I SA/Lu 676/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Jerzy Parchomiuk po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej - na skutek wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia [...] r. postanawia: przywrócić termin do wniesienia sprzeciwu. Postanowieniem z dnia [...] r., po rozpoznaniu wniosku W.W. (dalej jako: skarżący), referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Odpis postanowienia został wysłany przesyłką pocztową na adres skarżącego podany w skardze i wniosku o przyznanie prawa pomocy. W dniu [...] r. doręczający pozostawił zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w placówce pocztowej. W dniu [...] r. skarżący odebrał przesyłkę z placówki pocztowej. Pismem z [...] r. (nadanym w placówce pocztowej tego samego dnia) skarżący wniósł sprzeciw, zarzucając referendarzowi naruszenie przepisów prawa i błędne ustalenie stanu faktycznego. Postanowieniem z [...] r. Sąd odrzucił sprzeciw, jako wniesiony po terminie. W ocenie Sądu, skoro pierwsze zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki zawierającej postanowienie referendarza pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej skarżącego w dniu [...] r., skutek doręczenia nastąpił z mocy prawa z dniem [...] r., na podstawie art. 73 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.). W tej sytuacji sprzeciw został wniesiony po terminie. Odpis postanowienia został doręczony skarżącemu w dniu [...] r. W terminie otwartym skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Sądu o odrzuceniu sprzeciwu. Jednocześnie w tym samym dniu – [...] r. (data pisma i data nadania przesyłki na poczcie) skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu, podnosząc, że opierał swoje działania na informacjach z awizo pocztowego, w którym wskazany był termin odbioru pisma do [...] r. W tym dniu skarżący odebrał przesyłkę i od tej daty obliczył termin do wniesienia sprzeciwu. Był przekonany, że sprzeciw wniósł w terminie. Skoro bazował na informacjach uzyskanych od poczty, był pewny że wydano mu przesyłkę w prawidłowym terminie. Po rozpoznaniu zażalenia, postanowieniem z 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FZ 189/18, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie o odrzuceniu sprzeciwu i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. W ocenie NSA, warunkiem skutecznego doręczenia przesyłki z zastosowaniem trybu fikcji prawnej doręczenia (art. 73 § 4 p.p.s.a.) jest dokonanie podwójnej jej awizacji. Z akt sprawy nie wynika czy sporna przesyłka była powtórnie awizowana i kiedy miało to miejsce, a okoliczność ta stanowi warunek konieczny stwierdzenia fikcji prawnej doręczenia. Nie można stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie prawidłowo zastosowano przepisy o doręczaniu przesyłki zawierającej odpis postanowienia referendarza z [...] r. W konsekwencji, nie można ponad wszelką wątpliwość stwierdzić, że odpis postanowienia referendarza został skarżącemu skutecznie doręczony oraz że termin do wniesienia sprzeciwu od tego orzeczenia rozpoczął bieg i upłynął bezskutecznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: W świetle art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). W badanej sprawie w ocenie Sądu doszło do uchybienia terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza z [...] r. Do takiej konkluzji Sąd doszedł na podstawie ustaleń poczynionych stosownie do wiążącej w sprawie wykładni prawnej zawartej w uzasadnieniu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 kwietnia 2018 r., uchylającego postanowienie z [...] r. o odrzuceniu sprzeciwu i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania. Realizując obowiązek wyjaśnienia, czy doręczenie przesyłki zawierającej postanowienie referendarza nastąpiło w sposób odpowiadający wymogom określonym w art. 65 § 1 i art. 73 p.p.s.a., zarządzeniem z [...] r. Sąd zwrócił się do Naczelnika Urzędu Pocztowego [...] o przedstawienie szczegółowo wskazanych informacji dotyczących doręczenia przesyłki zawierającej postanowienie referendarza. Odpowiedzi na wezwanie udzielono pismem Poczty Polskiej S.A. Biuro Wsparcia Klientów z dnia [...] r. Z pisma wynika, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, iż ww. przesyłka została w dniu [...] r. awizowana przez listonosza, w związku z nieudaną próbą doręczenia. W zawiadomieniu awizacyjnym zawarta była informacja, że przesyłkę można odebrać we wskazanym urzędzie pocztowym, że została złożona na 14 dni oraz że w razie nie odebrania przez adresata w tym terminie, tj. z dniem [...] r., będzie uważana jako doręczona. Zawiadomienie powtórne doręczono w dniu [...] r. Poinformowano w nim, że przesyłkę można odebrać w terminie do [...] r. Wskutek błędu pracownika zastosowano niewłaściwy tryb doręczenia w systemie informatycznym, co spowodowało, że zmianie uległ termin odbioru przesyłki i wydłużył się o dwa dni. W wyniku błędu skarżący odebrał przesyłkę w ostatnim dniu wskazanym na zawiadomieniu powtórnym. Wobec powyższych wyjaśnień należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie przy doręczaniu skarżącemu przesyłki pocztowej zawierającej postanowienie referendarza