I SA/Lu 637/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Fita po rozpoznaniu w dniu 29 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2007 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący W. S. wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 1.917 zł, zwrócił się o zwolnienie z tej opłaty wskazując na brak możliwości jej poniesienia. Podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz dwoma synami w wieku 13 i 22 lat. Źródłem utrzymania rodziny jest dochód z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w kwocie 17.648 zł netto miesięcznie. Żona skarżącego jest osobą bezrobotną. Uzyskane środki rodzina przeznacza na utrzymanie domu (żywność, ubrania, środki czystości, opłaty eksploatacyjne) oraz pokrywanie kosztów prowadzonej działalności gospodarczej w postaci wynagrodzenia pracowników, amortyzacji środków trwałych, zużycia energii, podatków, ubezpieczenia oraz innych świadczeń i kosztów rodzajowych. W zakresie posiadanego majątku wnioskodawca wskazał dwa domy jednorodzinne o pow. 140 m2 i 270 m2 oraz siedem samochodów ciężarowych ("niezbędnych do prowadzenia działalności gospodarczej") i jeden samochód osobowy (Audi A6, rok prod. 2007). Dodał, że samochody te obciążone są zastawem rejestrowym i nie może ich sprzedać. Postanowieniem z dnia 27 lipca 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W sprzeciwie skarżący wskazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. W uzasadnieniu podtrzymał argumentację wniosku i dodał, że ponosi koszty związane ze studiami syna. Wymienił koszty, które ponosi w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą i podkreślił, że ich kwota oraz kwota utrzymania jego gospodarstwa domowego jest wysoka. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie skarżący wnioskował o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Dlatego też ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu ustalenie tych okoliczności. Wskazać należy, że skarżący ubiegał się o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi w kwocie 1.917 zł. W świetle przedstawionej przez skarżącego sytuacji majątkowej, rodzinnej oraz możliwości płatniczych uznano, iż nie wykazał on zasadności swojego wniosku – nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania (wpisu od skargi), bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Bowiem jak wynika z jego twierdzeń uzyskuje miesięczny dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (gospodarstwo ogrodnicze) w kwocie 17.647 zł. Tak znaczna wysokość dochodu czteroosobowej rodziny, przy uwzględnieniu normalnych kosztów jej utrzymania powoduje, że pozwala na jednorazowe uiszczenie kwoty odpowiadającej wysokości wpisu sądowego od skargi. Sąd miał na uwadze także fakt, że skarżący jest właścicielem dwóch domów jednorodzinnych oraz ośmiu samochodów bardzo dużej wartości. Jak wskazuje się w orzecznictwie posiadanie przez stronę stałych dochodów oraz nieruchomości (np. domu jednorodzinnego, mieszkania, działki) w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (postanowienie NSA z 18 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 162/11). Przestawiona przez skarżącego sytuacja finansowa wskazuje, że jego przedsiębiorstwo prosperuje efektywnie, przynosząc wysokie dochody nawet przy uwzględnieniu kosztów jego prowadzenia. Podkreślić jednak należy, że ponoszenie tych kosztów jest normalnym elementem prowadzenia działalności gospodarczej. Nie stanowi okoliczności, która premiuje te koszty względem innych wydatków, np. związanych z kosztami inicjowanych przez stronę postępowań sądowych. Nadto wysokość uzyskiwanych dochodów i wielkość posiadanego majątku są niewspółmierne do wysokości wymaganego wpisu od skargi. Ponadto na ocenę możliwości płatniczych skarżącego miał wpływ fakt reprezentowania go w postępowaniu podatkowym, a obecnie w postepowaniu sądowym, przez profesjonalnego pełnomocnika. Okoliczność nie wskazuje, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu od skargi. Warto także podkreślić, że małżonka skarżącego z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe mimo, iż jest osobą bezrobotną, posiada majątek znacznej wartości (dom w Parczewie, działka pod Lublinem), oraz samochód osobowy, który nie jest obciążony zastawem rejestrowym, wobec czego może stanowić przedmiot rozporządzeń. Wskazane wyżej okoliczności doprowadziły do oceny, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności pozwalające na przerzucenie ciężaru ponoszenia kosztów sądowych na Skarb Państwa, a w ostatecznym rozrachunku na innych obywateli, w sytuacji, gdy osiągane przez skarżącego dochody i posiadany majątek są w stanie zabezpieczyć wymagane obecnie należności budżetowe, bez jakiegokolwiek uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. Końcowo wskazać należy, że orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem, a więc takich osób, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia bądź, których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (zob. postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt I GZ 107/05). Skarżący do takich osób nie należy. Mając na uwadze powyższe, stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 260 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.