I SA/Lu 642/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Niezgoda po rozpoznaniu w dniu 15 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2008 r. p o s t a n a w i a: - odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca J. W., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniała, że jej obecna sytuacja finansowa uniemożliwia uiszczenie wpisu od skargi. Wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem i dwójką dzieci. Jest osobą bezrobotną, a jedynym źródłem utrzymania rodziny jest otrzymywane przez męża wynagrodzenie z tytułu umowy o dzieło w kwocie około [...] Majątek jaki posiada wspólnie z mężem to dom o pow. [...] oraz grunty rolne o pow. 3 ha oddane w dzierżawę w zamian za podatek od nieruchomości. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżąca złożyła: wspólne zeznanie podatkowe małżonków za 2014 r., wyciąg z rachunku bankowego za sierpień 2015 r., wyciąg z rachunku bankowego małżonka za okres 24 stycznia 2015 r. - 23 lutego 2015 r. oraz 24 lipca 2015 r. - 23 sierpnia 2015 r. (stan środków [...]), decyzję w sprawie wymiaru podatku rolnego oraz łącznego zobowiązania podatkowego za 2014 r., zawiadomienia o wznowieniu realizacji zajęcia wierzytelności na kwoty: od J. W. – [...] i od K. W. – [...] oraz zestawienie czynnych depozytów należących do wnioskodawczyni na kwotę [...]. Wskazane dokumenty znajdują się w aktach sprawy I SA/Lu 641/15. Dodatkowo oświadczyła, że wspólnie z mężem jest właścicielem samochodu m-ki Mazda 323f, rok produkcji 1998 r. o wartości [...], że posiadane grunty orne w m. A. są w dzierżawie sołtysa od 2000 r., na podstawie ustnej umowy, a także, że wynagrodzenie pełnomocnika uzależnione jest od wyniku toczącego się postępowania i ma zostać uiszczone po zakończeniu sprawy. Nie złożyła natomiast wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z maja, czerwca i lipca 2015 r., zaświadczenia o uznaniu za osobę bezrobotną, dokumentu na podstawie, którego małżonek skarżącej wykonuje pracę zarobkową, z którego wynikałaby wysokość uzyskiwanego wynagrodzenia, a także dokumentów potwierdzających wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Postanowieniem z dnia 4 września 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Na powyższe postanowienie strona skarżąca wniosła sprzeciw. W jego uzasadnieniu powtórzyła argumentację z wniosku dotyczącą sytuacji finansowej rodziny oraz wskazała, że wbrew stanowisku referendarza nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W ocenie skarżącej w sposób wystarczający przedstawiła i udokumentowała swoją sytuację majątkową, która jej zdaniem uzasadnia uwzględnienie złożonego przez nią wniosku. Skarżąca nie przedstawiła żadnych dodatkowych dowodów wspierających jej argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a. (w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie ze względu na datę wszczęcia postępowania) wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że zaskarżone postanowienie traci moc, a sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wniosek skarżącej zawiera żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w rozumieniu art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym, częściowym zakresie skarżąca powinna wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie, skarżąca powyższej przesłanki nie spełniła. Należy bowiem zauważyć, że na podstawie przedstawionych w toku postępowania dokumentów nie można uznać, by skarżąca w ogóle nie była w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego. Skarżąca odpowiadając na wezwanie referendarza sądowego nie przesłała wszystkich wymaganych dokumentów, które potwierdzałyby złożone przez nią oświadczenia. Brak jest chociażby zaświadczenia potwierdzającego jej status jako osoby bezrobotnej mogącej ewentualnie uzyskiwać dochód w postaci zasiłku, który wpływałby na dochód uzyskiwany w gospodarstwie domowym, a także dokumentów dotyczących wynagrodzenia małżonka, co w sytuacji złożonego zeznania podatkowego za 2014 r. jest istotnym brakiem uniemożliwiającym ocenę aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej. Nie wyjaśniła również w pełni sytuacji posiadanych przez nią i jej małżonka nieruchomości. Oświadczyła, że dysponuje nieruchomością rolną o powierzchni 3 ha, jednakże z przedłożonych przez nią dokumentów (nakazu płatniczego i decyzji wymiarowej) nie wynika by dotyczyły one nieruchomości o takiej powierzchni. Strona nie nadesłała także wyciągów z rachunków bankowych za wszystkie miesiące, do których została wezwana. W tych okolicznościach, w ocenie Sądu, skarżąca nie udzielając pełnych, możliwych do weryfikacji wyjaśnień, co do stanu majątkowego i sytuacji życiowej pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym osób uniemożliwiła Sądowi stwierdzenie istnienia w sprawie przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślić bowiem należy, że przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy strona wnioskująca o jego przyznanie wykaże w sposób przekonujący, że wystąpiły ustawowe warunki jej przyznania. Oznacza to, że to właśnie na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania zasadności złożonego wniosku. Dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Bierność wnioskodawcy w zakresie dokładnego i wiarygodnego wyjaśnienia jego sytuacji majątkowej i rodzinnej nie stoi co prawda na przeszkodzie do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednak uniemożliwia sądowi dokonanie jednoznacznej oceny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe, co implikowałoby konieczność udzielenia pomocy z budżetu państwa (wyrok NSA z 4 kwietnia 2013 r., I FPP 8/13, LEX nr 1296441). Odnosząc powyższe do stanu sprawy niniejszej stwierdzić należy, że analiza dokumentów przedłożonych przez skarżącą prowadzi do wniosku, że dysponuje ona określonym majątkiem, który powinien umożliwić uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Posiada wraz z małżonkiem zarówno nieruchomości jak i ruchomości. O braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania nie świadczy również sam fakt zajęć wierzytelności na rachunkach bankowych należących do małżonków, zwłaszcza w kontekście braku kompletnej dokumentacji w tym zakresie. Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności Sąd stwierdza, że sytuacja majątkowa skarżącej nie uzasadnia stanowiska, że uiszczenie przez nią kosztów sądowych w niniejszej sprawie spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej skarżącej w taki sposób, że nie będzie ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Należy także podkreślić, że opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i dlatego zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które powinno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym. Podkreślić zatem należy, że prawo pomocy jest instytucją mającą służyć podmiotom bez dochodu lub – pomimo wykorzystania wszystkich swoich możliwości i zasobów osiągającym bardzo niskie dochody, dla których konieczność poniesienia kosztów sądowych stanowiłaby barierę nie do przezwyciężenia, a przez to ograniczenie prawa do sądu. Zdaniem Sądu, skoro skarżąca dysponuje majątkiem o określonej wartości w skład którego, wchodzą nieruchomości i ruchomości, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem, który uzyskuje dochód ze świadczonej pracy to przyznanie jej prawa pomocy, stanowiłoby rozstrzygnięcie sprzeczne z zasadami słuszności. Sąd miał także na względzie okoliczność, że w tym, jak i w innych postępowaniach zainicjowanych skargami do tutejszego Sądu skarżącą i jej małżonka, pomimo deklarowanych trudności finansowych, reprezentuje profesjonalny pełnomocnik. Bezsprzecznie jest to uprawnienie wnioskodawczyni, z którego może ona korzystać według swego uznania, jednak pozwala przypuszczać, że dysponuje ona zdolnością do regulowania swoich zobowiązań. Powyższe ustalenia prowadzą do konkluzji, że przeniesienie obowiązku ponoszenia kosztów postępowania na Skarb Państwa byłoby w niniejszej sprawie niezasadne. W związku z tym, na podstawie art. 260 w związku z 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.