I SA/Lu 666/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. Ć. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. Ć. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie zwolnienia od podatku rolnego p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł, skarżący zwrócił się o zwolnienie go od kosztów sądowych wskazując, że jest w trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej (wymaga stałego leczenia i przyjmowania lekarstw). Do tego dochodzą opłaty za wodę, prąd i opał. Dalej skarżący wskazał, że prowadzi jednoosobowe, samodzielne gospodarstwo domowe, zamieszkuje w domu o pow. 100 m2, posiada gospodarstwo rolne o pow. 4,44 ha fiz. (6,26 ha przelicz.) z którego uzyskuje dochód w kwocie [...]zł brutto. Wezwany do złożenia dodatkowych dokumentów i wyjaśnień wskazał, że posiada samochód osobowy (Ford Fiesta) o wartości ok. [...] zł, ciągnik rolniczy Ursus C-330, pług, kultywator oraz brony i, że wszystkie jego budynku wymagają naprawy dachu. Do wniosku dołączył zaświadczenie lekarskie wskazujące zmiany zwyrodnieniowe w stawach międzykręgowych, decyzje o przyznaniu płatności do uprawa za 2014 r. wniosek o przyznanie płatności na 2015 r. oraz rachunki za: energię elektryczną, odbiór odpadów, wodę, telefon, zakup akumulatora do ciągnika i olej napędowy. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Rozpoznanie wniosku strony o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych sprowadza się do ustalenia czy w niniejszej sprawie spełniona jest przesłanka określona w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. Zgodnie bowiem z treścią powołanego przepisu przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym - obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych - możliwe jest gdy ta wykaże, że uiszczenie pełnych kosztów postępowania skutkowałoby uszczerbkiem koniecznego utrzymania jej i jej rodziny. Wyjaśnienia przy tym wymaga, że przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, niepubl.). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie analiza sytuacji finansowej skarżącego nie daje podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Zważenia bowiem wymaga, iż w rozpoznawanej sprawie, ze względu na jej przedmiot, wysokość wpisu od skargi wynosi 100 zł - zgodnie z treścią § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Natomiast w razie niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia i zamiaru jego zaskarżenia może zaistnieć konieczność uiszczenia przez skarżącego opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł, za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem oraz wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. Obecna sytuacja finansowe nie jest natomiast na tyle trudna aby uniemożliwiała poniesienie wskazanych kosztów, które poza wymaganym obecnie wpisem od skargi są czysto hipoteczne, a jeśli wystąpią będą znacznie rozłożone w czasie. Jak bowiem wynika z akt skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Posiada również majątek w postaci nieruchomości rolnej o pow. 4,44 ha fiz. (6,26 ha przelicz.), z której może czerpać pożytki oraz 0,18 ha lasu. W skład jego majątku wchodzą również maszyny i narzędzia rolnicze (ciągnik rolniczy, pług, kultywator, siewnik, brony) oraz nieruchomości – dom, stodoła i obora. Dokonując zatem zestawienia pomiędzy wysokością kosztów sądowych w sprawie, a przedstawioną sytuacją majątkową skarżącego nie da się stwierdzić, aby skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść wymaganych kosztów postępowania. Skarżący dysponuje majątkiem przynoszącym stały dochód z tytułu sprzedaży płodów rolnych oraz dopłat bezpośrednich, których wysokość za rok 2014 wyniosła [...] zł, co przy tak niskich kosztach postępowania pozwala na wydatki w kwocie 100 zł, dodatkowo rozłożone w czasie. Wygospodarowanie takiej kwoty nie będzie stanowiło dla skarżącego wydatku zagrażającego zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych. Dodania przy tym wymaga, że zwolnienie strony z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania sądowego jest przyznawane osobom charakteryzującym się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni natomiast poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy bowiem traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Odnośnie podnoszonych przez skarżącego argumentów dotyczących potrzeby remontu domu oraz budynków gospodarczych - argument ten mógłby zostać uwzględniony, gdyby skarżący dokonywał aktualnie jakiś wydatków z tym związanych, które bezpośrednio wpływających na stan jego finansów domowych. Skarżący wspomina jednak jedynie o konieczności podjęcia takich prac w bliżej nieokreślonej przyszłości. Konkludując, w ocenie referendarza sądowego uiszczenie wymaganych na obecnym etapie postępowania kosztów sądowych w wysokości 100 zł oraz ewentualnie innych w takiej samej wysokości nie tylko nie stworzy zagrożenia dla jego egzystencji, ale też uczyni zadość konstytucyjnej zasadzie ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznoprawnych. Mając na względzie powyższą argumentację, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. postanowiono jak na wstępie.