I SA/Lu 611/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Fita po rozpoznaniu w dniu 26 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie zabezpieczające w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2013 r. referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej spółce prawa pomocy we wnioskowanym zakresie - zwolnienia od kosztów sądowych. Od postanowienia tego skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła sprzeciw wskazując, że bezpodstawnie odmówiono uwzględnienia jej wniosku. W uzasadnieniu wskazała, że finanse spółki od czasu sporządzenia bilansu spółki uległy zmianie. Obecnie nie posiada ona żadnych ruchomości ani środków trwałych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego, a zatem w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające rozpoznanie kwestii przyznania skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie. Zwolnienie z kosztów sądowych wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, które zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. - obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z powyższego przepisu jednoznacznie zatem wynika, że to na stronie spoczywa ciężar wykazania, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Powinna ona zatem przekonać sąd o spełnieniu warunków koniecznych do przyznania jej prawa pomocy, udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie informacji przekazanych przez stronę sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione, a nie uprawdopodobnione przez wnioskodawcę (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lipca 2011 r., sygn. akt I OZ 500/11, niepubl.). Przyjdzie przy tym zauważyć, że ocena wniosku obejmuje całokształt sytuacji majątkowej strony i musi być wnikliwa, bowiem instytucja prawa pomocy jest swoistą formą dotowania przez Skarb Państwa osób, u których brak środków finansowych stanowi przeszkodę uniemożliwiającą im dochodzenie swych praw przed sądem bez względu na charakter danej sprawy. Prawo pomocy jest bowiem wyjątkiem od reguły obowiązku ponoszenia kosztów prowadzonego postępowania (art. 199 p.p.s.a.) i musi dotyczyć podmiotów najuboższych, skoro w ostatecznym rozrachunku tymi kosztami zostaną obciążeni wszyscy podatnicy. W tym kontekście uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania, gdyż skarżąca nie wykazała spełnienia przesłanek do otrzymania prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych. Przedstawione przez nią dowody nie usuwają bowiem wątpliwości, co do rzeczywistej sytuacji finansowej i materialnej spółki. Przede wszystkim zwraca uwagę znaczna wartość kapitału zakładowego spółki, oraz okoliczność że spółka dysponuje środkami trwałymi wycenianymi na sumę 524.800,52 zł, na które składają się środki transportu, środki trwałe w budowie oraz zaliczki na te środki. Ponadto na koniec 2012 r. spółka posiadała aktywa obrotowe w wysokości 6.950,566,79 zł w tym towary o wartości 5.402.848,89 zł. W tym miejscu podnieść należy, że wbrew temu, co podnosi strona skarżąca w sprzeciwie, nie zostało przez nią wykazane ani nawet uprawdopodobnione, aby majątek ten uległ obniżeniu lub całkowitej redukcji. Strona nie przedłożyła bowiem żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej oraz, że nie dysponuje już żadnym majątkiem. Nie wskazała nawet, co stało się z majątkiem o tak znacznej wartości. Oczywistym jest, że upływ czasu może mieć wpływ na ocenę sytuacji materialnej strony, jednakże ocena ta musi być dokonana w oparciu o przedstawione dowody, tych natomiast w sprawie brak. Ponadto strona w dalszym ciągu nie wypełniła wezwania odnośnie złożenia wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. Niezastosowanie się do wezwanie w dalszym ciągu czyni niewiarygodnym twierdzenia strony, co do posiadanych środków. Odnośnie zaś faktu zajęcia jednego z posiadanych rachunków bankowych, wskazać należy, iż okoliczność ta w kontekście przedstawionej argumentacji nie może odnieść żadnego skutku. Ponadto wyjaśnienia wymaga, że sam fakt zabezpieczenia nie stanowi automatycznie podstawy do przyznania prawa pomocy. Jak przyjmuje się w orzecznictwie, ani zerowy (bądź ujemny) na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy stan rachunków bankowych czy kasy, ani sam fakt obciążenia komorniczego rachunków bankowych strony nie są wystarczające dla uznania, iż strona spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 9 kwietnia 2009 r., sygn. akt I FZ 66/09, LEX nr 564255). Co więcej w razie zajęcia na zabezpieczenie rachunku bankowego przedsiębiorcy, dopuszczalne jest pobieranie kwot na bieżące wypłaty wynagrodzeń za pracę wraz z podatkiem od wynagrodzenia i innymi ustawowymi ciężarami, a także na bieżące koszty prowadzonej działalności gospodarczej, a do tych z cała pewnością należy zaliczyć koszty postępowań sądowych. Zatem fakt zabezpieczenia rachunku bankowego nie jest tożsamy z niemożliwością korzystania z niego. Mając powyższe na uwadze, brak jest podstaw do przyjęcia, że strona nie ma dostatecznych środków na uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 100 zł jak i ewentualnych pozostałych, rozłożonych w czasie, kosztów postępowania, w takiej samej wysokości. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, biorąc za podstawę art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a.