I SA/Lu 606/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, Sędziowie WSA Halina Chitrosz (sprawozdawca), NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk, Protokolant Referent stażysta Paulina Zając, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi T. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia czynności egzekucyjnych oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia T. J. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia czynności egzekucyjnych polegających na zajęciu rachunku bankowego w [...] S.A., dokonanych zawiadomieniami z dnia 27 października 2010 r. o numerach od [...] do [...] i z dnia 25 listopada 2010 r. o numerach od [...] do [...] - utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W jego uzasadnieniu wskazano, że decyzją nr [...] z dnia 15 września 2010r., znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, iż na koncie skarżącego figurują zadłużenia: - na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych w łącznej kwocie 23.388,96 zł, - na Fundusz Ubezpieczenia Zdrowotnego w łącznej kwocie 11.403,25 zł, - na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie 1.784,12 zł oraz należne odsetki od tych należności. Wobec tego, iż skarżący nie uregulował w/w zaległości, ZUS wystawił tytuły wykonawcze: w dniu 27 październik 2010 r. o numerach od [...] do [...] oraz w dniu 25 listopada 2010 r. o numerach od [...] do [...] i od [...] do [...]. W celu wyegzekwowania należności nimi objętych, Dyrektor Oddziału ZUS dokonał zajęcia rachunku bankowego skarżącego w [...] S.A. we W., a w związku z bezskutecznością podjętych działań, wierzyciel przekazał je do dalszej realizacji Naczelnikowi Urzędu Skarbowego, zmieniając jednocześnie ich numery na odpowiednio od [...] do [...]. Na ich podstawie (z wyjątkiem nr [...]), organ egzekucyjny - zawiadomieniem z dnia 11 lutego 2011 r. dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej skarżącego z tytułu nadpłaty podatku (PIT-28). Odpis tego zajęcia wraz z odpisem tytułu wykonawczego nr [...] doręczono na adres skarżącego w dniu 17 lutego 2011 r. Z tytułu tego zajęcia dłużnik zajętej wierzytelności w dniu 16 lutego 2011r. przekazał kwotę 129 zł, którą zaksięgowano - zgodnie z art. 115 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - na poczet kosztów egzekucyjnych objętych m. in. tytułami wykonawczymi o numerach od [...] do [...]. W dniu 28 lutego 2011 r. do Urzędu Skarbowego wpłynęło "pismo w postępowaniu egzekucyjnym w administracji" z dnia 23 lutego 2011 r. oraz "skarga na czynność zajęcia prawa majątkowego" z dnia 23 lutego 2011 r., podpisane przez adwokata K. M., w którym, "z ostrożności procesowej" zgłoszone zostały zarzuty dotyczące wszczętego postępowania egzekucyjnego, to jest: - przedawnienia należności ZUS, których termin wymagalności przypadał przed dniem 1 stycznia 2003 r., - nieprawidłowego naliczenia wysokości należności objętych tytułami wykonawczymi określonymi w poz. 169, 170, 171 i 172 - zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej z dnia 11 lutego 2011 r., nr [...], - wykonania obowiązku określonego tytułem wykonawczym pod poz. 187 ww. zajęcia nadpłaty przed wszczęciem postępowania, - nieistnienie obowiązku w zakresie należności objętych tytułami w poz. 158, 160, 161, 166 i 168 dokonanego zajęcia z uwagi na wysokość wynagrodzenia pobieranego przez zobowiązanego w tych okresach rozliczeniowych. Drugie z tych pism, zatytułowane "skarga na czynność zajęcia prawa majątkowego", dotyczyło dokonanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w dniu 11 lutego 2011 r. zajęcia wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT 28 za 2010 r.) i zgodnie z właściwością zostało przekazane Dyrektorowi Izby Skarbowej, jak również było przedmiotem odrębnego postępowania. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] nr [...] oddalił skargę na czynność egzekucyjną Naczelnika Urzędu Skarbowego polegającą na zajęciu wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych. Na postanowienie to zostało złożone zażalenie z dnia 17 maja 2011 r. do Ministra Finansów. Wcześniej, w związku z tym, iż do ww. podań nie zostało załączone stosowne pełnomocnictwo, pismami z dnia 2 marca 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wezwał skarżącego do usunięcia braku formalnego złożonych pism poprzez dołączenie do akt sprawy pełnomocnictwa oraz do sprecyzowania zakresu żądania objętego ww. podaniem zatytułowanym "pismo w postępowaniu egzekucyjnym w administracji", a w szczególności, czy wnosi on zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do ich wniesienia, czy też jest to wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na powyższe, przy piśmie z dnia 10 marca 2011 r. przesłane zostało pełnomocnictwo z dnia 1 lutego 2011 r. udzielone adwokatowi K. M., który wyjaśnił, iż o ile tytuły wykonawcze objęte zajęciem są tożsame z tymi, które wcześniej doręczył zobowiązanemu Dyrektor Oddziału ZUS, to składa on wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, w przypadku jednak, gdy są to inne tytuły wykonawcze wniosek zobowiązanego należy traktować jako zgłoszenie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W tej sytuacji, pismem z dnia 18 marca 2011 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego wystąpił do wierzyciela, tj. ZUS Oddział w L. Inspektorat w K., o zajęcie stanowiska w przedmiocie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] znak: [...] ZUS Oddział w L. Inspektorat w K. jako wierzyciel - na podstawie art. 17 § 1 w związku z art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - uznał za bezzasadne zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...] oraz [...]