I SA/Lu 641/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Fita po rozpoznaniu w dniu 15 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2007 r. w zakresie wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie z kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca J. W. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi złożyła wniosek o zwolnienie jej z tego obowiązku wskazując, że nie jest w stanie go wykonać. Uzasadniając wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i dwójką dzieci. Jest osobą bezrobotną, a jedynym źródłem utrzymania rodziny jest otrzymywane przez jej męża wynagrodzenie z tytułu umowy o dzieło w kwocie około [...] zł. Majątek jaki posiada wspólnie z mężem to dom o pow. 200 m2 oraz grunty rolne o pow. 3 ha oddane w dzierżawę w zamian za opłacanie podatku rolnego. Małżonkowie są również właścicielami samochodu marki Mazda 323f o wartości [...] zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżąca złożyła: wspólne zeznanie podatkowe małżonków za 2014 r., wyciąg z rachunku bankowego za sierpień 2015 r., wyciąg z rachunku bankowego małżonka za okres od 24 stycznia 2015 r. - 23 lutego 2015 r. oraz od 24 lipca 2015 r. do 23 sierpnia 2015 r. (stan środków [...] zł), decyzję w sprawie wymiaru podatku rolnego oraz łącznego zobowiązania podatkowego za 2014 r., zawiadomienia o wznowieniu realizacji zajęcia wierzytelności na kwoty: od J. W. - [...] zł i od K. W. – [...] zł oraz zestawienie czynnych depozytów należących do wnioskodawczyni na kwotę [...]zł. Nie złożyła natomiast wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z maja, czerwca i lipca 2015 r., zaświadczenia o uznaniu za osobę bezrobotną, oraz dokumentu na podstawie, którego małżonek skarżącej wykonuje pracę zarobkową z którego wynikałaby wysokość uzyskiwanego wynagrodzenia. Postanowieniem z dnia 4 września 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Analiza oświadczeń i dokumentów złożonych przez skarżącą, w ocenie referendarza prowadzi do wniosku nie dającego podstaw do przyjęcia, że w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o zwolnienie od kosztów sądowych. Na powyższe postanowienie strona skarżąca wniosła sprzeciw w uzasadnieniu którego, powtórzyła argumentację dotyczącą sytuacji finansowej rodziny oraz wskazała, że wbrew stanowisku referendarza nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W ocenie skarżącej w sposób wystarczający przedstawiła i udokumentowała swoją sytuację majątkową, która jej zdaniem uzasadnia uwzględnienie złożonego przez nią wniosku. Skarżąca nie przedstawiła jednak żadnych dodatkowych dowodów wspierających jej argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a. w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie ze względu na datę wszczęcia postępowania wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że zaskarżone postanowienie traci moc, a sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wniosek skarżącej zawiera żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w rozumieniu art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym, częściowym zakresie skarżąca powinna wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie skarżąca powyższej przesłanki nie spełniła. Należy bowiem zauważyć, że na podstawie przedstawionych w toku postępowania dokumentów nie można uznać, by skarżąca w ogóle nie była w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego. Skarżąca odpowiadając na wezwanie referendarza nie przesłała wymaganych dokumentów, które potwierdzałyby złożone przez nią oświadczenia. Brak było chociażby zaświadczenia potwierdzającego jej status jako osoby bezrobotnej mogącej ewentualnie uzyskiwać dochód w postaci zasiłku, który wpływałby na dochód uzyskiwany w gospodarstwie domowym. Nie wyjaśniła również w pełni sytuacji posiadanych przez nią i jej małżonka nieruchomości oświadczyła, że dysponuje nieruchomością rolną o powierzchni 3 ha nie przedłożyła natomiast dokumentów, z których wynikałaby taka jej wielkość. Strona nie nadesłała także wyciągów z rachunków bankowych za wszystkie miesiące, do których została wezwana. Nie przedłożyła również żadnych dokumentów umożliwiających weryfikację wysokości deklarowanych miesięcznych dochodów małżonka. W ocenie Sądu skarżąca nie udzielając pełnych, możliwych do weryfikacji wyjaśnień, co do stanu majątkowego i sytuacji życiowej pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym osób uniemożliwiła Sądowi stwierdzenie istnienia w sprawie przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślić bowiem należy, że przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy strona wnioskująca o jego przyznanie wykaże w sposób przekonujący, że wystąpiły ustawowe warunki jej przyznania. Oznacza to, że to właśnie na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania zasadności złożonego wniosku. Dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Bierność wnioskodawcy w zakresie dokładnego i wiarygodnego wyjaśnienia jego sytuacji majątkowej i rodzinnej nie stoi co prawda na przeszkodzie do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednak uniemożliwia sądowi dokonanie jednoznacznej oceny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe, co implikowałoby konieczność udzielenia pomocy z budżetu państwa (wyrok NSA z 4 kwietnia 2013 r., I FPP 8/13, LEX nr 1296441). Odnosząc powyższe do stanu sprawy niniejszej stwierdzić należy, że analiza dokumentów przedłożonych przez skarżącą prowadzi do wniosku, że dysponuje ona określonym majątkiem, który powinien umożliwić uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Posiada wraz z małżonkiem zarówno nieruchomości jak i ruchomości. O braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania nie świadczy również sam fakt zajęć wierzytelności na rachunkach bankowych należących do małżonków, strona nie przedstawiła bowiem kompletnej dokumentacji w tym zakresie. Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności Sąd stwierdza, że sytuacja majątkowa skarżącej nie uzasadnia stanowiska, że uiszczenie przez nią kosztów sądowych w niniejszej sprawie spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej skarżącej w taki sposób, że nie będzie ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Należy także podkreślić, że opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i dlatego zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym. Podkreślić zatem należy, że prawo pomocy jest instytucją mającą służyć podmiotom bez dochodu lub – pomimo wykorzystania wszystkich swoich możliwości i zasobów osiągającym bardzo niskie dochody, dla których konieczność poniesienia kosztów sądowych stanowiłaby barierę nie do przezwyciężenia, a przez to ograniczenie prawa do sądu. Zdaniem Sądu skoro skarżąca dysponuje majątkiem o określonej wartości w skład którego, wchodzą nieruchomości i ruchomości, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, który uzyskuje dochód ze świadczonej pracy to przyznanie jej prawa pomocy, stanowiłoby rozstrzygnięcie sprzeczne z zasadami słuszności. Sąd miał także na względzie okoliczność, że w tym, jak i w innych postępowaniach zainicjowanych skargami do tutejszego Sądu skarżącą i jej małżonka, pomimo deklarowanych trudności finansowych, reprezentuje profesjonalny pełnomocnik. Bezsprzecznie jest to uprawnienie wnioskodawczyni, z którego może ona korzystać według swego uznania, jednak pozwala przypuszczać, iż dysponuje ona zdolnością do regulowania swoich zobowiązań. Nieuzasadnione byłoby zatem stwierdzenie, że skarżąca była w stanie ponieść koszty związane z zastępstwem procesowym, a jednocześnie nie mogła ponieść należnych Skarbowi Państwa kosztów sądowych. Powyższe ustalenia prowadzą do konkluzji, że przeniesienie obowiązku ponoszenia kosztów postępowania na Skarb Państwa byłoby w niniejszej sprawie niezasadne. W związku z tym, na podstawie art. 260 w związku z 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.