I SA/Lu 587/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer Sędziowie WSA Ewa Kowalczyk (sprawozdawca) Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Kożuch po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 października 2017 r. sprawy ze skargi H. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz H. B. kwotę [...]zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym do sądu postanowieniem z [...] znak: [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówił przywrócenia H. B. (dalej jako skarżący) terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika L. Urzędu Skarbowego w L. z [...] znak: [...] w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności podatkowej. Postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy: Decyzją z [...] Naczelnik L. Urzędu Skarbowego orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako członka zarządu "A. I." sp. z o.o. z/s w L. wraz ze Spółką za zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2010 r. Decyzja została wysłana na adres skarżącego w L., przy ul. [...]. W związku z tym, że korespondencja nie została odebrana, przyjęto skutek doręczenia z dniem 2 stycznia 2017 r. Wnioskiem z [...] pełnomocnik skarżącego wystąpił o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wskazał, że o wydaniu i treści decyzji Pan skarżący dowiedział się w dniu 2 marca 2017 r. Zdaniem pełnomocnika zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją korespondencja urzędu, w tym: zawiadomienie o wszczęciu postępowania, wezwanie do udzielenia wyjaśnień oraz postanowienie z art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej, nie została doręczona skarżącemu. W czasie trwania postępowania oraz w dacie wydania przedmiotowej decyzji skarżący nie zamieszkiwał, ani nie przebywał pod adresem przy ul. [...] w L. (był tam jedynie zameldowany). Pomimo, że korespondencja wracała z adnotacją "nie podjęto w terminie" organ nie podjął czynności w celu ustalenia miejsca zamieszkania czy pobytu skarżącego. Pełnomocnik podniósł, że skoro organ podatkowy skierował zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę pobieranego do Spółki A. P., oznacza to, że przy dołożeniu należytej staranności organ był w stanie skontaktować się ze skarżącym w celu powiadomienia o prowadzonym. Skarżący o wystawionych tytułach wykonawczych dowiedział się dopiero 1 marca 2017 r. od zatrudniającej go spółki i podjął działania w celu odbioru korespondencji kierowanej na adres zameldowania. W dacie prowadzonego postępowania oraz wydania decyzji miejscem zamieszkania skarżącego był nadal i jest A.. Jako dowód na powyższą okoliczność pełnomocnik złożył orzeczenie [...] Z. S. S. z dnia [...] oraz licencję wydaną przez ten podmiot z dnia [...] Po rozpatrzeniu wniosku, postanowieniem z [...] organ odmówił przywrócenia terminu. W jego ocenie skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, nie można też uznać, że dochował terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Odnosząc się do argumentów podniesionych we wniosku organ wskazał, że organ podatkowy w celu ustalenia właściwego adresu do doręczania pism skarżącemu korzystał z Centralnego Rejestru Podmiotów Krajowej Ewidencji Podatników. Z danych uzyskanych z Rejestru wynika, że adresem właściwym do doręczeń był adres w L., przy ul. [...]. Z raportów z Rejestru wynika, że wskazany przez skarżącego adres w A. jest adresem korespondencyjnym ważnym od 30 marca 2017 r. W dacie wszczęcia postępowania, jak również wydania decyzji aktywnym i jedynym właściwym był adres, na który organ I instancji kierował korespondencję. Organ podniósł, że skarżący, pomimo obowiązku wynikającego z art. 9 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz.U. z 2016 r. poz. 476 ze zm.) nie powiadomił organu podatkowego o zmianie adresu miejsca zamieszkania w czasie. Wbrew argumentom podniesionym we wniosku, z przepisów Ordynacji podatkowej nie wynika nieograniczony i bezwzględny obowiązek poszukiwania adresu podatnika, tym bardziej w sytuacji, gdy sam podatnik w relacjach z organami podatkowymi (a także innymi instytucjami) konsekwentnie, od wielu lat, wskazuje konkretny adres i nie aktualizuje dotyczących go danych. W przypadku, gdy podatnik nie zaktualizował danych osobowych uwzględnianych w zgłoszeniu identyfikacyjnym, to wysłanie pism na adres wynikający z tego zgłoszenia, nawet jeśli podatnik faktycznie zamieszkiwał w innym miejscu, nie narusza ustawowej procedury wysyłania korespondencji. Jeśli zatem strona nie dopełni obowiązku i nie powiadomi organu podatkowego o zmianie adresu, to tym samym nie może powoływać się na niedoręczenie jej pism z organu podatkowego, bowiem uznaje się je za doręczone pod dotychczasowym adresem. W skardze do sądu administracyjnego na postanowienie z [...] skarżący zarzucił naruszenie: (1) art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej, przez błędne przyjęcie, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w niedotrzymaniu terminu do złożenia odwołania od decyzji; (2) art. 9 ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników w zw. z