I SA/Lu 644/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer po rozpoznaniu w dniu 15 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2008 r. w zakresie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie z kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący K. W. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi złożył wniosek o zwolnienie go z tego obowiązku wskazując, że nie jest w stanie go ponieść. Uzasadniając wniosek wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i dwójką dzieci. Żona jest osobą bezrobotną, a jedynym źródłem utrzymania rodziny jest otrzymywane przez niego wynagrodzenie z tytułu umowy o dzieło w kwocie około 1.500 zł. Majątek jaki posiada razem z małżonką to dom o pow. 200 m2 oraz grunty rolne o pow. 3 ha oddane w dzierżawę w zamian za opłacanie podatku rolnego. Są również właścicielami samochodu marki Mazda 323f o wartości 1.000 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżący złożył: wspólne zeznanie podatkowe małżonków za 2014 r., wyciąg z rachunku bankowego małżonki za sierpień 2015 r., wyciąg z własnego rachunku bankowego za okres od 24 stycznia 2015 r. - 23 lutego 2015 r. oraz od 24 lipca 2015 r. do 23 sierpnia 2015 r. (stan środków 11.942,46 zł), decyzję w sprawie wymiaru podatku rolnego oraz łącznego zobowiązania podatkowego za 2014 r., zawiadomienia o wznowieniu realizacji zajęcia wierzytelności na kwoty: od J. W. - 33.739,69 zł i od K. W. – 29.567,16 zł oraz zestawienie czynnych depozytów należących do małżonki skarżącego wykazujące kwotę 11.154,08 zł. Nie złożył natomiast wyciągów z posiadanych przez niego rachunków bankowych z maja, czerwca i lipca 2015 r., zaświadczenia o uznaniu małżonki za osobę bezrobotną, oraz dokumentu na podstawie którego skarżący wykonuje pracę zarobkową i określającego wysokość wynagrodzenia. Postanowieniem z dnia 4 września 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Analiza oświadczeń i dokumentów złożonych przez skarżącego, w ocenie referendarza prowadzi do wniosku nie dającego podstaw do przyjęcia, że w sprawie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o zwolnienie od kosztów sądowych. Na powyższe postanowienie strona skarżąca wniosła sprzeciw w uzasadnieniu którego powtórzyła argumentację dotyczącą sytuacji finansowej rodziny oraz wskazała, że wbrew stanowisku referendarza nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W ocenie skarżącego w sposób wystarczający przedstawił i udokumentował swoją sytuację majątkową, która jego zdaniem uzasadnia uwzględnienie złożonego przez niego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), w skrócie p.p.s.a. w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie ze względu na datę wszczęcia postępowania wniesienie sprzeciwu przez stronę powoduje, że zaskarżone postanowienie traci moc, a sąd na nowo rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wniosek skarżącego zawiera żądanie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w rozumieniu art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym, częściowym zakresie skarżący powinien wykazać, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie skarżący powyższej przesłanki nie spełnia. Należy bowiem zauważyć, że z materiałów, które strona skarżąca dostarczyła nie można uznać, by skarżący w ogóle nie był w stanie partycypować w kosztach postępowania sądowego. Analiza dokumentów przedłożonych przez skarżącego prowadzi do wniosku, że dysponuje on określonym majątkiem, który powinien umożliwić uiszczenie wpisu sądowego od skargi. Skarżący posiada wraz z małżonką zarówno nieruchomości jak i ruchomości oraz środki pieniężne zgromadzone na koncie bankowych (zajęte przez organ egzekucyjny). Skarżący odpowiadając na wezwanie referendarza nie przesłał wymaganych dokumentów, które potwierdzałyby złożone przez niego oświadczenia. Brak było chociażby zaświadczenia potwierdzającego status małżonki jako osoby bezrobotnej mogącej ewentualnie uzyskiwać dochód w postaci zasiłku, który wpływałby na dochód uzyskiwany w gospodarstwie domowym. Skarżący nie wyjaśnił w pełni sytuacji posiadanych przez niego nieruchomości oświadczył, że dysponuje nieruchomością rolną o powierzchni 3 ha nie przedłożył natomiast dokumentów, z których wynikałaby taka wielkość nieruchomości. Strona nie nadesłała także wyciągów z rachunków bankowych za wszystkie miesiące, do których została wezwana. Ponadto sam skarżący deklarując uzyskiwany przez siebie miesięczny dochód w ramach umowy o dzieło nie przedłożył dokumentu potwierdzającego tą okoliczność. W ocenie Sądu skarżący nie udzielając pełnych, możliwych do weryfikacji wyjaśnień, co do stanu majątkowego i sytuacji życiowej zarówno jego samego jak i pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym żony uniemożliwił sądowi pozytywne rozpoznanie złożonego wniosku. Przyznanie prawa pomocy jest dopuszczalne bowiem tylko wtedy, jeżeli strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy przedstawi w sposób wyczerpujący informacje dotyczące sytuacji materialnej i finansowej jej i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. To właśnie na wnioskodawcy ciążył obowiązek wykazania zasadności złożonego przez niego wniosku w kontekście ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Podkreślić przy tym należy, że dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie wnioskodawcy o zasadności jego otrzymania. Bierność wnioskodawcy w zakresie dokładnego i wiarygodnego wyjaśnienia jego sytuacji majątkowej i rodzinnej nie stoi co prawda na przeszkodzie do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednak uniemożliwia sądowi dokonanie jednoznacznej oceny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe, co implikowałoby konieczność udzielenia pomocy z budżetu państwa (wyrok NSA z 4 kwietnia 2013 r., I FPP 8/13, LEX nr 1296441). Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności Sąd stwierdza, że sytuacja majątkowa skarżącego nie uzasadnia stanowiska, że uiszczenie przez niego kosztów sądowych w niniejszej sprawie spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej skarżącego w taki sposób, że nie będzie on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Należy także podkreślić, że opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i dlatego zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym. Podkreślić zatem należy, że prawo pomocy jest instytucją mającą służyć podmiotom bez dochodu lub – pomimo wykorzystania wszystkich swoich możliwości i zasobów osiągającym bardzo niskie dochody, dla których konieczność poniesienia kosztów sądowych stanowiłaby barierę nie do przezwyciężenia, a przez to ograniczenie prawa do sądu. Zdaniem Sądu skoro skarżący dysponuje majątkiem o określonej wartości w skład którego wchodzą nieruchomości i ruchomości, uzyskuje dochód ze świadczonej przez siebie pracy to przyznanie prawa pomocy takiemu podmiotowi, stanowiłoby rozstrzygnięcie sprzeczne z zasadami słuszności. Sąd miał także na względzie okoliczność, że w tym, jak i w innych postępowaniach skarżącego i jego małżonki rozpoznawanych przed tutejszym Sądem, pomimo deklarowanych trudności finansowych strona jest reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika. Bezsprzecznie jest to uprawnienie wnioskującego, z którego może on korzystać według swego uznania jednak pozwala to na przyjęcie wniosku, iż skarżący dysponuje zdolnością do regulowania swoich zobowiązań. Nieuzasadnionym byłoby zatem stwierdzenie, że skarżący był w stanie ponieść koszty związane z zastępstwem prawnym, a jednocześnie nie mógł ponieść należnych Skarbowi Państwa kosztów sądowych. Powyższe ustalenia prowadzą do konkluzji, że przeniesienie obowiązku ponoszenia kosztów postępowania na Skarb Państwa byłoby w niniejszej sprawie niezasadne. W związku z tym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.