowych zaległości. Podzielić również należy stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie zarzutu skargi co do naruszenia art. 7 § 2 u.p.e.a. Prawidłowo argumentuje organ, że kwestia zastosowanych środków egzekucyjnych nie może być objęta zakresem przedmiotowej sprawy. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzeczono jak w sentencji.