I SA/Lu 609/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Sadurski (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Jacek Czaja, Asesor WSA Małgorzata Fita, Protokolant Wiesława Dudek, po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi R. B. prowadzącego przedsiębiorstwo "R." z siedzibą w Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] września 2003 r. Nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz R. B. prowadzącego przedsiębiorstwo "R." z siedzibą w Z. tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę 200 (dwieście ) złotych 3. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2003r. Dyrektor Izby Celnej na podstawie art. 233 § 1 pkt. 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), art. 23 § 7, art. 29 § 1, art. 85 § 1, art. 212 § 2, art. 242 § 2 i § 3 i art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks Celny (tekst jedn. - Dz.U. z 2001r., Nr 75, poz. 802 ze zm.), art. 11 , art. 31 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 2003r. o utworzeniu Wojewódzkich Kolegiów Skarbowych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zadania i kompetencje organów oraz organizację jednostek organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych (Dz.U. Nr 137, poz. 1302), art. 2 ust. 2, art. 11c, art. 15 ust. 4, art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 ze zm.), § 2 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 grudnia 2002r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej, dokonywania zaokrągleń oraz zakresu informacji, które muszą być zawarte w rachunkach (Dz.U. Nr 240, poz. 2063), obwieszczenia Ministra Finansów z dnia 26 czerwca 2003r. w sprawie stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych (M. P. Nr 29, poz. 468), uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] lipca 2003r., Nr [...] uznającą za nieprawidłowe zgłoszenie celne NR [...] z dnia [...] lipca 2003r. w części dotyczącej wartości celnej towaru i ustalił wartość celną towaru na kwotę 37 084 PLN, ustalił podatek VAT oraz odsetki w wysokości odpowiednio 8.158,50 i 32,20 PLN. W pozostałej części w/w decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że w dniu [...] lipca 2003r. strona dokonała zgłoszenia celnego wnioskując o objęcie sprowadzonego z Francji samochodu ciężarowego marki Mercedes 310 D, wyprodukowanego w 1998r., o pojemności silnika 2874 ccm, procedurą dopuszczenia do obrotu. Do zgłoszenia celnego strona dołączyła: fakturę z dnia [...] czerwca 2003r., nr [...] na kwotę 2.900,00 EUR, zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu technicznym oraz deklarację wartości celnej. Naczelnik Urzędu Celnego uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określił wartość celną przedmiotowego samochodu na podstawie art. 29 § 1 w związku z art. 23 § 7 na kwotę 39.344 PLN. W odwołaniu od powyższej decyzji strona wnosiła o jej uchylenie zarzucając naruszenie prawa materialnego - art. 23 §7 i art. 85 § 1 Kodeksu Celnego oraz naruszenie przepisów postępowania - art. 120, art. 121, art. 122, art. 187 § 1 i art. 210 § 1 pkt. 6 Ordynacji podatkowej poprzez odmowę ustalenia wartości celnej na podstawie załączonej oceny technicznej z dnia 11 lipca 2003r. Rozpoznając odwołanie organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 85 § 1 Kodeksu Celnego, należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego według stawek w tym dniu obowiązujących. Wartością celną towarów (art. 23 § 1) jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalana, o ile jest to konieczne z uwzględnieniem art. 30 i art. 31 Kodeksu Celnego. Stosownie do art. 23 § 7 Kodeksu Celnego, wartość transkacyjna nie może być przyjęta za wartość celną w przypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego. O zakwestionowaniu wiarygodności faktury z dnia [...] czerwca 2003r. zadecydowała przede wszystkim rażąco niska - 2.900,00 EUR - cena sprowadzonego pojazdu w stosunku do jego rzeczywistej wartości, co zostało potwierdzone w wyniku analizy cen tego typu pojazdu na rynku zachodnioeuropejskim (katalog Eurotax Schwacke Liste Nutzfahrzeuge II/2003, str.192), gdzie cena sprzedaży pojazdu o podanych parametrach kształtuje się na poziomie 8.650,00 EUR. Zarzut strony, że samochód pochodził z rynku francuskiego, a nie niemieckiego, nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem w świetle opinii Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Komunikacji, po analizie katalogów rynków krajowych i zagranicznych, rynek niemiecki jako największy w Europie zawiera największe zestawienie samochodów w katalogu Schwacke Liste, a różnice w wartościach pojazdów na rynkach pozostałych krajów Unii