art. 120 i 121 § 1 Ordynacji podatkowej, przez błędną wykładnię; (3) art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, przez nieuwzględnienie, że fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu (także przez stronę postępowania); (4) art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej, przez nieuwzględnienie, że dokumenty wystawiane w toku postępowania egzekucyjnego przez administracyjny organ egzekucyjny są dokumentami urzędowymi. Uzasadniając zarzuty podniósł, że ocena przez organ przedstawionych we wniosku okoliczności jest dowolna. Skarżący wykazał, że w dacie wydania przedmiotowej decyzji wymiarowej jego centrum życiowym, a więc miejscem zamieszkania był i jest nadal A., czego dowodzą dokumenty urzędowe w postaci orzeczenia i licencji wydanych przez P. Z. S. S. W ocenie skarżącego organ powołując się na art. 9 ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników nie uwzględnił faktu, że skarżący jest osobą fizyczną, nieprowadzącą działalności gospodarczej. W związku z tym, zgodnie z ustępem 1d powołanego przepisu może aktualizować dane dotyczące miejsca zamieszkania w składanych deklaracjach, w tym w zeznaniu w podatku dochodowym (za 2016 r. do 30 kwietnia 2017 r.). Tym samym skarżący, skoro do czasu złożenia odwołania (z wnioskiem o przywrócenie terminu) nie miał obowiązku składania deklaracji, to nie naruszył art. 9 ustawy. Zdaniem skarżącego, wbrew twierdzeniom organu, skarżący dochował 7-dniowego terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W dniu [...] organ zawiadomił o zajęciu wynagrodzenia zakład pracy, a nie skarżącego. Skarżący dopiero w dniu 1 marca dowiedział się, że zostały przeciwko niemu wystawione tytuły egzekucyjne, a 2 marca dowiedział się o wydanych w stosunku do niego decyzjach. W związku z tym złożony w dniu [...] wniosek o przywrócenie terminu został złożony w ustawowym terminie. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa skutkującym koniecznością jego uchylenia. Istota sporu prawnego między skarżącym a organem podatkowym sprowadza się do istnienia w badanej sprawie przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika L. Urzędu Skarbowego w L. z [...] Merytoryczne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu jest uwarunkowane uprzednim ustaleniem, że doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Jeśli bowiem termin nie upłynął, nie można mówić o jego uchybieniu i bezprzedmiotowe byłoby rozpatrywanie wniosku o przywrócenie. Decyzja z [...] została wysłana na adres skarżącego w L., przy ul. [...]. W związku z tym, że korespondencja nie została odebrana, na podstawie art. 150 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm., dalej jako "O.p") przyjęto skutek doręczenia z dniem 2 stycznia 2017 r. Termin do wniesienia odwołania upłynął bezskutecznie w dniu 16 stycznia 2017 r. Postanowieniem z [...] znak: [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Okolicznością znaną obydwu stronom postępowania jest fakt, że postanowienie to zostało zaskarżone, a wyrokiem z dnia 4 października 2017 r. (sygn. akt I SA/Lu 586/17) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę, podzielając prawidłowość ustaleń organu co do skuteczności doręczenia decyzji. Jak trafnie wskazuje Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, z art. 162 § 1 O.p. wynika, że przywrócenie terminu jest uzależnione od spełnienia przez wnioskodawcę czterech przesłanek. Niesporne w badanej sprawie jest spełnienie przez skarżącego dwóch z tych przesłanek: skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu oraz dopełnił czynności, dla których termin był ustanowiony (wniósł odwołanie). Sporne natomiast jest spełnienie pozostałych dwóch przesłanek: zachowania terminu 7-dniowego do złożenia wniosku, liczonego od dnia ustania przyczyny, która spowodowała uchybienie terminu oraz uprawdopodobnienie przez skarżącego braku winy w uchybieniu terminu. W pierwszej kolejności należy odnieść się do zachowania terminu siedmiodniowego, jest to bowiem warunek formalny poprawności wniosku, a jego niespełnienie uniemożliwia przejście do oceny kluczowej przesłanki braku winy. W tym kontekście należy zauważyć, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ wprawdzie stwierdza, że w okolicznościach sprawy nie można uznać, że skarżący dochował siedmiodniowego terminu, jednakże w dalszych wywodach tego stanowiska już nie wyjaśnia. Siedmiodniowy termin do złożenia wniosku powinien być odnoszony do ustania przyczyny, na którą powołuje się skarżący. W badanej sprawie przyczyną jest brak wiedzy o toczącym się postępowaniu podatkowym oraz o wydaniu decyzji Naczelnika L. Urzędu Skarbowego z [...] Z argumentacji skarżącego wynika, że przyczyna ta ustała w dniu 2 marca 2017 r., kiedy to dowiedział się o zawiadomieniu jego pracodawcy o zajęciu wynagrodzenia za pracę. Argumentacji tej organ nie podważył, w szczególności nie wykazał, że zawiadomienie o zajęciu zostało doręczone pracodawcy wcześniej niż przed podawanym przez skarżącego dniem 28 lutego 2017 r. Z dołączonej do wniosku o przywrócenie terminu kopii zawiadomienia