I SA/Lu 707/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług podlegające wpłacie za poszczególne miesiące styczeń-grudzień 2009 r. p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 26 lipca 2013 r. M. T. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz dwójką niepełnoletnich dzieci. Dochód rodziny składa się z otrzymywanej przez niego renty w wysokości 548,44 zł, zasiłków rodzinnych otrzymywanych na dzieci w kwocie 180 zł oraz alimentów na córkę żony w wysokości 350 zł, co daje łącznie kwotę 1078,44 zł. Dodał, iż żona prowadzi działalność gospodarczą, która nie przynosi jednak zysków lecz straty. Strata za 2012 r. wyniosła bowiem 9.861,11 zł. Skarżący nadto podał, iż nie posiada żadnego majątku, zgromadzonych oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Stałe miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego oszacował zaś na kwotę 1.500,00 zł (400 zł czynsz, 350 zł opłaty za media, 750 zł wyżywienie). Wobec uznania, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącego, na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej "p.p.s.a.") wezwano go do złożenia wyjaśnień dotyczących swojej sytuacji materialnej. W odpowiedzi, pełnomocnik skarżącego złożył m.in. wyciąg z rachunku bankowego skarżącego, decyzję o przyznaniu prawa do zasiłku rodzinnego, umowę najmu lokalu mieszkalnego, oświadczenie żony o braku środków na rachunku bankowym i nieposiadaniu nieruchomości oraz kserokopie rachunków za media. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym - czyli w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika - następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu, przedstawiając, z własnej inicjatywy lub na wezwanie, stosowną dokumentację źródłową. Wykazanie trudnej sytuacji majątkowej nie powinno bowiem budzić żadnych wątpliwości z punktu widzenia wiarygodności. Innymi słowy z przedłożonej przez stronę dokumentacji powinna wynikać obiektywna niemożność poniesienia kosztów o zwolnienie od których strona wnioskuje. Odnosząc te uwagi do niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, iż w jego sytuacji powyższa przesłanka została spełniona. Stanowi to w głównej mierze skutek zasadniczego mankamentu, jakim dotknięty jest dostarczony przez niego materiał dowodowy. Materiał ów, nie zawiera bowiem wyciągu z rachunku bankowego małżonki skarżącego, oświadczenia o wszystkich osobach zamieszkałych razem ze skarżącym, dokumentu określającego do kogo należy nieruchomość w której zamieszkuje skarżący oraz gdzie (na czyjej nieruchomości) prowadzona jest działalności gospodarcza przez żonę skarżącego. Brak wskazanych dokumentów i oświadczeń pośród dokumentacji nadesłanej w niniejszej sprawie uzasadnia podejrzenie, że stanowi to rezultat celowego działania, mającego na celu ukazanie sytuacji wnioskodawcy w sposób przemawiający na rzecz przyznania mu prawa pomocy. Przyznanie prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie nie jest jednak możliwe w sytuacji gdy przedstawiona przez stronę sytuacja materialna i życiowa budzi jakiekolwiek wątpliwości, których strona mimo wezwania nie usuwa. Zaniechanie zastosowania się przez stronę do wezwania sądu (lub referendarza sądowego) ma zaś ten skutek, że sąd (lub referendarz sądowy) nie może skorzystać ze wszystkich koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku oświadczeń bądź dokumentów źródłowych. Ich brak powoduje, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. To bowiem strona ma przekonać rozpatrującego wniosek, że znajduje się w takiej sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. W okolicznościach niniejszej sprawy za niewystarczające należało zatem uznać oświadczenie żony skarżącego z dnia 20 sierpnia 2013 r. o posiadaniu rachunku bankowego na którym nie ma jednak żadnych środków oraz niedokonywaniu za jego pośrednictwem żadnych transakcji przelewowych. Oświadczenie to jest tym bardziej niewiarygodne, jeśli uwzględni się, że żona skarżącego prowadzi działalność gospodarczą, która w 2012 r. wygenerowała przychód w wysokości 28.732,56 zł. Skarżący nie wyjaśnił również do kogo należy dom w którym mieszka on i jego rodzina. Złożona kopia umowy najmu obejmuj bowiem okres od 1 listopada 2011 r. do 1 listopada 2012 r. i zawiera zapis, iż po upływie tego okresu umowa przestaje obowiązywać. Umowa ta zatem jest nieaktualna i nie może stanowić jakiejkolwiek podstawy do oceny sytuacji skarżącego. Nie wskazał również innych osób zamieszkałych razem z nim. Niewiarygodność złożonego oświadczenia skarżącego potwierdza również analiza zadeklarowanych przez niego dochodów oraz ponoszonych stałych miesięcznych wydatków. Jak wynika z ich zestawienia deklarowane kwoty wydatków (1500 zł) są wyższe niż osiągane dochody (1078,44 zł). Sytuacja w której zadeklarowane przez stronę wydatki przewyższają dochody sugeruje, że posiada on inne jeszcze, oprócz ujawnionych w toku postępowania, źródła przychodów. Taki pogląd zresztą ugruntował się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 4 marca 2005 r., sygn. akt I OZ 6/05). Reasumując, w ocenie referendarza sądowego, wnioskodawca nie wykazał, iż zachodzą okoliczności do uwzględnienia jego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Przedstawione w formularzu dane w zestawieniu z brakiem udzielenia pełnej odpowiedzi na wszystkie zapytania zawarte w wezwaniu z dnia 14 sierpnia 2013 r. uniemożliwiają dokonanie rzetelnej oceny jego sytuacji majątkowej, a w konsekwencji pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jeszcze raz podkreślić należy, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Jeżeli zaś fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, niepubl.). Za uwzględnieniem wniosku nie przemawia również przyznanie żonie skarżącego prawa do świadczeń rodzinnych wraz z dodatkami na córki na okres od 1 listopada 2012 r. do 31 października 2012 r. Jak bowiem stanowi art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 992 ze zm.) zasiłek rodzinny przysługuje określonym osobom, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego. Przy czym uwzględnia się dochód rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W przedmiotowej sprawie oznacza to, że podstawą do przyznania świadczeń rodzinnych była sytuacja materialna rodziny skarżącego istniejąca w 2011 r. W przypadku zaś prawa pomocy miarodajna jest natomiast wyłącznie aktualna sytuacja materialna, finansowa i rodzinna wnioskodawcy. Ta zaś nie została należycie udokumentowana, co stanowiło podstawę wydanego rozstrzygnięcia. Mając na względzie wszystkie powyższe okoliczności, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji.