I SA/Lu 655/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Fita, Sędziowie WSA Halina Chitrosz, NSA Irena Szarewicz-Iwaniuk (sprawozdawca), Protokolant Referent Paulina Zając, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi W. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [... w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia W. C uchylił w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego zarzutów w sprawie naruszenia art. 33 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, i umorzył postępowanie organu pierwszej instancji. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] oraz [...], wystawionych na W. C. przez Gminną Konserwacyjną Spółkę Wodną, obejmujących zaległe składki na rzecz Spółki. Odpisy przedmiotowych tytułów wykonawczych zostały doręczone stronie odpowiednio w dniach 23 kwietnia 2004 r. i 24 kwietnia 2009 r. Zawiadomieniem z dnia 7 lutego 2012 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności, tj. w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Odpis zawiadomienia o zajęciu strona odebrała 10 lutego 2012 r. W dniu 17 lutego 2012 r. do Urzędu Skarbowego wpłynęło pismo W. C. z dnia 15 lutego 2012 r. zatytułowane "skarga" i skierowane do Naczelnika Urzędu Skarbowego, z treścią, iż jest to "skarga na czynności egzekucyjne objęte tytułami wykonawczymi nr [...] oraz [...] i uzasadnieniem, że Spółka nie podlega administracyjnie pod Wójta Gminy, lecz "rządzi się sama". Kolejnym pismem, datowanym na dzień 10 marca 2012 r. W. C. wniósł o wycofania niesłusznej egzekucji na kwotę 1.931,86 zł. Pismo z dnia 15 lutego 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego j zakwalifikował jako zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. nr 229, poz. 1954 z późn. zm.) dalej "ustawa egzekucyjna" tj. niedopuszczalność egzekucji i postanowieniem z dnia [...] nr [...], wydanym na podstawie art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) - dalej: "Kpa" - umorzył postępowanie dotyczące zarzutów, uznając je za bezprzedmiotowe z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia. Na powyższe postanowienie W. C. wniósł zażalenie, zwracając się o wstrzymanie oraz odstąpienie od prowadzonej egzekucji i ponownie podnosząc, że egzekucja prowadzona na podstawie przedmiotowych tytułów wykonawczych jest chybiona, gdyż należności nimi objęte można dochodzić tylko na podstawie wyroku sądowego. Powołał się na pismo Ministerstwa Finansów, z którego – zdaniem strony - wynika, iż spółki wodne nie podlegają egzekucji administracyjnej. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdzając wątpliwość co do prawidłowości dokonanej przez Naczelnika Urzędu kwalifikacji prawnej wniosku z dnia 15 lutego 2012 r. (uzupełnionego pismem z dnia 10 marca 2012 r.), zwrócił się do strony o sprecyzowanie zawartego w nim żądania: czy są to zarzuty wniesione na podstawie art. 33 pkt 6 ustawy egzekucyjnej, czy jest to skarga na czynności egzekucyjne polegające na zajęciu świadczenia emerytalnego w ZUS lub też wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na niedopuszczalność egzekucji. W odpowiedzi W. C. nadesłał pismo z dnia 23 kwietnia 2012 r., w którym zwrócił się o wstrzymanie i umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na wniosek Gminnej Konserwacyjnej Spółki Wodnej, motywując trudną sytuacją osobistą i finansową. Ponownie podniósł, iż tytuły wykonawcze wystawione przez Spółkę nie podlegają egzekucji administracyjnej, lecz mogą być dochodzone tylko w drodze sądowej. Dyrektor Izby Skarbowej rozpatrując zażalenie w pierwszej kolejności wskazał na art. 18 ustawy egzekucyjnej, który stanowi, że jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazał, że zgodnie z art. 61 § 1 Kpa, postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, oraz, że w razie wszczęcia postępowania na wniosek strony, tylko i wyłącznie ta strona może wyznaczyć rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania i organ związany jest tym żądaniem. Obowiązkiem organu jest należyte wyjaśnienie treści i ocena każdego pisma kierowanego do organu przez stronę przy użyciu wykładni literalnej, a także przy dokładnym ustaleniu woli strony postępowania w zakresie skutków jakie chciałaby osiągnąć przez zwrócenie się na drogę postępowania administracyjnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego zakwalifikował wniesione pismo z dnia 15 lutego 2012 r. zatytułowane "skarga" i skierowane do Naczelnika Urzędu Skarbowego jako zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 6 ustawy egzekucyjnej. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej, organ egzekucyjny dokonał nieprawidłowej kwalifikacji tego pisma. Rzeczywistą wolą strony, mając również na uwadze treść kolejnych złożonych w sprawie pism (z 10 i 20 marca 2012 r.), było złożenie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Gminną Konserwacyjną Spółkę Wodną z uwagi na niedopuszczalność tej egzekucji. Organ wyjaśnił, że przepis art. 59 ustawy egzekucyjnej, w odróżnieniu od art. 27 § 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej nie ustanawia terminu do wnoszenia żądania wydania postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, więc żądanie takie zobowiązany może wnieść na każdym etapie tego postępowania. Jednocześnie organ poinformował, że pismo z dnia 15 lutego 2012 r. wraz z uzupełnieniem z dnia 23 kwietnia 2012 r. zostanie rozpatrzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] w trybie art. 59 ustawy egzekucyjnej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższe postanowienie W. C. wniósł o jego uchylenie oraz o stwierdzenie niedopuszczalności egzekucji administracyjnej w niniejszej sprawie z powodu braku w wydanym tytule wykonawczym podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej tj. prawomocnego orzeczenia sądowego. W krótkim uzasadnieniu skargi skarżący wywodził, że zaskarżonym postanowieniem organ zaakceptował przeprowadzone w trybie egzekucji administracyjnej wyegzekwowanie świadczenia na rzecz spółki wodnej pomimo braku podstawy wydania tytułu egzekucyjnego, to jest prawomocnego orzeczenia sądowego. Na poparcie swoich twierdzeń skarżący powołał się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 2004 r., sygn. akt II CK 481/03. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżone postanowienie prawa nie narusza. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż sąd administracyjny, stosownie do swojej kognicji dokonuje kontroli zaskarżonych doń aktów pod względem ich zgodności z prawem – art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), nie jest zaś trzecią instancją w postępowaniu administracyjnym i nie orzeka merytorycznie w sprawie rozpatrzonej przez organ administracji. Dlatego żądanie "stwierdzenia niedopuszczalności egzekucji administracyjnej w niniejszej sprawie z powodu braku w wydanym tytule wykonawczym podstawy prawnej obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej tj. prawomocnego orzeczenia sądowego", nie mogło być, nawet w razie stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie niezgodne jest z prawem, uwzględnione przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Wskazać jednak należy, że trafnie Dyrektor Izby Skarbowej zwrócił uwagę, że w niniejszej sprawie w pierwszej kolejności rozstrzygnięcia wymagał sposób zakwalifikowania pisma skarżącego z dnia 15 lutego 2012 r., zatytułowanego "skarga", które Naczelnik Urzędu Skarbowego potraktował jako zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji (wniesione na podstawie art. 33 pkt 6 ustawy egzekucyjnej) Błędna – w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej – kwalifikacja pisma z dnia 15 lutego 2012 r. była przesłanką uchylenia postanowienia w przedmiocie zarzutów i umorzenie postępowania organu I instancji. Nie ulega wątpliwości, że pisma procesowe ocenia się nie według ich nazwy, ale treści, organ rozpoznający je powinien zastosować właściwy tryb postępowania (por. C.Kulesza, komentarz do art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, SIP Lex). O tym, jaki charakter ma pismo strony, decyduje nie organ administracji, lecz strona. Oczywiście nie nazwa, lecz treść pisma przesądza o jego charakterze. Wówczas, gdy charakter wniesionego pisma (podania, wniosku, skargi) budzi wątpliwości, organ administracji winien podjąć czynności zmierzające do poznania rzeczywistych intencji autora pisma. Zatem w sytuacji, gdy brak jest takich wątpliwości organ winien ukierunkować postępowanie zgodnie z wolą wnoszącego pismo (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 1990 r., sygn. akt I SA 367/90 – ONSA 1990 r. Nr 2-3, poz. 47). Oznacza to, że organ administracji nie może w sposób arbitralny zmienić zawartego w piśmie strony żądania, w tym jego kwalifikacji prawnej (I OSK 429/11). W przypadku gdyby przedmiotowe w sprawie pismo zawierało jeden z zarzutów wymienionych w art. 33 ustawy egzekucyjnej i zostało wniesione w ustawowym terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego, to wówczas organ egzekucyjny powinien zastosować tryb przewidziany właśnie w tej regulacji. Jednak pismo W. C. nie zawierało treści, pozwalającej zakwalifikować je jako zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania administracyjnego. Z pisma wynikało natomiast, że - zdaniem skarżącego - egzekwowane należności objęte tytułami wykonawczymi [...] oraz [...] nie podlegały w ogóle egzekucji administracyjnej. Oznacza to, że intencją strony było stwierdzenie przez organ jej niedopuszczalności i umorzenie postępowania. Przypomnieć bowiem należy, że istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 ustawy egzekucyjnej) jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Instytucja ta ma na celu zakończenie tego postępowania, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne (por. P.Pietrasz, Komentarz do art.59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, SIP Lex). Z treści przedmiotowego pisma strony z 15 lutego 2012 r. wynikało właśnie, że strona oczekuje przerwania, zakończenia postępowania egzekucyjnego, gdyż jego prowadzenie jest w ocenie strony niemożliwe. Prawidłowo zatem Dyrektor Izby Skarbowej odczytał wolę strony zawartą w piśmie [...] w związku z treścią "zażalenia", w którym skarżący wnosił o "odstąpienie od egzekucji administracyjnej", jako że egzekwowane świadczenie nie podlega egzekucji administracyjnej, co potwierdzało kolejne pismo skarżącego datowane na 23 kwietnia 2012 r. (k. 122). W treści tych pism skarżący argumentuje, że niedopuszczalne prawem jest prowadzenie egzekucji przez urząd skarbowy, trudno zatem byłoby przyjąć inną interpretację intencji autora niż, jako wniosek o umorzenie tego postępowania. Ten zaś strona może złożyć w każdym czasie. W konsekwencji powyższego prawidłowe jest stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej, że postanowienie organu I instancji wydane zostało w postępowaniu, które było bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 Kpa, w związku z czym zaskarżone postanowienie wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 Kpa, prawa nie narusza. Zarzuty skargi odnoszące się do niedopuszczalności egzekucji – art. 59 § 1 pkt 7 ustawy egzekucyjnej są przedwczesne, bowiem będą przedmiotem oceny organu w toku postępowania w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego wszczętego wnioskiem strony z dnia 15 lutego 2012 r. Ze względów wyżej przytoczonych, Sąd na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270), orzekł jak w sentencji.