. Wskazano również, że skarżący złożył skierowane do ZUS Oddział w L. Inspektorat w K. pismo z dnia 8 marca 2011 r., w którym wniósł na podstawie art. 59 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji o wydanie postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...] oraz od [...], z uwagi na przedawnienie przedmiotowych należności oraz podstawie art. 60 § 1 i 2 cyt. ustawy postanowienia w przedmiocie uchylenia zajęć rachunku bankowego w [...] S.A. ZUS, postanowieniem nr [...] z dnia 12 kwietnia 2011 r. znak: [...] odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] i od [...] do [...] oraz odmówił uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych (zajęcia rachunku bankowego), a następnie, przy pismach z dnia 14 kwietnia 2011 r. znak: [...] - przekazał ww. wniosek z dnia 8 marca 2011 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz ww. postanowienia o numerach [...] i [...] jako stanowisko wierzyciela Naczelnikowi Urzędu Skarbowego. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] - wydanym na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 1 pkt 1, 2 i 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach (...). Dalej organ podał, że w dniu 11 maja 2011r. zostało złożone zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej, postanowieniem z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji, jednocześnie polecając Naczelnikowi Urzędu Skarbowego wydanie stosownego rozstrzygnięcia odnośnie zawartego w piśmie z dnia 8 marca 2011 r. wniosku o uchylenie czynności egzekucyjnych polegających na zajęciu rachunku bankowego w [...] S.A. we W., złożonego do ZUS Oddział w L. Inspektorat w K. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał postanowienie z dnia [...] nr [...], którym odmówił uchylenia czynności egzekucyjnych polegających na zajęcia rachunku bankowego w [...] S.A., dokonanych zawiadomieniami z dnia 27 października 2010 r. o numerach od [...] do [...] i z dnia 25 listopada 2010 r. o numerach od [...] do [...] W zażaleniu od tego postanowienia, pełnomocnik skarżącego wniósł o jego zmianę poprzez uchylenie dokonanych zajęć rachunków bankowych, ewentualnie o uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, podnosząc, że postępowanie odwoławcze dotyczące postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego wchodzi w fazę sądowoadministracyjną. Biorąc pod uwagę, że toczące się postępowanie winno doprowadzić do umorzenia postępowania egzekucyjnego, zaskarżone postanowienie w sprawie odmowy uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych jest – w jego ocenie – wadliwe, bo zostało oparte na nieprawidłowym rozstrzygnięciu. W jego rozpoznaniu, po przytoczeniu przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego wyszczególnionych w art. 59 § 1 (pkt.1-10) ustawy egzekucyjnej, Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że: - w myśl art. 59 § 3, w przypadkach, o których mowa w § 1, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4. - zgodnie z art. 59 § 4, postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu. Podając następnie, że stosownie do przepisów ustawy egzekucyjnej: - art. 60 § 1 - umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10, powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej; pozostają jednak w mocy prawa osób trzecich nabyte na skutek tych czynności; - art. 60 § 2 - organ egzekucyjny wydaje w razie potrzeby postanowienie dotyczące uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych wskutek umorzenia postępowania egzekucyjnego, na które służy zażalenie (art. 60 § 3), wyraził pogląd, że z powyższych regulacji wynika, iż w postępowaniu dotyczącym uchylenia czynności egzekucyjnych organ egzekucyjny bada, czy nastąpiło umorzenie postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz, że możliwość uchylenia czynności egzekucyjnych - zgodnie z cyt. wyżej art. 60 § 1 uzależniona jest od umorzenia postępowania egzekucyjnego z wyraźnie wskazanych przyczyn. Stwierdzając, iż w przedmiotowej sprawie nie nastąpiło umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wskazanych we wniosku o uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych z dnia 8 marca 2011 r., tj. tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...] oraz od [...] do [...] (od [...] do, [...]), co potwierdza postanowienie z dnia [...] nr [...] Naczelnika Urzędu Skarbowego odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego (utrzymane w mocy postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...]), organ odwoławczy uznał, iż zaskarżonym postanowieniem organ egzekucyjny prawidłowo odmówił uchylenia czynności egzekucyjnych polegających na zajęciu rachunku bankowego w [...] S.A., dodając nadto, iż na tę ocenę nie ma wpływu zaskarżenie w/w ostatecznego postanowienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, gdyż przepis art. 60 § 1 ustawy egzekucyjnej nie uzależnia rozstrzygania kwestii uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych od wyczerpania drogi sądowoadministracyjnej w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Od tego postanowienia, T. J. poprzez ustanowionego pełnomocnika wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Wnosząc o jego uchylenie, pełnomocnik skarżącego zarzucił jedynie: "błędne rozstrzygnięcie sprawy polegające na utrzymaniu w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego, mimo tego, że zachodziły przesłanki do jego uchylenia." W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga na uwzględnienie nie zasługuje, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 60 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) - zwanej dalej u.p.e.a.: - umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10, powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Pozostają jednak w mocy prawa osób trzecich nabyte na skutek tych czynności (§1); - organ egzekucyjny wydaje w razie potrzeby postanowienie dotyczące uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych wskutek umorzenia postępowania egzekucyjnego (§ 2); - na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych lub odmowy uchylenia tych czynności służy zażalenie (§3). Przede wszystkim podkreślenia wymaga, iż instytucja prawna uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych nie jest tożsama z umorzeniem postępowania egzekucyjnego, choć jako skutek tego umorzenia po nim tylko może nastąpić. Postępowanie w sprawie uchylenia czynności egzekucyjnych jest samodzielnym postępowaniem, w którym organ egzekucyjny wydaje w razie potrzeby uwzględniające ten wniosek postanowienie (lub postanawia o odmowie uchylenia czynności (tak samo - Z. Leoński w: R. Hauser, Z. Leoński, A. Skoczylas: Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, 4 wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2008 r., s. 167; D. Jankowiak: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Oficyna Wydawnicza "Unimex", Wrocław 2005 r., s. 422; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 1997 r., I SA/Łd 365/96, LEX nr 29815). Stosownie do przytoczonych przepisów prawa, wskazane w nich umorzenie postępowania egzekucyjnego powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, co, w razie potrzeby, stwierdza organ egzekucyjny, wydając postanowienie, o którym mowa w art. 60 § 2 u.p.e.a. Podstawą prawną tego postanowienia jest art. 60 § 1 u.p.e.a., natomiast przesłanką wydania - wymienione w powołanym przepisie umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 1 - 8 i 10 u.p.e.a. Podkreślić należy, iż z przepisu art. 60 § 1 u.p.e.a. jednoznacznie i niewątpliwie wynika, że wskazane w jego treści przyczyny umorzenia postępowania egzekucyjnego - zapisane w art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10 u.p.e.a. - nie stanowią ani przesłanki prawnej ani też podstawy prawnej uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych. Podstawą i przesłanką uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych jest natomiast umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyn, o których stanowi w art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10 u.p.e.a. i które przywołuje art. 60 § 1 u.p.e.a. Na podstawie art. 60 § 1 u.p.e.a. uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych stanowi skutek prawny umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyn, o których mowa w art. 59 § 1 pkt 1- 8 i 10 wymienionej ustawy, nie zaś skutek prawny wskazanych przyczyn umorzenia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z dnia z dnia 21 lipca 2010 r., II FSK 530/09, LEX nr 610059). Rację ma zatem organ odwoławczy, że – w świetle przepisu art. 60 §1 u.p.e.a. – nie było podstaw do uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych; wskazuje on bowiem jednoznacznie, że aby organ mógł wydać postanowienie w tym przedmiocie (§2), uprzednio musi dojść do umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10, co w sprawie niniejszej miejsca nie miało. Na marginesie, Sąd stwierdza, iż w dniu 14 grudnia 2011 r., w sprawie o sygn. I SA/Lu 512/11 wydany został wyrok oddalający skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] nr [...] odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych od [...] do [...] oraz od [...] do [...] (aktualnie: od [...] do [...]). Z wyżej przytoczonych względów, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), skargę oddalił.