z [...] r. zachowano wynikającą z art. 73 p.p.s.a. zasadę podwójnego awizowania, aczkolwiek pouczenia zawarte w zawiadomienia kierowanych do skarżącego były po części błędne. Pierwsze zawiadomienie pozostawiono w dniu [...] r., zawierało ono prawidłowe pouczenie o złożeniu przesyłki na okres 14 dni w placówce pocztowej, a w razie nie odebrania przez adresata w tym terminie, tj. z dniem [...] r. będą uważane za doręczone. Zawiadomienie powtórne doręczono w dniu [...] r. Zawarto w nim informację, że przesyłkę można odebrać w terminie do dnia [...]r. Była to informacja błędna, bowiem jej treść była sprzeczna z art. 73 § 3 p.p.s.a. W ocenie Sądu błędna informacja zawarta w zawiadomieniu powtórnym nie może jednak stanowić podstawy do niezastosowania w sprawie jednoznacznego w swej treści przepisu art. 73 § 4 p.p.s.a. W pełni aktualne jest stanowisko, że odebranie pisma po upływie terminu, z którym wiąże się fikcja prawna doręczenia (art. 73 § 4 p.p.s.a.), nie zmienia skutków procesowych zaistniałej fikcji. Również wtedy, gdy adresat odbierze przesyłkę już po 14 dniach, w dalszym ciągu będzie miała zastosowanie wynikająca z tego przepisu fikcja prawna wcześniejszego doręczenia. Innymi słowy, późniejsze odebranie na żądanie strony pisma, a więc po upływie terminu, o którym mowa w art. 73 § 3 p.p.s.a., na skutek bezprawnego jego przetrzymywania przez operatora pocztowego, nie niweczy skutków doręczenia pisma w trybie art. 73 p.p.s.a. Dlatego też, fakt odebrania pisma z urzędu pocztowego po upływie terminu wskazanego w art. 73 § 1 p.p.s.a., potwierdzony stosownym stemplem pocztowym, nie ma wpływu na skutek określony w art. 73 § 4 p.p.s.a. Brak fikcji prawnej doręczenia pisma w trybie art. 73 p.p.s.a. może być natomiast wykazany, gdy adresat pisma wskaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością i nie mógł w ogóle odebrać przesyłki pocztowej. Taka sytuacja nie miała miejsca w badanej sprawie, bowiem skarżący potwierdził własnoręcznym podpisem odbiór przesyłki w dniu [...] r., a zatem po dacie kiedy z mocy prawa zaistniał skutek doręczenia. Jest to pogląd szeroko reprezentowany w doktrynie i orzecznictwie, co istotne – zaakceptowany również przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 26 kwietnia 2018 r., a zatem – z mocy art. 190 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. – stanowiący element wiążącej w rozpoznawanej sprawie wykładni prawa. W konsekwencji należy przyjąć, że skutek doręczenia zaskarżonego postanowienia referendarza nastąpił z mocy prawa z dniem [...] r., na podstawie art. 73 § 4 p.p.s.a., a zatem termin do wniesienia sprzeciwu upływał z dniem [...] r. W związku z tym skarżący wniósł sprzeciw już po upływie ustawowego terminu ([...] r.) Oceniając po kolei przedstawione przesłanki przywrócenia terminu, Sąd uznał, że skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu w wymaganym, 7-dniowym terminie. O uchybieniu terminu do wniesienia sprzeciwu skarżący dowiedział się z doręczonego mu w dniu [...] r. postanowienia o odrzuceniu sprzeciwu, wniosek zaś został złożony w dniu [...] r. Skarżący spełnił również warunek wskazany w art. 87 § 4 p.p.s.a. – jednocześnie ze złożeniem wniosku złożył sprzeciw. W ocenie Sądu spełniona została również główna, merytoryczna przesłanka przywrócenia terminu – skarżący uprawdopodobnił, że uchybił terminowi do wniesienia sprzeciwu bez swojej winy. Informacje podane przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu, wskazujące, że działał pod wpływem błędu podmiotu doręczającego przesyłki znajdują pełne potwierdzenie w aktach sprawy oraz informacjach uzyskanych od podmiotu doręczającego. Ze znajdującego się w aktach sprawy (k. 37) potwierdzenia odbioru wynika, że przesyłka zawierająca zaskarżone postanowienie referendarza została wydana skarżącemu dwa dni po upływie terminu, w którym nastąpił z mocy prawa skutek doręczenia. Z informacji przedstawionych na wezwanie Sądu przez Pocztę Polską S.A. Biuro Wsparcia Klientów (ww. pismo z [...] r.) wynika, że pierwsze zawiadomienie pozostawiono w dniu [...] r. Zawierało ono prawidłowe pouczenie o złożeniu przesyłki na okres 14 dni w placówce pocztowej, a w razie nie odebrania przez adresata w tym terminie, tj. z dniem [...] r. będą uważane za doręczone. Zawiadomienie powtórne doręczono w dniu [...] r. Zawarto w nim informację, że przesyłkę można odebrać w terminie do dnia [...] r. Była to informacja błędna, bowiem jej treść była sprzeczna z art. 73 § 3 p.p.s.a. Z powołanego pisma Poczty Polskiej wynika jednoznacznie, że wydanie skarżącemu przesyłki pocztowej zawierającej odpis postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy nastąpiło z uwagi na błąd podmiotu doręczającego. Okoliczność błędnego wydania przesyłki po upływie terminu, w którym ex lege nastąpił skutek doręczenia przesądza w ocenie Sądu o braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia sprzeciwu. W tej sytuacji należy stwierdzić, że wszystkie ustawowe przesłanki przywrócenia terminu zostały przez skarżącego spełnione. Mając powyższe na uwadze sąd, działając na podstawie art. 86 i 87 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.