I SA/Lu 673/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Niezgoda po rozpoznaniu w dniu 14 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości G. I. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie podatku od nieruchomości - w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: - utrzymać w mocy postanowienie Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 21 sierpnia 2017 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia [...] Syndyk Masy Upadłości G. I. Sp. z o.o. (dalej "Syndyk") w W. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, iż spółka nie posiada jakichkolwiek nieruchomości, zaś ruchomości znajdujące się w jej majątku stanowią śladowe ilości przestarzałego i używanego sprzętu elektronicznego oraz mebli. Środki wchodzące w skład masy upadłości przeznaczone są przede wszystkim na zaspokojenie wierzycieli upadłej. W oświadczeniu o majątku i dochodach Syndyk zadeklarował: kapitał zakładowy rzędu [...] zł, środki trwałe wynoszące [...] zł, stratę w kwocie [...]oraz środki pieniężne zgromadzone na rachunkach bankowych w wysokości [...] zł. Postanowieniem z dnia [...] Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W dniu [...] Syndyk złożył sprzeciw od wydanego postanowienia. W uzasadnieniu przedstawił własną interpretację zaistniałego stanu faktycznego nie powołując przy tym żadnych nowych, istotnych okoliczności faktycznych w zakresie sytuacji finansowej Spółki. Wskazał jedynie, że na koniec okresu sprawozdawczego na rachunku bankowym Spółki znajdowało się jedyne [...] zł, a na obciążenia Spółki złożyło się także wynagrodzenie Syndyka. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Na wstępie należy wskazać, iż stosownie do treści art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej jako: "p.p.s.a."), m.in. od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W takiej sytuacji, tj. rozpatrując sprzeciw od takiego postanowienia, sąd – jak stanowi art. 260 § 1 p.p.s.a. – wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu, wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Wobec powyższego, art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 167a § 2-6 p.p.s.a., że sąd rozpoznający sprzeciw działa jako sąd pierwszej instancji. W świetle art. 199 p.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie Syndyk wnosił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy zauważyć, że wykładnia określenia "gdy wykaże" użytego w art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. oznacza, iż to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2009r., sygn. akt I OZ 713/09). Zatem rozstrzygnięcie Sądu w kwestii przyznania bądź odmowy przyznania prawa pomocy zależy od tego, co zostanie przez stronę wykazane w trakcie postępowania. Przenosząc powyższe ogólne uwagi na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie zasługuje na uwzględnienie w całości. Syndyk nie wykazał bowiem istnienia przesłanek wymienionych w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., tj. że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podkreślić przy tym należy, że na obecnym etapie postępowania koszty sądowe to kwota wpisu od skargi w wysokości [...] zł. Jak wynika z akt sprawy postanowieniem Sądu Rejonowego dla W. w W. z dnia [...] sygn. akt [...] ogłoszono upadłość likwidacyjną wnioskującej Spółki. Jednak jak słusznie uznał referendarz sądowy samo wszczęcie postępowania upadłościowego (w tym obejmującego likwidację majątku Spółki) nie implikuje automatycznie obowiązku przyznania syndykowi masy upadłości prawa pomocy. Spółka posiada majątek (stanowiący masę upadłości) który, jak wynika ze sprawozdania finansowego (k. 12 – 15 akt sądowych) umożliwia prowadzenie postępowania upadłościowego, ponoszenia kosztów z tym związanych oraz spłaty zobowiązań. Majątek obejmuje też środki pieniężne zgromadzone na rachunkach bankowych, które wynosiły (na etapie skargi) [...] zł, a obecnie jak wskazano w sprzeciwie kwotę [...]zł. Jednak pomimo zmniejszenia się powyższej kwoty, Spółka nadal dysponuje środkami pieniężnymi – [...] zł, które umożliwiają jej poniesienie kosztów sądowych w pełnej wysokości – obecnie [...] zł. Nadto jak słusznie wskazał referendarz sądowy realizacja celu postępowania upadłościowego, nie może korzystać z pierwszeństwa przed uiszczeniem należności publicznoprawnych, jakimi są w tym przypadku opłaty związane z prowadzeniem zainicjowanego postępowania sądowego. Jak słusznie podkreślił referendarz, nieuzasadnione byłoby stwierdzenie, że syndyk masy upadłości jest w stanie ponieść koszty związane z prowadzeniem postępowania upadłościowego (przechowywanie majątku upadłej, koszty materiałów biurowych, opłaty pocztowe i bankowe oraz inne związane bezpośrednio z zabezpieczeniem, zarządem i likwidacją masy upadłości, a nawet te związane z wynagrodzeniem samego Syndyka), a jednocześnie nie może ponieść obligatoryjnych kosztów sądowych należnych Skarbowi Państwa, do których zalicza się wpis od skargi. Słusznie podkreślono w postanowieniu referendarza, iż koszty sądowe w postępowaniu przed sądami administracyjnymi należą do pierwszej kategorii należności podlegających zaspokojeniu z funduszów masy upadłości, bo mimo że nie są to koszty postępowania upadłościowego, to są zobowiązaniami masy upadłości w myśl art. 343 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2016 r., poz. 2171 ze zm.). Przez czynność syndyka należy rozumieć wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Koszty związane z uczestnictwem strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym są zatem kosztami, które należy zrównać z innymi wydatkami ponoszonymi przez syndyka masy upadłości na poczet prowadzonego postępowania upadłościowego. Odnosząc się do argumentacji zawartej w sprzeciwie wskazać należy, że w postanowieniu z dnia 11 czerwca 2008r., I FZ 204/08, NSA uznał za błędne twierdzenie, że zapłata wpisu sądowego ze środków wchodzących w skład masy upadłości narusza prawa wierzycieli. Zdaniem NSA, wszczęcie postępowania upadłościowego nie oznacza automatycznie przyznania syndykowi prawa pomocy w postępowaniu przez sądem administracyjnym. Pogląd ten NSA rozwinął w postanowieniu z dnia 1 sierpnia 2013 r., I FZ 327/13, wskazując, że nie sposób jest uznać, iż zaspokojenie zobowiązań związanych z kosztami postępowania upadłościowego oraz z zaspokojeniem w tym postępowaniu wierzycieli spółki stanowi argument przemawiający za zwolnieniem strony postępowania sądowoadministracyjnego z obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania. Jak podkreślił NSA, brak jest ustawowych podstaw do przyjęcia, że wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym. Sąd w niniejszym składzie podziela te poglądy. Dodać trzeba też, że wykazanie przez spółkę za ostatni rok obrotowy straty bilansowej nie świadczy jeszcze o braku środków finansowych pozwalających uiścić należne koszty sądowe (por. postanowienie NSA z dnia 7 lipca 2014 r., II FZ 811/14). Z tych powodów na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.