I SA/Lu 613/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 8 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł wniósł o zwolnienie go od kosztów postępowania sądowego oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Ze złożonego na tę okoliczność oświadczenia o majątku i dochodach skarżącego oraz akt sprawy wynika, że skarżący ur. w 1952 r. jest rencistą i z tego tytułu otrzymuje świadczenie miesięczne w wysokości 1.140,36 zł netto. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe zamieszkując w lokalu na podstawie ustanowionej służebności. Jedyny majątek jaki posiada to oszczędności w kwocie 4.000 zł. Referendarz sądowy rozpoznając przedmiotowy wniosek zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że odpłatność postępowania sądowoadministracyjnego jest generalną zasadą przyjętą na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a. - por. art. 199 tej ustawy). Nie mniej jednak zasada ta nie ma charakteru bezwzględnego i ustawodawca przewidział, że w szczególnych przypadkach strona może być zwolniona z tego obowiązku poprzez przyznanie prawa pomocy. Możliwość jego przyznania jest jednakże uzależniona od tego, czy osoba występująca z takim wnioskiem wykaże, iż rzeczywiście jej sytuacja materialna jest na tyle ciężka, aby uzasadnione było uczynienie wyjątku od zasady odpłatności postępowania. Zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu, o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca może bowiem zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże ona brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Nie wystarczy przy tym wykazanie, iż poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy sytuację materialną strony. Strona wykazać powinna, że posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów tego postępowania nie jest możliwe. Odnosząc powyższe do wniosku strony nie znaleziono dostatecznych podstaw do stwierdzenia, że sytuacja materialna strony skarżącej jest na tyle ciężka, że wymaga przyznania dobrodziejstwa w postaci prawa pomocy. Rozpocząć należy od wskazania, że do wymagalnych na obecnym etapie postępowania kosztów sądowych należy jedynie wpis od skargi w wysokości 100 zł, ustalony zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Natomiast pozostałe ewentualne koszty sądowe jakie mogą wystąpić to: opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem - 100 zł, wpis od zażalenia - 100 zł, wpis od potencjalnej skargi kasacyjnej - 100 zł. Koszty sądowe nie są zatem wysokie, a poza wpisem od skargi są to koszty hipotetyczne, które jeśli nawet zaistnieją będą rozłożone w czasie. Zestawienie powyższych kosztów, częściowo ewentualnych i odroczonych w czasie z możliwościami finansowymi strony skarżącej prowadzi do wniosku, że ich uiszczenie nie powinno stanowić dla strony żadnej trudności. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący posiada stały dochód w postaci świadczenia rentowego w kwocie 1.140,36 zł netto. Ponadto ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe. Dodatkowo, co najistotniejsze posiada wolne zasoby pieniężne w kwocie 4.000 zł, która to kwota już sama w sobie wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu sądowego od wniesionej skargi, a tym samym umożliwia pokrycie kosztów sądowych związanych z toczącym się postępowaniem. Zgodnie zaś z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa sądowego instytucja przyznania prawa pomocy wprowadzona została do postępowania sądowoadministracyjnego celem umożliwienia obrony swoich praw przed sądem osobom o znikomych dochodach, lub dochodów tych pozbawionym i znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej. Osoba uzyskująca stały miesięczny dochód, a ponadto posiadająca oszczędności pieniężne nie może być w żadnym przypadku za taką osobę uznana (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt I OZ 724/11, Lex nr 965945). Jednocześnie dodania wymaga, iż z punktu widzenia prawa pomocy nie jest przy tym ważne na jaki cel strona przeznacza swoje oszczędności (o ile celem tym nie jest zaspokojenie niezbędnych potrzeb związanych z koniecznym bieżącym utrzymaniem). W tych okolicznościach nie można uznać strony skarżącej za osobę rzeczywiście ubogą, która nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Konkludując, instytucja prawa pomocy przewidziana została celem zapewnienia realizacji prawa do sądu osobom ubogim. Tymczasem trudno zgodzić się, aby skarżący do osób takich się zaliczał. Należy tu zwrócić uwagę na jego miesięczny dochód oraz wysokość oszczędności, które to okoliczności jako kluczowe zostały wzięte pod uwagę w toku rozpoznania niniejszego wniosku. Końcowo należy dodać, że w obecnych warunkach koszt zastępowania strony przed wojewódzkim sądem administracyjnym przez przeciętnego profesjonalnego pełnomocnika nie jest zbyt wysoki (480 zł - § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie - Dz. U z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Poniesienie przez skarżącego kosztów zastępstwa procesowego nie uszczupli więc w sposób znaczny zgromadzonych przez niego oszczędności. Mając na uwadze wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.