wynika jedynie, że zostało ono wystawione 16 lutego 2017 r. Na kopii widnieje też odręczna data "28 lutego 2017 r.", którą skarżący wskazuje jako datę doręczenia zawiadomienia pracodawcy. W tej sytuacji, skoro organ nie podważył argumentów skarżącego wykazując, że skarżący musiał dowiedzieć się o wydaniu wobec niego decyzji z 14 grudnia 2016 r. jeszcze przed dniem 28 lutego 2017 r., należy uznać, że pełnomocnik skarżącego, wysyłając wniosek o przywrócenie terminu pocztą w dniu 7 marca 2017 r. zachował siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 162 § 2 O.p. Termin ten będzie zachowany nawet przy przyjęciu, że skarżący powinien był się dowiedzieć o decyzji już w dniu 28 lutego 2017 r. Przechodząc do oceny zasadniczej przesłanki przywrócenia terminu – braku winy w uchybieniu terminu, należy zwrócić uwagę na kluczowy element jakim jest wskazanie obowiązku, który został przez skarżącego naruszony. Wbrew argumentacji organu, w ocenie sądu nie doszło do naruszenia takiego obowiązku. Powołując się na przepisy ustawy o ewidencji podatników organ wywodzi, że skarżący naruszył wynikający z art. 9 ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników obowiązek powiadomienia organu podatkowego o zmianie adresu miejsca zamieszkania. Należy jednak zwrócić uwagę, że art. 9 tej ustawy ma rozbudowaną treść, a zakres obowiązku aktualizowania danych w ewidencji jest zróżnicowany, w zależności od tego, z jakim podatnikiem mamy do czynienia. Ustęp 1 powoływanego przepisu nakłada obowiązek aktualizowania danych objętych zgłoszeniem identyfikacyjnym przez dokonanie zgłoszenia aktualizacyjnego do naczelnika urzędu skarbowego, nie później niż w terminie 7 dni od dnia, w którym nastąpiła zmiana danych. Jednakże przepis ten odnosi się wyraźnie do podmiotów, o których mowa w art. 6 ust. 1, 1a i 10 ustawy, czyli podatników podatku od towarów i usług lub podatku akcyzowego; innych podatników, z wyłączeniem osób fizycznych objętych rejestrem PESEL nieprowadzących działalności gospodarczej lub niebędących zarejestrowanymi podatnikami podatku od towarów i usług, oraz płatników podatków podlegających obowiązkowi ewidencyjnemu; płatników składek ubezpieczeniowych, niepodlegających obowiązkowi ewidencyjnemu jako podatnicy ani jako płatnicy podatków. Skarżący jest osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej. Z treści powołanych przepisów wynika jednoznacznie, że obowiązek aktualizacji danych w ewidencji w terminie 7 dni nie dotyczy tej kategorii podatników. W ich przypadku kluczowe znaczenie ma art. 9 ust. 1d ustawy o ewidencji podatników, zgodnie z którym w przypadku zmiany adresu miejsca zamieszkania przez podatnika będącego osobą fizyczną objętą rejestrem PESEL nieprowadzącą działalności gospodarczej lub niebędącą zarejestrowanym podatnikiem podatku od towarów i usług, za dokonanie aktualizacji uznaje się podanie przez tego podatnika aktualnego adresu miejsca zamieszkania w składanej deklaracji lub innym dokumencie związanym z obowiązkiem podatkowym. Podatnicy mogą również dokonać aktualizacji adresu miejsca zamieszkania według wzoru określonego na podstawie art. 5 ust. 5 tej ustawy. W świetle tych przepisów trafnie skarżący podnosi, że skoro zmiana miejsca zamieszkania nastąpiła w 2016 r., aktualizacji zmiany miejsca zamieszkania skarżący powinien dokonać w rocznym zeznaniu podatkowym za 2016 rok, zaś termin do złożenia tego zeznania upływał w dniu 30 kwietnia 2017 r. W tej sytuacji, skoro postępowanie w sprawie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności skarżącego prowadzone było od [...] (data postanowienia o wszczęciu postępowania) do [...] (data skutku doręczenia decyzji [...].), nie można skutecznie zarzucać, że skarżący naruszył obowiązek zaktualizowania swoich danych dotyczących miejsca zamieszkania. Z oczywistych względów nie można również wywodzić naruszenia obowiązku skarżącego na podstawie art. 146 § 1 O.p. (obowiązek zawiadomienia organu podatkowego o zmianie adresu do doręczeń), bowiem przepis ten dotyczy sytuacji, kiedy adres zmieniany jest w toku postępowania. Nic w wywodach organu nie wskazuje, że taka sytuacja miała miejsce w badanej sprawie. Wobec powyższego organ wadliwe uznał, że skarżący w badanej sprawie nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Organ nie wykazał, że skarżący naruszył obowiązek zaktualizowania danych w ewidencji podatników dotyczących adresu zamieszkania. W konsekwencji organ wadliwie zastosował w sprawie art. 162 Ordynacji podatkowej, co musi skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Uchylenie zaskarżonego postanowienia skutkuje koniecznością ponownego rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, z uwzględnieniem wiążącej oceny prawnej sądu, zawartej w powyższych wywodach. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. sąd uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800, ze zm.), uwzględniając kwotę uiszczonego wpisu (100 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika według stawki [...] zł powiększone o opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł). .