I SA/Lu 630/10
PostanowienieWSA w Lublinie2010-12-10
Skład orzekający: Jarosław Harczuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym może być rozpatrywany jako wniosek o zmianę wcześniejszego postanowienia w świetle art. 165 p.p.s.a. w przypadku zmiany okoliczności materialnych strony?Ratio decidendi
Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, złożony po wcześniejszym postanowieniu w tej sprawie, należy traktować jako wniosek o zmianę tego postanowienia na podstawie art. 165 p.p.s.a., jeśli nastąpiła zmiana okoliczności sprawy. W przypadku pogorszenia sytuacji materialnej strony, sąd może zmienić wcześniejsze postanowienie i przyznać prawo pomocy w większym zakresie, jednakże uwzględniając nadal dochody strony i jej rodziny.Stan faktyczny
Strona skarżąca E. Z. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług za okres od listopada 2006 do maja 2008 roku. W pierwszym postanowieniu referendarz przyznał prawo pomocy w 1/5 części, a w pozostałym zakresie odmówił. Po zmianie sytuacji materialnej, polegającej na zaprzestaniu działalności gospodarczej przez męża strony i obniżeniu dochodów, strona złożyła kolejny wniosek o zwolnienie w całości od kosztów sądowych.Rozstrzygnięcie
Zmienił punkt I postanowienia referendarza sądowego WSA w Lublinie z dnia 3 września 2010 r. w ten sposób, że przyznał stronie prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od opłat sądowych ponad 1/3 ich części.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące listopad – grudzień 2006 r., styczeń – grudzień 2007 r. oraz styczeń – maj 2008 r. p o s t a n a w i a zmienić punkt I wydanego w sprawie niniejszej postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 3 września 2010 r. w ten sposób, że przyznaje E. Z. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od opłat sądowych ponad 1/3 ich cześć.
Rozpoznając wniosek strony skarżącej z dnia 5 sierpnia 2010 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych referendarz sądowy postanowieniem z dnia 3 września 2010 r. w jego punkcie I przyznał stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od opłat sądowego w 1/5 części zaś w punkcie II odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.
Przyznając stronie skarżącej prawo pomocy w powyższym zakresie wzięto pod uwagę m.in. to, że mąż strony skarżącej osiąga dochody z prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie [...] złotych miesięcznie. Odmawiając zaś przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie referendarz sądowy wziął pod uwagę to, że skoro strona skarżąca nie wnosiła o przeprowadzenie czynności, których przeprowadzenie łączyłoby się z koniecznością poniesienia wydatków tym samym nie ciąży na niej obowiązek ich ponoszenia. Brak jest więc podstaw do zwolnienia strony skarżącej od obowiązku ponoszenia wydatków.
W zażaleniu z dnia 29 października 2010 r. strona skarżąca ponownie wniosła o przyznanie prawa pomocy. Strona skarżąca wezwana do wypełnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy symbol PPF w zakreślonym terminie (data na prezentacie) wniosła wypełniony i podpisany urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy datowany na dzień 10 listopada 2010 r. żądając przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych.
Strona skarżąca wezwana do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń wykonała wezwanie.
Referendarz sądowy stwierdził, że:
Zgodnie z unormowaniem art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej "p.p.s.a.", postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Postanowienia dotyczące prawa pomocy są postanowieniami niekończącymi postępowania w sprawie, czyli takimi, które na mocy powyższego unormowania mogą być uchylane i zmieniane w skutek zmiany okoliczności sprawy. Tak więc kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym samym zakresie nie jest nowym wnioskiem ale wnioskiem złożonym w trybie art. 165 p.p.s.a. czyli wnioskiem zmierzającym do weryfikacji poprzedniego postanowienia dotyczącego prawa pomocy wskutek zmiany okoliczności sprawy (por. tezę 3 postanowienia NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FZ 106/08 – Lex nr 471131). Tym samym wniosek strony skarżącej datowany na dzień 10 listopada 2010 r. traktować należy jako wniosek o zmianę postanowienia referendarza sądowego z dnia 3 września 2010 r.
Porównując sytuację materialną strony skarżącej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym wynikającą z wniosku strony skarżącej, który rozpoznany został postanowieniem z dnia 3 września 2010 r. do sytuacji materialnej przedstawionej we wniosku z dnia 10 listopada 2010 r. stwierdzić należy, że mąż strony skarżącej zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej i tym samym utracił osiągane z tego tytułu dochody. Obecnie mężowi strony skarżącej jako osobie całkowicie niezdolna do pracy przyznana została od dnia 1 stycznia 2011 r. renta w kwocie [...] złotych brutto – [...] złotych netto. Natomiast za okres od 16 października 2010 r. (data zaprzestania pobierania świadczenia rehabilitacyjnego) do dnia 31 grudnia 2010 r. mężowi strony skarżącej przyznana została należność w kwocie [...] złotych netto.
Mając na uwadze utratę przez męża strony skarżącej dochodu osiąganego z działalności gospodarczej i zastąpienia tego dochodu dochodem z renty oraz porównując wysokość tych dochodów stwierdzić należy, że sytuacja materialna strony skarżącej decydująca o możliwości ponoszenia przez nią kosztów sądowych niniejszego postępowania uległa pogorszeniu. Uległa ona więc zmianie. Uzasadnia to w sprawie niniejszej zastosowanie art. 165 p.p.s.a.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Utrata przez męża strony skarżącej dochodu z działalności gospodarczej i zastąpienie go dochodem z renty spowodowało, że miesięczny dochód gospodarstwa domowego strony skarżącej zmniejszył się o ponad 1.000,00 złotych. W ocenie referendarza sądowego powoduje to, że ponoszenie przez stronę skarżącą opłat sądowych niniejszego postępowania pomniejszonych jedynie o 1/5 ich część skutkować będzie powstaniem uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego. Nie można jednak pominąć tego, że w dalszym ciągu tak strona skarżąca jak i osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym osiągają stałe dochody. Wysokość tych dochodów pozwala zaś, w ocenie referendarza sądowego, stronie skarżącej ponieść bez narażenia siebie i swojej rodziny na uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego każdą z opłat sądowych niniejszego postępowania w 1/3 jej wysokości.
Wobec powyższego, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. i art. 165 p.p.s.a. oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało orzec jak na wstępie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło