I SA/Lu 637/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2007 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...]zł, skarżący zwrócił się o zwolnienie go z tej opłaty wskazując na brak możliwości jej poniesienia. Ze złożonego formularza wniosku wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz dwoma synami w wieku 13 i 22 lat. Źródłem utrzymania rodziny jest dochód z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w kwocie [...]zł netto miesięcznie. Żona jest natomiast osobą bezrobotną. Uzyskane środki przeznaczają na utrzymanie domu (żywność, ubrania, środki czystości, opłaty eksploatacyjne) oraz pokrywanie kosztów prowadzonej działalności gospodarczej w postaci wynagrodzenia pracowników, amortyzacji środków trwałych, zużycia energii, podatków, ubezpieczenia oraz innych świadczeń i kosztów rodzajowych. W zakresie posiadanego majątku wnioskodawca wskazał dwa domy jednorodzinne o pow. 140 m2 i 270 m2 oraz siedem samochodów ciężarowych ("niezbędnych do prowadzenia działalności gospodarczej") i jeden samochód osobowy (Audi A6, rok prod. 2007). Jednakże dodał, że samochody te obciążone są zastawem rejestrowym i nie może ich sprzedać. Referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), określanej dalej jako p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych (w całości lub w części), o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie skarżący może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez wskazany uszczerbek, należy zaś rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Oznacza to nic innego jak to, że przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowane tylko w przypadku osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź posiadają środki bardzo ograniczone, zaspokajające tylko podstawowe potrzeby życiowe. Jak się podkreśla w orzecznictwie instytucja prawa pomocy wprawdzie stanowi konstytucyjną gwarancję ochrony praw strony, to jednak ze względu na to, że jest wydatkowana ze środków Skarbu Państwa powinna być stosowana z dużą ostrożnością. Stanowi ona bowiem odstępstwo od konstytucyjnej zasady równego ponoszenia danin publicznych, dlatego powinna obejmować wyłącznie wyjątkowe sytuacje, tj. takie, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., FZ 478/04 niepubl.). W ocenie referendarza sądowego sytuacja finansowa strony nie pozwala na przyjęcie, iż w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w postaci żądanego częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Wysokość wpisu w niniejszej sprawie wynosi [...] zł. Mając zatem na względzie z jednej strony jego wysokość, z drugiej zaś strony sytuację finansową i majątkową wnioskodawcy stwierdzić należy, że nie zachodzą przesłanki do uwzględnienia jego wniosku. Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma bowiem jakichkolwiek znamion wyjątkowości, co nie daje podstaw do przyznania prawa pomocy. Jak wynika z twierdzeń strony uzyskuje ona miesięczny dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (gospodarstwo ogrodnicze) w kwocie [...]zł. Tak znaczna wysokość dochodu czteroosobowej rodziny, przy uwzględnieniu normalnych kosztów jej utrzymania powoduje uznanie, że zaczerpnięcie z niej kwoty odpowiadającej wysokości wpisu sądowego nie spowoduje zdaniem orzekającego jakichkolwiek zaburzeń w utrzymaniu domu i prowadzeniu działalności gospodarczej. Nie można przy tym pominąć, że skarżący jest właścicielem dwóch domów jednorodzinnych oraz ośmiu samochodów bardzo dużej wartości (przykładowo: sam. ciężarowy chłodnia DAF z 2007 r., sam. ciężarowy MAN z 2006 r., sam. ciężarowy Mercedes-Benz ML 350 z 2009 r., sam. osobowy Audi A6 z 2007 r.). Powyższe fakty wprost wskazują, że przedsiębiorstwo wnioskodawcy prosperuje całkiem efektywnie, przynosząc wysokie dochody nawet przy uwzględnieniu kosztów jego prowadzenia, których ponoszenie jest normalnym elementem prowadzenie działalności gospodarczej. Wysokość uzyskiwanych dochodów i wielkość posiadane majątku są niewspółmierne do wysokości wymaganego wpisu od skargi. Nie bez wpływu na ocenę możliwości płatniczych strony jest fakt reprezentowania jej w postępowaniu podatkowym, a obecnie w postepowaniu sądowym, przez profesjonalnego pełnomocnika. Okoliczność ta sama w sobie przeczy bowiem dopuszczalności uznania, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu od skargi, gdyż albo już na ustanowienie adwokata wygospodarował pewne środki finansowe, albo też oceniając swoje możliwości finansowe liczył się z taką potrzebą w przyszłości. Ponadto niezależnie od dotychczasowych spostrzeżeń warto zwrócić uwagę, iż przeciwko uwzględnieniu wniosku przemawiają też okoliczności związane z małżonką skarżącego. Mimo, iż jest ona osobą bezrobotną to posiada majątek znacznej wartości (dom w P. , działka pod L. ), a nadto w jej posiadaniu znajduje się samochód osobowy, który nie jest obciążony zastawem rejestrowym, wobec czego może stanowić przedmiot rozporządzeń. Poczynione wyżej uwagi pozwoliły na negatywną ocenę działań strony skarżącej zmierzających do przeniesienia ciężaru ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa, a w ostatecznym rozrachunku na innych obywateli, w sytuacji, gdy osiągane przez skarżącego dochody i posiadany majątek są w stanie zabezpieczyć rzeczone należności budżetowe, bez jakiegokolwiek uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na uwadze wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.