Europejskiej wynoszą 20%. Zmniejszając wartość z katalogu Eurotax Schwacke Liste o 20% (8.650,00 EUR - 20%) otrzymujemy kwotę 6.920,00 EUR, która w znacznej części przewyższa cenę wskazaną w fakturze. Postępowanie w kwestii ustalania wartości używanych samochodów zostało opracowane w formie studium 1.1 przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO). Wyjaśnienia tego Komitetu do Porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu Ogólnego w Sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r. zostały opublikowane w załączniku do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 września 1999r. - Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Dz.U. Nr 80, poz. 908). W przypadku zakwestionowania wiarygodności dokumentów na podstawie art. 23 § 7 Kodeksu Celnego, organ celny ustala wartość celną w oparciu o art. 25 - 29 Kodeksu Celnego. Ponieważ metody określone wart. 2528 Kodeksu Celnego nie mogą być stosowane przy ustalaniu wartości celnej używanych pojazdów samochodowych zgodnie z opinią Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej, ich wartość celna jest ustalana według metody "ostatniej szansy" określonej wart. 29 Kodeksu Celnego. Zdaniem Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej, przy stosowaniu tej metody można się oprzeć na katalogach lub wyspecjalizowanych czasopismach podających bieżące ceny na rynku kraju importu dla używanych pojazdów samochodowych. Następnie biorąc za punkt wyjścia podaną w katalogu cenę samochodu (tej samej marki, o tych samych parametrach technicznych, wyprodukowanego w tym samym roku) dokonać jego szczegółowej kalkulacji polegającej na odliczeniu procentowego udziału od wartości zwyczajowej marży i podatku VAT. Zasadność takiego trybu postępowania potwierdzona została w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2002r., sygn. akt: III RN 178/01. Średnia cena rynkowa przedmiotowego samochodu na podstawie katalogu Eurotax. Informator rynkowy z lipca 2003r., str.637 wynosi 48 000 PLN i dotyczy samochodu po raz pierwszy zarejestrowanego w maju 1998r. Przedmiotowy samochód po raz pierwszy został zarejestrowany we wrześniu 1998r., a dodatnia korekta wynosi kwotę 1.766,68 zł., o którą należało powiększyć wartość rynkową z katalogu (49.766,68 PLN). Po odliczeniu zwyczajowej marży w wysokości 10% oraz 22% VAT, pozostaje kwota 37.084 PLN jako wartość celna towaru. Organ pierwszej instancji nie uwzglęnił natomiast korekty dotyczącej miesiąca pierwszej rejestracji oraz zwyczajowej marży i podlegało to zmianie w zaskarżonej decyzji. Załączona do odwołania ocena techniczna podlegała ocenie w oparciu o art. 191 Ordynacji podatkowej. Została ona sporządzona przez osobę fizyczną, nie figurującą na liście rzeczoznawców samochodowych, nie była dołączona do zgłoszenia celnego przed zwolnieniem towaru, a zatem zarzut naruszenia art. 85 § 1 Kodeksu Celnego nie jest uzasadniony. Nie jest uzasadniony zarzut naruszenia przepisów postępowania, bowiem organ celny zebrał i w sposób wyczerpujący rozpatrzył zebrany materiał dowodowy oceniając wiarygodność i moc dowodową poszczególnych dowodów. Ustalona wartość celna towaru stanowiła podstawę do obliczenia należnego podatku VAT zgodnie z art. 15 ust. 4 i art. 18 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie na w/w decyzję złożył R. B. wnosząc o jej uchylenie. Zarzucił naruszenie prawa materialnego: art. 23 § 1, § 7 i § 9, art. 29 § 1 i § 2 pkt. 2, art. 85 § 1 Kodeksu Celnego oraz naruszenie przepisów postępowania: art. 120, art. 121, art. 122, art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 3 O sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). W sprawie, postępowanie ze skargi R. B. nie zostało zakończone przed dniem 1 stycznia 2004r., w związku z czym sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie. Podstawową metodą ustalania wartości celnej towarów, w tym także samochodów używanych, jest metoda polegająca na respektowaniu wartości transakcyjnej , którą jest cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalana, o ile jest to konieczne, z uwzględnieniem art. 30 i art. 31 (art. 23 § l ustawy z dnia 9 stycznia 1997r. Kodeks Celny /Dz.U. Nr 23, poz. 117 ze zm./). Organ celny może nie uwzględnić owej wartości jedynie wówczas, gdy z uzasadnionych przyczyn zakwestionuje wiarygodność i dokładność informacji lub zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego (art. 23 § 7 Kodeksu Celnego). Należy zgodzić się ze stanowiskiem organów celnych co do istnienia w sprawie przesłanek do zakwestionowania wartości transakcyjnej i zastosowania metody "ostatniej szansy" (art. 29 § 1 i § 2 Kodeksu Celnego) w przypadku samochodów używanych, o czym stanowi Studium 1.1 opracowane przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej" Organizacji Celnej (WeO), opublikowane w załączniku do rozporządzenia Ministra Finasów z dnia 15 września 1999r. - Wyjaśnienia dotyczące wartości celnej (Dz.U. Nr 80, poz. 908). Pogląd powyższy utrwalony jest również w orzecznictwie Sądu Najwyższego (wyrok SN z dnia 8 października 2002r. , sygn. akt: III RN 178/01). Rażąco niska - 2.900,00 EUR - cena sprowadzonego pojazdu w stosunku do jego rzeczywistej wartości, odnotowanej w niemieckim wydawnictwie Eurotax Schwacke Liste Nutzfahrzeuge II/2003, str.192) dawała organom obu instancji podstawę do zakwestionowania wartości towaru wynikającej z przedstawionej przez stronę faktury. Działania organów celnych powinny być jednakże pozbawione automatyzmu, polegającego w tym przypadku na recypowaniu określonych danych zawartych w wydawnictwie Eurotax. Przy ustalaniu wartości celnej towaru metodą ostatniej szansy należy mieć na względzie m.in. treść UWAGI 23 powołanego wcześniej Studium 1.1. W sprawie organy celne nie uwzględniły indywidualnych właściwości importowanego samochodu takich jak: ponadnormatywny przebieg, uszkodzenia powypadkowe, brak historii pojazdu. Ponadto organy celne ustalając wartość celną samochodu oparły się jedynie na danych zawartych w katalogu "Eurotax", pomijając milczeniem fakt, że istnieją jeszcze inne źródła podające ceny samochodów, jak np. katalog "Info - Expert", "Auto - Bazar", czy też "Giełda Samochodowa". Średnia wartość rynkowa samochodów, podawana w różnych katalogach i wydawnictwach dotyczy pojazdów o przeciętnym stanie technicznym, ze standardowym wyposażeniem, o średnim zużyciu ogumienia i średnim normatywnym przebiegu dla danego rocznika. Gdyby organy celne oparły się również na innych źródłach, to w przypadku stwierdzenia znacznych rozbieżności cen samochodów w różnych katalogach należałoby rozważyć dopuszczenie dowodu z opinii biegłego. W sprawie skarżący przedłożył ocenę techniczną przedmiotowego pojazdu. NR:[...] z dnia [...] lipca 2003r. wystawioną przez rzeczoznawcę z Biura Doradztwa i Rzeczoznawstwa Zakład Wielobranżowy "A1mm" w L., zawierającą informacje dotyczące stanu technicznego i elementów mogących wpłynąć na jego wartość. Skoro organy celne ustalając wartość celną samochodu oparły się tylko na jednym źródle (katalogu "Eurotax"), nie przeprowadziły uzupełniającego postępowania dowodowego i nie odniosły się do dowodu w postaci oceny technicznej rzeczoznawcy, przedstawionej przez skarżącego, to tym samym naruszyły przepisy art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w związku art. 262 Kodeksu Celnego. Ponadto takie postępowanie uniemożliwiło prawidłowe zastosowanie art. 29 § 2 pkt. 2 Kodeksu Celnego. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem wartość celna ustalana z zastosowaniem § 1 cytowanego artykułu, nie może być określana na podstawie systemu polegającego na przyjmowaniu do ustalania wartości celnej wyższej z dwóch alternatywnych wartości. Wbrew nakazowi wynikającemu z powyższego przepisu, organy obu instancji opierając się na jednym źródle, ustaliły wartość celną przedmiotowego samochodu, przyjmując wartość wyższą, wynikającą z zastosowania tego źródła, pomijając dowód z opinii technicznej przedstawionej przez stronę skarżącą. Natomiast jeżeli organy celne odmówiły mocy dowodowej przedłożonej przez skarżącego opinii technicznej oraz nie skorzystały z innych źródeł informacji o cenach samochodów, winny rozważyć możliwość dopuszczenia z urzędu opinii biegłego rzeczoznawcy samochodowego celem porównania dwóch alternatywnych wartości i prawidłowego zastosowania art. 29 § 2 pkt. 2 Kodeksu Celnego. Jeśli z takiej możliwości nie skorzystały, to powinny, zgodnie z art. 29 § 2 pkt. 2 Kodeksu Celnego do ustalenia wartości celnej przedmiotowego pojazdu, przyjąć wartość niższą, wynikającą z oceny technicznej rzeczoznawcy przedłożonej przez skarżącego. Prawidłowe rozstrzygnięcie kontretnej sprawy wiąże się z właściwym zastosowaniem norm materialnoprawnych i jest uzależnione od uprzedniego dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrania materiału dowodowego oraz jego wszechstronnego rozważenia w myśl reguł określonych w przepisach art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej w związku z art. 262 Kodeksu Celnego. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem powołanych przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również z naruszeniem norm materialnoprawnych ( art. 29 § 2 pkt. 2 Kodeksu Celnego). W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i lit. c oraz art. 152 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.